Piše: James Petras

Jedno od najupečatljivijih svjetskih historijskih dostignuća zapadnog imperijalizma (u SAD-u i Europskoj uniji) jeste propadanje, nestanak i raspad snažnih anti-imperijalističkih i anti-intervencionističkih pokreta (AIM).

Jedan od glavnih razloga za debakl je nespremnost ili nesposobnost AIM-a da se suprotstavi imperijalnim elitama angažovanim u regionalnim ratovima protiv nacionalističkih diktatorskih ili autoritativnih režima.

U ovom radu ćemo definisati dimenzije problema. Drugo, razmotrit ćemo političke i ekonomske posljedice sudbonosne politike koju provodi AIM. A zaključit ćemo razmatranjem alternativa trenutnom zastoju.

Dimenzije problema: imperijalizam i osvajanje nezavisnih diktatorskih režima

Tokom protekle tri decenije imperijalni režimi koje su vodili SAD intervenisali su, napadali i osvajali nekoliko nezavisnih diktatorskih ili autoritarnih režima. Oni uključuju Irak, Afganistan, Libiju, Siriju i Ukrajinu. Osim početne invazije na Irak, masovna AIM opozicija praktično nije postojala.

Tokom i nakon imperijalnih osvajanja, AIM je ignorisao milione koji su ubijeni, iskorijenjeni i nestali i čija društva su izgubila socio-ekonomsko tkiva. AIM nije odgovorio na zapadnjačko nametanje kolonijalnih suradnika imenovanih za vođenje vazalskih režima.

U današnjem vremenu, zapadni imperijalizam je angažovan u političkom i ekonomskom ratu da poruši i / ili dominira nad nekoliko autoritativno ili krizno oslabljenih zemalja, uključujući Tursku, Venecuelu i Nikaragvu. Skoro da i ne postoji protivljenje u krugovima Zapadnog AIM-a. Naprotiv, mnogi zapadni intelektualci podržavaju imperijalističku vlast u ime demokratije.

Zapadni imperijalizam širi svoj domet, produbljuje svoju intervenciju i povećava ljudske i materijalne patnje ciljnih grupa ljudi. Postoji zaglušujuća tišina, potpuno odsustvo (ako ne i saučesništvo) od onih koji bi trebali biti anti-imperijalistički pokreti i intelektualci.

Koji su razlozi odbijanja AIM-a da prepoznaju i ostvare demokratske vrijednosti? Čemu odsustvo nacionalne solidarnosti i protivljenje pljačkama zapadnih sila? Zašto su neki lideri AIM-a (kao i sljedbenici) prihvatili imperijalistička osvajanja kao “oslobođenje”? Zašto su neke etničke manjine nezavisnih država čak sarađivale sa carskim silama, kao što je slučaj sa Kurdima u Iraku koji govore o “demokratskom kolonijalizmu”.

Imperijalistička diktatura i demokratija AIM-a

Lideri AIM-a napravili su lažnu jednakost, podjednako suprotstavljeni imperijalističkim osvajačima i autoritarnim nezavisnim državama.

Pošto nisu napravili nikakvu razliku ili još gore, spajajući te dvije, AIM odbija da mobiliše, organizuje i obrazuje svoje političke pristalice. Ne izražavaju nikakvu solidarnost sa porobljenim ljudima niti brani njihovo društvo, život i resurse.

AIM lideri ne shvataju da imperijalni ratovi i osvajanja nameću smrtne kazne koje su puno gore i teže od onih koje su nametali prijašnji režimi; njihovo lačenje, eksploatacija i uništavanje prevazilaze ono od postojećih diktatura.

Nema sumnje da su imperijalisti uništili napredni životni standard i kulturno-naučni život u Iraku, Libiji i Siriji. Talibani nisu vladali putem ekonomije droge niti su uništavali sela i dominirali svakodnevnim životom, kao što se desilo nakon invazije i osvajanja SAD-a.

Čak i ako AIM nije djelovao da spriječi imperijalističku intervenciju i invazije, još manje je poduzeo nakon osvajanja.

Zašto? Zbog lažne jednakosti – ljudi i njihov otpor nisu postupali prema protokolima vođa AIM-a: izvršitelji i žrtve su jednako odgovorni!

Neki sektori zapadne ljevice kao i progresivni intelektualci su otišli još dalje, barem tokom prvobitnih imperijalnih invazija – oni su podržavali ono što su fantazirali o “demokratskoj kontroli” koja je rezultat imperijalne intervencije (koju nazivaju “ustankom”)! Očigledno je da su imperijalisti znali bolje – kooptiranje i odbacivanje svojih saučesnika na putu osvajanja i uništenja. Vođe AIM-a oprali su ruke i od “imperijalista” i od “diktatora” i napustili one saradnike koji su pružili furnir “demokratskih vrijednosti” za trenutnu imperijalnu okupaciju.

Razlozi AIM-a da mobiliše i izazove imperijalizam su brojni i duboki, i prevazilaze solidarnost sa ugnjetavanim narodima.

Naprimjer, američki imperijalizam je nezaustaljiv, potkopava ili pokušava srušiti izabrane vlade u Turskoj, Venecueli i Nikaragvi. Washington je već promovisao vazalski režim u Brazilu i pokušava da namjesti predstojeće izbore hapšenjem i diskvalifikacijom vodećeg kandidata, lidera centralne ljevice Lula Da Silve.

Predsjednik Trump je usvojio ekonomske sankcije protiv Turske kako bi produbio ekonomsku krizu i primorao Ankaru da napusti svoju nezavisnu politiku prema Iranu i Rusiji.

Turski anti-imperijalistički pokreti podržavaju režim Erdogana protiv SAD-a, iako zadržavaju svoju nezavisnost da se suprotstave njegovoj autoritarnoj politici. Takvo nešto ne postoji među zapadnim AIM-om. Slične imperijalne politike se sprovode u Nikaragvi. Za razliku od Turske, liberalna ljevica podržava ulične borce sa molotovljevim koktelima, koje također podržava poslovna elita i Pentagon.

Ako izabrani predsjednik Daniel Ortega bude zbačen, elita će zamijeniti aktuelnu nezavisnu vanjsku politiku sa tipičnom banana verzijom američkog vazala.

Imperijalni uspjeh u rušenju nacionalnih diktatura ima domino efekat – a ne “demokratski talas” kako liberali obećavaju. Umjesto toga, on služi za pokretanje serije novih polu-kolonija, što je danas očigledno na Bliskom Istoku.

Štaviše, nedostatak djelovanja od strane rukovodstva AIM-a doveo je do njihove političke smrti i porasta ultra-desničara.

Lideri AIM-a su podržali samoproglašenog progresivca predsjednika Obamu koji je pokrenuo sedam imperijalistčkih ratova – i ubio i raselio milione ljudi.

Propast progresivaca i kapitulacija Obame doveli su do Trumpovih pluto-populista.

Imperijalistički ratovi u inostranstvu ojačali su borbu protiv radničke klase kod kuće. Profit je porastao, plate su stagnirale. Demokrati i liberali prihvatili su državni aparat CIA-e i FBI-a.

U prošlosti, AIM je osudio ekstraktivni kapitalizam i pljačku prekomorskih i domaćih prirodnih resursa. Danas se samo sporadično odupiru.

Lokalne zajednice Latinske Amerike odupiru se američkoj, japanskoj i kanadskoj rudarskoj i naftnoj industriji koja zagađuje zrak, vodu i zemlju, i to bez američke AIM solidarnosti.

Drugim riječima, odsustvo AIM-a u borbama solidarnosti fragmentira bilo kakav pojam međunarodne solidarnosti i mogućnost jedinstvenog fronta između radničkih ljudi i anti-imperijalista.

Ostaci AIM-a ostaju usredsređeni, angažujući se na simbolične proteste sa malo posljedica.

Zaključak

Rast i propast zapadnog anti-imperijalizma djelimično predstavljaju rezultat neuspjeha njegovih lidera da se suprotstave imperijalističkim invazijama protiv nezavisnih nacija kojima upravljaju autoritarni režimi. Iza njihove demokratske retorike voditelji AIM-a učestvuju u gadnoj realnosti imperijalnog šovinizma. Oni više vole da ne prljaju svoje ruke u sukobu između imperijalističkih režima i anti-imperijalističke nacionalističke diktature.

Danas ogromna većina stanovništva Iraka, Sirije i Libije zna da su živjeli mnogo bolje pod prethodnim autoritarnim vladarima koji su promovisali modernizaciju i nacionalne države od sadašnjih uslova pod kojima svakodnevno trpe uništenje brutalnog zapadnog imperijalizma.

Zapadni ljevičari koji su podržavali imperijalističku invaziju kao “demokratske otvore” su tihi i ravnodušnii, kao da milioni mrtvih i masovne imigracije nisu njihova odgovornost.

Liberalni humanitarci koji su podržavali imperijalističke ratove na osnovu spašavanja ugnjetavanih ljudi od mučenja i toksičnih hemikalija nude milosrđe i ponižavaju imigrante na granicama Zapada. Postoji vrlo malo promišljanja ili razmišljanja o tome zašto i kako su imperijalni ratovi gori od nezavisnih država. Voditelji AIM-a ne shvataju da se samo oni koji su ugnjetavani mogu osloboditi ugnjetavača, a da ih od toga ne može osloboditi CIA, imperijalistička vojska ili sankcije.

Bez obzira na raširenje sumnje u vezi sa njihovim vladama, ogromna većina turskih, iranskih, venecuelanskih i sirijskih ljudi jasno se suprotstavlja intervenciji zapadnog imperijalizma i svih zamki koje se dovode u vezu sa „demokratskim vrijednostima“.

Oni su svjedoci dvije decenije zapadnog razaranja i divljaštva – i oni znaju da je život mnogo bolji pod sadašnjim diktaturama. Oni ignorišu zapadnjačke tvrdnje da su oni “jedini moralni ljudi” i odbacuju progresivno vjerovanje u jednakost između smrti i opstanka.

E-pogledi/Global research