Udruženje podstanara Crne Gore: projekat “Velje Brdo/Stan za sve”, bez državnih garancija ili subvencija, u postojećem modelu ne rješava stambeno pitanje već ga prebacuje na bankarski kriterijum koji veliki broj građana ne može da ispuni.

Projekat koji se predstavlja kao rješenje

Udruženje podstanara podsjeća da se projekat “Velje Brdo/+————-Stan za sve” javno promoviše kao:

• rješenje za podstanare i mlade
• stanovi po cijeni oko 1000 € po m²
• model pristupačnog stanovanja kroz stambene kredite

Na osnovu tih parametara, prosječan stan bi iznosio 50.000 – 70.000 €.

Bankarska realnost koja se ne može zaobići

U praksi, jedini ulazni filter za kupovinu stana je kreditna sposobnost građana kod banaka:

Za stan od oko 60.000 €:

• učešće: 6.000 – 10.000 €
• kredit: oko 50.000 – 55.000 €
• mjesečna rata: 300 – 350 €

Banke odobravaju ovakve kredite samo građanima koji imaju:

• stabilan radni odnos
• urednu kreditnu istoriju
• mjesečna primanja od približno 800 – 1.100 € neto

Suština problema koji se ignoriše

Udruženje podstanara upozorava da:

• veliki broj podstanara u Crnoj Gori nema prihode dovoljne za kreditnu sposobnost
• značajan dio građana nema ni početno učešće od nekoliko hiljada eura
• pristup projektu ne zavisi od socijalne potrebe, već od bankarskog rejtinga

To znači da najveći dio ciljane populacije — podstanari sa nižim i srednjim primanjima — ostaje van sistema.

Osporavanje načina javne komunikacije projekta

Udruženje podstanara ocjenjuje da je izjava da se “svi mogu prijaviti” u suštini formalna i nepotpuna, jer se u javnosti istovremeno ne naglašava ključna činjenica — da će veliki broj prijavljenih, upravo zbog bankarskih i finansijskih kriterijuma, biti automatski isključen iz mogućnosti da stan zaista i dobije.

Takav pristup se ocjenjuje kao perfidan u komunikacionom smislu, jer stvara utisak univerzalne dostupnosti, dok u realnosti odlučuju strogi bankarski uslovi koji isključuju značajan dio podstanara.

Ključni zahtjev: državne garancije ili subvencije

Udruženje podstanara traži promjenu postojećeg modela:

• uvođenje državnih garancija za stambene kredite za podstanare i socijalno ugrožene grupe
• ili alternativni model subvencionisanih kredita preko države
• definisanje jasnih socijalnih kriterijuma, a ne isključivo bankarskih
• uključivanje predstavnika podstanara u izradu pravila dodjele stanova

Ključna ocjena

Udruženje ističe da se u postojećem modelu stambena politika faktički prebacuje iz socijalne sfere u bankarski sistem, gdje odluku o pristupu stanu ne donosi država prema potrebi građana, već banka prema kreditnoj sposobnosti.

Zaključak

Bez državnog učešća kroz garancije ili subvencije, projekat “Velje Brdo” u sadašnjem obliku neće obezbijediti rješenje stambenog pitanja za najveći broj podstanara, već će dostupnost stanova ostati ograničena na građane sa višim i stabilnim primanjima.

Udruženje podstanara poziva nadležne institucije da hitno preispitaju model kako bi projekat zaista postao socijalno dostupan, a ne samo formalno predstavljen kao takav.