Mitropolit Ilarion, šef diplomatije Ruske pravoslavne crkve, prilikom prošlonedjeljne posjete Beogradu i Podgorici, je iznio ideju da se Mitropoliji crnogorsko-primorskoj da “konfederalni status” unutar Srpske pravoslavne crkve, kako bi se smanjile napetosti sa crnogorskom državom i među pravoslavnim vjernicima u Crnoj Gori, saznaje beogradski Danas od pouzdanog izvora bliskog najvišim crkvenim krugovima.

Kako je Danasu prenijeto, visoki predstavnik Moskve se pozvao na politiku i praksu Ruske pravoslavne crkve nakon raspada Sovjetskog Saveza, kada su formirane nove, nezavisne države, i kada su se javile tendencije slične onima koje sada imamo u Crnoj Gori.

Pravoslavne crkve u Ukrajini, Belorusiji, Moldaviji i baltičkim zemljama, na primjer, dobile su značajnu samostalnost, koju su – u formi autonomije – već posjedovale pravoslavne ruske crkve u Japanu i Kini. U opisivanju ove situacije, naročito je mjesto imala Ukrajina, gdje je, nakon sticanja nezavisnosti, došlo do raskola koji još nije prevaziđen, ali je Moskva dala samoupravne prerogative pravoslavnoj crkvi te zemlje.

Podvučeno je, međutim, da veća samostalnost nije značila i autokefalnost, jer su sve ove crkve ostale u sastavu Ruske pravoslavne crkve.

Mitropolit Ilarion, koji je drugi čovjek Ruske pravoslavne crkve, upadljivo je isticao tokom posjete da je ovamo stigao sa “blagoslovom patrijarha moskovskog i cijele Rusije Kirila”, što predlogu za razmišljanje nesumnjivo daje veću specifičnu težinu. Svojim je sagovornicima nove odnose ocjenjivao da su “kanonski čvrsti, ali pragmatični”, slikovito ih predstavljajući kao “konfederalne”, navodi Danas.

Danasov izvor navodi da je na sastanku u Patrijaršiji – kojemu je, pored patrijarha Irineja, prisustvovao i ministar Vuk Jeremić sa svojim sav,etnikom Damjanom Krnjevićem – ideja ruskog mitropolita Ilariona primljena “više nego hladno”. Možda bi tačnije bilo kazati da je izazvala konsternaciju, precizirao je neimenovani sagovornik lista Danas. O tome svjedoči i zvanično saopštenje na sajtu SPC koje navodi samo tehničke podatke o susretu.

Treba reći, komentariše Danas, da je mitropolit Ilarion spretno kombinovao priču o konfederalizaciji sa stavovima koje je zastupao u Podgorici u razgovorima sa Vujanovićem i Lukšićem o tome da Ruska crkva u Crnoj Gori ne priznaje tzv. Crnogorsku pravoslavnu crkvu, nego isključivo Mitropoliju crnogorsko-primorsku, kao dio SPC. Štaviše, CPC je javno nazvao grupom samozvanaca koji će, prije ili kasnije, nestati sa scene, što je izazvalo burne reakcije u nekim krugovima, koje su suštinski sažete u Pismu 112 intelektualaca. Ilarionova misija ocjenjuje se u njemu kao neprihvatljiva za Crnu Goru i njene interese.