Na putu transporta droge od proizvodjaca do konzumenata BiH je svoje mjesto nasla pod okriljem takozvane balkanske rute, kojom se iz istocnih zemalja preko Srbije i Crne Gore do BiH i Hrvatske uvozi i krijumcari droga koja se dalje prebacuje ka zapadnim zemljama

Piše: Nezavisne Novine

Na putu transporta droge od proizvodjaca do konzumenata Bosna i Hercegovina je svoje mjesto nasla pod okriljem takozvane balkanske rute, kojom se iz istocnih zemalja preko Srbije i Crne Gore do BiH i Hrvatske uvozi i krijumcari droga koja se dalje prebacuje ka zapadnim zemljama.

Strucnjaci tvrde da su zemlje bivse Jugoslavije, pocetkom devedesetih, kada je ovaj prostor zahvatio rat, postale pogodno tlo za prebacivanje droge sa Istoka prema Zapadu i obratno. Istrazivanja pokazuju da postoji vise ustaljenih ruta kojima se droga kroz ove zemlje prebacuje dalje na trziste.

“ALBANSKA VEZA”

Jedan od tih puteva je takozvana albanska veza, kojom se preko Albanije, Makedonije i Kosmeta droga prebacuje u BiH i dalje ka Evropi. Dio tog puta vodi i preko Skadarskog jezera ka sjeveru Crne Gore, pa do Trebinja.

Razlog ovome je slaba zasticenost granica, ali i podatak nedavno iznesen na konferenciji o transportu droge odrzanoj u Puli, da na Skadarskom jezeru granicna policija u toku noci uopste ne vrsi patrole.

Prema vec dobro “ugazenoj” “balkanskoj ruti”, u Trebinju, poznatijem pod nazivom “sabirni centar”, vrsi se raspodjela droge i odredjuje kolicina koja ce dalje ici u zemlje zapadne Evrope, te kolicina koja ostaje u BiH.

Policijski podaci pokazuju da se iz Albanije najcesce krijumcari marihuana takozvana albanka, cija proizvodnja u ovoj zemlji “cvjeta” vec duzi niz godina. Podaci policija iz regiona govore da su albanska polja marihuane najkvalitetnija u Evropi, a prodaje se po izuzetno niskim cijenama, zbog cega je evropska narko-mafija posebno zainteresovana za nju.

Osim marihuane, podaci policija iz regiona govore da na trzistu dominira i kosovsko-albanska heroinska mafija, koja vazi za jednu od najjacih narko-organizacija u svijetu.

Ovaj narko-kanal vodi preko takozvanog balkanskog ulaza, odnosno od zemalja Bliskog istoka i to Pakistana, Turske i Irana, gdje se odvija mozda i najveca svjetska proizvodnja heroina, odakle nastavlja put prema Kosovu i Albaniji ka zemljama zapadne Evrope, pa sve do krajnjeg korisnika – SAD.

Izvjestaji pojedinih zvanicnika UNMIK-a i KFOR-a govore da je Kosovo u posljednje vrijeme postalo centar trgovine drogom na kojem je dokazano i postojanje laboratorija za preradu i proizvodnju narkotika.

Da je Kosovo vazna stanica na putevima droge dovoljno govore podaci Interpola prema kojima je 2002. godine samo na svercu droge albanska mafija zaradila cak 70 miliona dolara.
Istrazivanja pokazuju da kilogram heroina u Turskoj kosta od pet do sedam i po hiljada evra, dok na putu ka Evropi dostize cijenu od 10.000 do 20.000 evra. Kako se priblizava krajnjem odredistu – americkom trzistu, cijena heroina se krece izmedju 25.000 i 35.000 evra po kilogramu.

Osim kopnenih, postoje i pomorski putevi narko-kanala. Jedan od njih vodi iz zemalja Bliskog istoka, preko Kosova i Albanije, do crnogorske luke u Baru, odakle se transportuje ka italijanskoj luci Bari, gdje je preuzimaju italijanski narko-bosovi.

KOKAIN IZ VARNE

Jedna od najrazvijenijih i najjacih organizacija za trgovinu drogom u svijetu je kolumbijski narko-kartel koji pomorskim putem u Evropu “doprema” kokain.

Istrazivanja pokazuju da put kokaina iz Latinske Amerike za Evropu vodi preko bugarske crnomorske luke Varna, koja je najveci prihvatni centar iz kojeg se droga prerasporedjuje u manje kolicine, a zatim distribuira na evropsko narko-trziste.

U prilog ovome moze se navesti i nedavna akcija austrijske policije koja je u blizini Graca zaplijenila 140 kilograma kokaina, cija je vrijednost na trzistu oko 100 miliona evra, a koja je trebala da bude distribuisana po citavoj Evropi. Droga je dopremljena iz Juzne Amerike u Austriju morskim putem, skrivena u kontejner u kojem se nalazilo 16 tona drveta. U akciji austrijske policije uhapsen je bracni par iz Rusije, te po jedan Hrvat, Slovenac i Urugvajac, sto ukazuje i na pravce u kojima je ova droga trebalo da nadje i svoje krajnje odrediste.

S druge strane, nedavna akcija crnogorske policije, koja je u skladistu kafe u vlasnistvu preduzeca “Monteplus” u selu Buce kod Berana pronasla 100 kilograma kokaina, pokazala je da jedan od puteva kokaina iz Juzne Amerike vodi i morskim putem preko Spanije i Italije u Crnu Goru i Srbiju, odakle se droga doprema i u BiH.
Prema podacima crnogorske policije, pronadjeni kokain bio je dio isporuke koju su vlasnici ovog preduzeca Vuksan Cemovic i Vuk Vulevic dobili tokom proslog ljeta u isporuci zamrznute vocne pulpe, koju su uvezli iz Juzne Amerike, a koja im je dosla u luku Bar. Cemovic je uhapsen krajem decembra prosle godine zbog optuzbi da je vodja medjunarodne grupe od 20 ljudi koji su se bavili trgovinom droge iz Venecuele, preko Spanije i Italije u Crnu Goru i Srbiju, a odatle i u BiH.

NE IDE SVE U EVROPU

Iako je BiH u ovim narko-kanalima prvenstveno zemlja pogodna za transport droge, nesumnjivo je da se veliki dio zadrzi i na nasem trzistu.

O transportu droge preko BiH govori i izjava sa sudjenja Miloradu Ulemeku, prvooptuzenom za ubistvo premijera Srbije Zorana DJindjica, o prebacivanju 700 kilograma heroina preko BiH, Hrvatske i Rumunije u zemlje zapadne Evrope. Zanimljiv podatak o putevima droge je i slucaj banjolucanina A.G. koji je 10. marta prosle godine u gradskoj posti preuzeo pakete iz Holandije i SAD, u kojima se nalazila manja kolicina marihuane, supstanca smedje boje koja asocira na hasis, te biljke i sjemenke razlicitih vrsta, koje se mogu upotrijebiti za proizvodnju narkotika.

Osim toga, u ovim paketima, koji su bili adresirani na njegovo ime, pronadjena je i laboratorijska oprema kao i cetiri medicinske sprice napunjene tecnim sjemenom gljiva, sto se takodje moze zloupotrijebiti za proizvodnju droga.

Cinjenica da je u posljednjih nekoliko godina od drzavljana BiH na ilegalnom trzistu zapadnih zemalja oduzeto i zaplijenjeno vise od hiljadu kilograma heroina, dokazuje i visok stepen umijesanosti u krijumcarenje drogom velikog broja lica sa ovih prostora.

Ovo potvrdjuje i zapljena 164 kilograma cistog kokaina, kojeg su pripadnici Kriminalisticke policije MUP-a RS i tadasnje Republicke uprave carina krajem 2000. godine otkrili i zaplijenili u Banjoj Luci. Zaplijenjeni kokain bio je uvezen iz Paname, dakle, ponovo iz Juzne Amerike, i nalazio se u 144 paketa, upakovana u cupove, a njegova vrijednost procijenjena je na 30 miliona maraka. Za uvoz kokaina osudjen je Slobodan Solaja iz Banje Luke na zatvorsku kaznu u trajanju od osam i po godina, ali nikada nije ugledao zatvorsku celiju.

MARIHUANA “BROJ JEDAN”

Policijski podaci u BiH govore da je najzastupljenija droga na ilegalnom trzistu u BiH marihuana. Istrazivanja pojedinih nevladinih organizacija, koja su sprovedena u skolama, govore da je vise od 30 odsto ucenika bilo u prilici da proba marihuanu, te da im je dostupna na svakom koraku. Posebno zabrinjava cinjenica da je medju onima koji koriste marihuanu sve vise djece mladje od 13 godina.
Prema podacima MUP-a RS, samo u toku prosle godine u policijskim akcijama zaplijenjeno je 166 kilograma, a u 2003. godini cak 235 kilograma marihuane. Na podrucju FBiH u prosloj godini zaplijenjeno je 34 kilograma ove droge.

Statisticki podaci govore da je u posljednje vrijeme u porastu i ilegalni uzgoj indijske konoplje – kanabisa, od koje se proizvodi marihuana. Samo u 2003. godini u RS je otkriveno i zaplijenjeno 6.174 stabljike ove biljke, cijom se preradom moze dobiti izmedju pet i sest tona marihuane.

Najveca plantaza marihuane u RS otkrivena je krajem 2003. godine na njivi u mjestu Bijeljani, opstina Bileca, na kojoj je bilo zasadjeno 4.040 stabljika indijske konoplje, cijim bi se susenjem dobile cetiri tone suve marihuane.

Na drugom mjestu po prisutnosti na ilegalnom trzistu u BiH je heroin, cija se cijena krece izmedju 60 i 70 KM. Najskuplja droga na crnom trzistu je kokain, ciji gram se krece oko 150 KM, zbog cega je manje u prometu u odnosu na ostale.

Sva zaplijenjena droga unistava se u industrijskim pecima u prisustvu specijalno formirane komisije, sa urednom sacinjenom foto-dokumentacijom.

Zaplijenjena droga unistava se tek nakon odobrenja suda, jer se u toku krivicnog postupka protiv osoba, od kojih je zaplijenjena, moze tretirati kao dokaz.

U policiji kazu da zloupotreba, odnosno skretanje droge s puta unistenja u privatne riznice nije moguce, jer se, kako kazu, o svemu vodi dokumentacija. O citavom procesu unistenja sacinjavaju se zapisnici i foto-dokumentacija. Takodje, i prisustvo trecih osoba prilikom unistavanja droge je nedopustivo, izuzev da imaju posebnu dozvolu suda.

U Odjeljenju za narkomaniju MUP-a RS kazu da u dosadasnjem radu ovom ministarstvu nisu poznati slucajevi zloupotrebe ili otudjivanja zaplijenjenog materijala.

RASTE BROJ NARKOMANA

U MUP-u Federacije BiH, isticu da cijene droge iz godine u godinu sve vise padaju, objasnjavajuci to sve uhodanijim sistemima transporta ovih hemikalija, ali i porastom broja konzumenata u svim zemljama Evrope.

U ovom ministarstvu navode da je konzumiranje droga u porastu, te da je starosna granica uzivalaca sve niza. Policijski podaci govore da droga pocinje da se uvlaci i u osnovne skole i to, kako navode, najvise u Sarajevskom kantonu, gdje su registrovane 444 osobe koje su posjedovale drogu. Slijedi Tuzlanski sa 179, a za njim i Zenicko-dobojski kanton sa 117 slucajeva nelegalnog posjedovanja.

Kad je u pitanju prodaja, tvrde u MUP-u Federacije, na vrhu ljestvice stavljanja u promet nalaze se Tuzla, Sarajevo, pa Zenica.

U toku prosle godine policija FBiH je zaplijenila 3,5 kg heroina, kilogram kokaina, 34 kilograma marihuane, te 1.800 stabljika hasisa. U isto vrijeme dogodilo se deset smrtnih slucajeva koji su u direktnoj vezi sa konzumiranjem droge.

“Iako je balkanska ruta najcesci put za sverc droge, postoje i mnoge druge staze koje bosovi osmisljaju u trenutku, zavisno od situacija u pojedinim zemljama”, objasnjava Robert Cvrtak, portparol Uprave policije Federacije BiH.

Dodaje da “balkanska ruta” i svi drugi kanali transporta droge kroz jugoistocnu Evropu ne mogu biti samo problem pojedinacnih MUP-ova, niti su oni u stanju sami da se izbore se sa medjunarodnim svercom narkotika.

On pojasnjava da je zbog toga formirana Agencija sefova policija zemalja jugoistocne Evrope, takozvana SEPCA, koja bi u buducnosti trebalo da osmisli i sprovede modele i rjesenja za iskorjenjivanje ovog narastajuceg poroka.