Savjet za odrzivi razvoj u utorak raspravlja o Tari, ministarstva premijeru dostavila razlicita misljenja

Piše: Vijesti

Sjednica Savjeta za odrzivi razvoj, posvecena zastiti i koriscenju rijeke Tare, bice odrzana u utorak, na inicijativu Zavoda za zastitu prirode.

“Vijesti” saznaju da ce clanovi Savjeta, kojim predsjedava premijer Milo DJukanovic, o tom problemu raspravljati na osnovu stavova Zavoda i misljenja ministarstava ekonomije, turizma, poljoprivrede, vodoprivrede i sumarstva i Ministarstva zastite zivotne sredine i uredjenja prostora.

Prema dostavljenim misljenjima, do kojih su “Vijesti” dosle, stavovi ministarstava se dijametralno razlikuju.

Iako se do sada nije eksplicitno izjasnjavalo o problemu gradnje “Buk Bijele”, Ministarstvo poljoprivrede, sumarstva i vodoprivrede istaklo je da je izgradnja te hidrocentrale “predvidjena Vodoprivrednom osnovom Crne Gore, kao dugorocnim planskim dokumentom za odrzavanje i unapredjivanje rezima voda, koju je donijela Vlada 2001. godine”.

– Prema Vodoprivrednoj osnovi, elektrana je planirana kao zajednicki projekat Republike Srpske i Crne Gore. Izgradnja je predvidjena kao nesporna, s tim da se pored opstih i uslova koji proizilaze iz statusa NP “Durmitor” i rijeke Tare, namecu sljedeci posebni uslovi: ne smije se potapati najljepsi dio kanjona Tare i negativni uticaj na eko-sisteme mora biti sto manji. Iz toga proizilazi da nema smetnji za izgradnju “Buk Bijele”, uz uslov da izgradnja ne protivrjeci navedenim uslovima iz Vodoprivredne osnove. S obzirom da je Vodoprivrednu osnovu donijela Vlada smatramo da ona treba da donese i odluku o eventualnom odustajanju od izgradnje te hidroelektrane – navodi se u dokumentu koji je potpisao ministar Milutin Simovic.

Naglasavajuci da je “u obavezi da vise od drugih posebno stiti ono sto su najveci prirodni potencijali i ekoloske predispozicije odrzivog razvoja” Ministarstvo zastite zivotne sredine i uredjenje prostora je u dostavljenom misljenju citiralo ustavne odredbe i naglasilo da je Tara pod trostrukom nacionalnom i medjunarodnom zastitom. Uz podsjecanje na korake koje je to Ministarstvo preduzelo, konstatuje se stav Vlade da Deklaraciju nije trebalo usvojiti.

– Ministarstvo ostaje pri stavu da treba sacekati reviziju postojeceg ekoloskog elaborata ili eventualnu izradu nove Studije o procjeni uticaja izgradnje “Buk Bijele” na zivotnu sredinu. Nakon toga, ona ce biti dostavljena Ministarstvu na davanje ekoloske saglasnosti, uz organizovanje siroke strucne i javne rasprave uz ucesce eksperata UNESCO-a. Ukljucivanje eksperata UNESCO-a u ocjenu Studije, njihov stav i misljenje bice opredjeljujuci za zauzimanje stava Ministarstva – stoji u dopisu koje je potpisao ministar Boro Vucinic.
Kao sto se i ocekivalo Ministarstvo ekonomije ostalo je pri “tvrdom” stanovistu da je sporna elektrana “jedan od najekonomicnijih sistema hidroelektrana u Evropi”.

– Dosadasnje analize ukazuju da je izgradnja “Buk Bijele” opravdana po energetskim i ekonomskim pokazateljima. Moze se zakljuciti da bi ona, u poredjenju sa bilo kojim novim izvorom elektricne energije u Crnoj Gori, mogla obezbijediti najjeftiniju struju, uz najsigurnije i najstabilnije snabdijevanje – stoji u stavu Ministarstva ekonomije i naglasava da se “mora graditi novi izvor veceg kapaciteta”.
Na drugoj strani, Ministarstvo turizma smatra da “razmatranje znacaja zastite Tare zahtijeva detaljnu analizu koja se odnosi na sve turisticke potencijale rijeke Tare, a ne samo onih koji se ticu uobicajenog vidjenja njene valorizacije, kao sto su splavarenje i rafting”.

– Potvrda takvog stava nalazi se i u sve izrazenijim zahtjevima vrlo probirljive turisticke klijentele sirom Evrope za sportski ribolov, fotosafari, pjesacenje i planinarenje, izletnicki turizam i naucne ekspedicije. Moze se konstatovati da “prava” ekolosko – turisticka valorizacija rijeke Tare i njenog kanjona tek predstoji. Smatramo da je neophodno uraditi detaljno istrazivanje mogucnosti koriscenja potencijala Tare u okviru odrzivog razvoja cijelog regiona, uz aktivno ucesce eksperata UNESCO-a i ostalih specijalizovanih medjunarodnih institucija – stoji u stavu Ministarstva turizma, koje je potpisao ministar Predrag Nenezic.

Zavod ne prihvata elektranu

Imajuci u vidu status zasticenog prirodnog dobra, izgradnja hidroelektrana na Tari sa pravnog aspekta je tesko prihvatljiva – stoji, izmedju ostalog, u obimnom materijalu koje je Zavod za zastitu prirode pripremio za sjednicu Savjeta. Prema autorima dokumenta, projekat izgradnje HE “Buk Bijela” na Drini ugrozio bi i potopio kanjone Pive koja u dugorocnoj projekciji zastite prirode Crne Gore u okviru prostornog plana Crne Gore i prostornog plana opstine Pluzine gravitira kao potencijalni objekat prirode za zastitu.

– Potapa se dio kanjona Tare koji je velika razvojna sansa Crne Gore, obiluje univerzalnim prirodnim vrijednostima i primarni je ekskluzivitet turisticke ponude Crne Gore. S obzirom da su se institucije i pojedinci koji se bave zastitom prirode izjasnili protiv bilo kakve gradnje hidroelektrana, samim tim i studije pracenja uticaja zahvata na zivotnu sredinu ne bi imale nikakvog smisla. Medjutim, s obzirom da su aktivnosti na izgradnji “Buk Bijele” u RS vec odavno zapocete i da se planira njihov ubrzani nastavak, za Crnu Goru je izuzetno vazno da ta buduca studija procijeni kako ce izgledati kanjon i sliv Tare ako dodje do gradnje i kakve ce efekte akumulaciono jezero imati na biodiverzitet, geologiju, hidrologiju, mikroklimu, vrijednosti nacionalnih parkova “Durmitor” i “Sutjeska” i lokalno stanovnistvo – stoji u dokumentu Zavoda.

Savjet precutao sporazum sa RS

Ambiciozno zamisljen, Savjet za odrzivi razvoj osnovan je 19. jula 2002. godine. Predsjednik Savjeta je premijer Milo DJukanovic, a cini ga 26 clanova – bezmalo svi ministri u Vladi, sekretar Sekretarijata za razvoj, predsjednik zajednice opstina, direktori Agencije za mala i srednja preduzeca, Hidrometeoroloskog zavoda, Zavoda za zastitu prirode, Centra za ekotoksikoloska ispitivanja, nacionalnih parkova, Instituta za biologiju mora, Instituta za nacionalno zdravlje, Biotehnickog instituta, predsjednik NVO “Zeleni Crne Gore”, predsjednik NVO “Grin houm”, jedan nezavisni ekspert iz zastite zivotne sredine i direktor AD “Plantaze”.

Savjet se imenuje na period od cetiri godine, a njegov zadatak je, pored ostalog, da se bavi i “rjesavanjem konflikata na relaciji zivotna sredina – razvoj”, i sprovodjenjem globalnih sporazuma i medjunarodnih konvencija koje se odnose na odrzivi razvoj.
U aprilu ove godine, Savjet je usvojio preporuku za usvajanje na Vladi dokumenta “Strateski okvir za razvoj eko-turizma u centralnom i sjevernom dijelu Crne Gore”. Samo nekoliko dana kasnije Vlada je prihvatila Sporazum sa RS o izgradnji “Buk Bijele”, a da to vecina clanova Savjeta nije znala, dok su oni koji su znali – cutali.