Odbrana od odbrane

Objavljeno: 26.06.2004, 21:07h

Crna Gora, iako ratnicka i slobodarska zemlja, jos od 1916. godine nema sopstveni sistem odbrane. Tako je od vremena kada je kralj Nikola, u Prvom svjetskom ratu, komandu nad crnogorskom vojskom povjerio srpskom generalu Petru Pesicu

Crna Gora, iako ratnicka i slobodarska zemlja, jos od 1916. godine nema sopstveni sistem odbrane. Tako je od vremena kada je kralj Nikola, u Prvom svjetskom ratu, komandu nad crnogorskom vojskom povjerio srpskom generalu Petru Pesicu

Piše: Ilija Despotovic

Crnogorska vlast trazi temeljnu izmjenu dokumenta o strategije odbrane drzavne zajednice

Crna Gora, iako ratnicka i slobodarska zemlja, jos od 1916. godine nema sopstveni sistem odbrane. Tako je od vremena kada je kralj Nikola, u veoma cudnom spletu istorijskih okolnosti, u Prvom svjetskom ratu, komandu nad crnogorskom vojskom povjerio srpskom generalu Petru Pesicu, sto je, zapravo, bio uvod u njegovo progonstvo i prisajedinjenje Crne Gore Srbiji.

Prvi put se dogodilo da su Crnogorci “izbjegli” rat, “za tudji interes”, u vrijeme NATO intervencije u SRJ. Vjerovatno je upravo tada napravljen “istorijski prelom”, osnazena je svijest da Crnogorci, prije nego s nekim zarate, treba dobro da razmisle – da li je to, i koliko, njihov interes.

Zato je sada mnogo lakse da se Crna Gora “junaci” prema predlogu strategije odbrane drzavne zajednice, koji je bio pripremljen za usvajanje po hitnom postupku u Skupstini Srbije i Crne Gore. Tako bi, vjerovatno, i bilo da u tom dokumentu nije otkrivena “stamparska greska”, formulacija da ce Vojska SCG biti upotrijebljena u slucaju “secesije” na teritoriji drzavne zajednice. U Podgorici su odmah prepoznali da se to odnosi na Crnu Goru, da je to priprema za vojnu intervenciju protiv Crne Gore, ako se na referendumu odluci za drzavnu samostalnost.

Stoga je u crnogorskoj vlasti uspostavljen jedinstven front protiv takvog predloga strategije, a da je sve ozbiljno shvaceno, upucuje dogovor republickog parlamenta i Vlade da do kraja juna zajednicki oblikuju primjedbe na pomenuti dokument i upute ih u Beograd. Vec je nagovijestena preporuka crnogorskim poslanicima (predstavnicima vlasti) da ne glasaju za predlog strategije ako ne budu uvazeni podgoricki prigovori.

Na osnovu dosadasnje debate o predlogu strategije, na sjednici parlamenta, skupstinskih odbora, Vlade, u rukovodstvima vladajucih partija, crnogorska vlast trazi temeljnu izmjenu dokumenta. Nije, navedeno je, prihvatljiva formulacija o jedinstvenoj vojsci, koja, kako je objasnjeno, moze biti samo zajednicka. Premijer Milo DJukanovic je, takodje, ocijenio da strategija odbrane moze tretirati samo koncepciju odbrane, koja jeste funkcija drzavne zajednice, ali ne i koncepciju bezbjednosti, sto je, prema njegovim rijecima, u nadleznosti drzava-clanica. Jednostavno receno, ako bi drzavnoj zajednici zaprijetila opasnost spolja, mogu se zajedno braniti Crna Gora i Srbija, ali ako bi zajednica bila “ugrozena” namjerom, ili odlukom, jedne od njih da izadje iz te zajednice, onda vojska tu nema sta da trazi. Vojska, dakle, vise ne moze imati zadatak da stiti ustavni poredak. DJukanovic, inace, zapaza da u predlogu strategije nema odredjenja prema clanstvu u Partnerstvu za mir i NATO-u, iako je to, kako je rekao, “nasa sustinska potreba”.

Pojedini suptilniji, i teorijski naoruzani analiticari predloga strategije, pak, prepoznali su u tom dokumentu i opasnije ambicije vojske. Akademik i predsjednik Savjeta za ustavna pitanja Mijat Sukovic je procijenio da Vojska SCG, kroz sadrzaj i duh predloga strategije, pokazuje namjeru da utice na buducnost drzavne zajednice, da ucestvuje u kreiranju politike u sirem smislu. Taj dokument ugrozava postignuti drzavni status Crne Gore i apsolutno nije u skladu sa Ustavnom poveljom drzavne zajednice, ocjena je vise analiticara.
Debata je, medjutim, i u ovom slucaju pokazala politicke podjele u Crnoj Gori. Gotovo sva opozicija, izuzev Liberalnog saveza,ocjenjuje da je odbrana u nadleznosti drzavne zajednice i da Crna Gora nema sta da se u to petlja.

Cak su neke partije zatrazile odgovornost predsjednika drzavne zajednice Svetozara Marovica zbog toga sto je prihvatio inicijativu predsjednika crnogorskog parlamenta Ranka Krivokapica da se o predlogu strategije, prije razmatranja na “saveznom” nivou, raspravlja u skupstinama drzava-clanica.

U raspravi o spornom dokumentu neki analiticari su otkrili i razlike u pogledima na pitanje odbrane izmedju nekih najvisih zvanicnika Crne Gore. Navodno, Svetozar Marovic, koji je i potpredsjednik crnogorske Demokratske partije socijalista, sklon je jedinstvenoj odbrani. Savjetnik crnogorskog predsjednika Filipa Vujanovica i nacelnik Staba specijalnih jedinica pri Ministarstvu unutrasnjih poslova Crne Gore general Radosav Martinovic je iznio stav da nije sporna formulacija o jedinstvenom sistemu odbrane i da vjeruje da Vojska SCG nece biti (zlo)upotrijebljena protiv Crne Gore. Martinovic je ucestvovao u radu radne grupe Ministarstva odbrane drzavne zajednice i tvrdi da u nacrtu strategije odbrane nije bilo formulacije o eventualnoj vojnoj intervenciji u slucaju “secesije”.

Ni zamjenik ministra odbrane, predstavnik iz Crne Gore, Vukasin Maras, nije toliko zabrinut zbog predloga strategije odbrane.

EKONOMIST

Pratite nas na Fejsbuku, Instagramu i Tviteru. Ako imate predlog teme za nas, javite se na [email protected]
Prije nego ostavite komentar, molimo vas da pročitate Pravila komentarisanja na Portalu PCNEN

Leave a Reply

Blogovi

Logujte se ili registrujte




Forgot?
Register