Milo Đ. suvereno ide Rokfelerovom avenijom, koja je, kao što je poznato, posebno udobna za porodična putovanja…

Piše: Balša Brković/Vijesti

Ako se ne pustiš drumovima, tvoj znoj kopa tvoj grob, glasi prastara ciganska poslovica. No, u Crnoj Gori ovdašnje suludo orgijanje po drumovima iskopalo je mnoge grobove…

Nema dana da novine nijesu pune vijesti o stradanjima na crnogorskim putevima. Naravno, moglo bi se reći da je, makar dio problema u mentalitetu, ali i u činjenici da je Crna Gora, kao i čitava Zona tranzicijskog sumraka, prostor krcat automobilima sumnjivog kvaliteta. Mi smo ostava u koju Evropa trpa ono što joj više ne treba. To je posebno vidljivo u saobraćaju, ali i u mnogim drugim sferama života. Takođe, dio odgovornosti (kao i za mnogo toga) otpada i na ovdašnju policiju. Dok god se preko stričeva i kumova bude završavalo "da onome malom vrate dozvolu" i dok god kazna bude krajnje selektivno primjenjivana biće ovako, ili još gore.

U prastaroj podjeli, koja je, po nekima, presudno odredila put naše civilizacije, podjeli koja je simbolički beskrajno potentna (mit o Kainu i Avelju), zemljodjelci su napravili koncept doma, a stočari koncept druma. I na određen način ta su dva koncepta jednako žilava i nepomirljiva.

Drumovi su način da se spozna, ali i osvoji svijet. Rimsko civilizovanje ondašnje Evrope odvijalo se zahvaljujući putevima. Zahvaljujući kojima se, uzgred, odvijalo i neumoljivo osvajanje. Već tu se nazirala tanana relacija između spoznaje i sile, između znanja i moći. Na vrhuncu razvoja Rim je gotovo svu Srednju i Zapadnu Evropu premrežio drumovima. Zato se i govorilo, a tako je i bilo, da svi putevi vode u Rim. Doduše, u Crnoj Gori danas bi bila aktuelnija poslovica da svi putevi vode u Moskvu. Ili od Moskve… Bulevar Milana Roćena, sa samo jednom trakom.

U modernoj književnosti, drum je jedan od simbola pobune, nepristajanja, bjekstva, samospoznaje… Možda je u tom smislu najilustrativniji kultni roman najslavnijeg američkog bitnika Džeka Keruaka "Na putu" (On the Road), ali i čitav filmski žanr "roud muvija", koji je, upravo u pobunjeničkim decenijama (šezdesete i sedamdesete) doživio pravi procvat. U crnogorskoj književnosti "Drumovanja" Vita Nikolića imaju sasvim osobenu poziciju. Na stranu što bi ta riječ iz Vitove poezije, zapravo bila najidealniji mogući prevod naslova Keruakovog romana… Koji je, vjerovali ili ne, bio napisan na neprekidnoj rolni papira, budući da je Džek htio da njegov rukopis zaista liči na drum koji se pred čovjekom beskrajno odvija.

Uglavnom, u normalnim kulturama drumovi su simbol komunikacije, spoznaje i izazova, dok u kulturama postmodernog feudalizma sve završava na goloj aroganciji. Bilo da velikaši prolaze drumom, pa policija sklanja nepodobne automobile, bilo da nedodirljivi naprosto divljaju drumom. Ovdje je fenomenologija drumova, nažalost, počela onom incidentnom situacijom koju pamtimo kroz stih iz narodne pjesme – More Marko ne ori drumove. Ili ono – Drumovi odoše, a ja ostah…

Crna Gora je, posljednih godina u to se svi kunu, na evropskom drumu, mada, taj put ponekad više liči na slavnu relaciju "Murino – Čakor – Peć", i to u zimsko doba.

A kojim drumom ide crnogorska elita? Neki idu putevima kralja Nikole, neki putevima Nikole Pašića, neki putevima don Vita Korleonea. Drumova je sve više, ali vode na sve manje mjesta.

Ipak, ima i tu izuzetaka.

Recimo, profesor Baćo Mitrić ide, ako bog da, drumom prema Strazburu. (U tom bi slučaju promet u crnogorskim kladionicama značajno opao, dok bi u Francuskoj bio zabilježen priličan rast.)

S druge strane, dio opozicije ide lajkovačkom prugom (i to sa još jednim drugom). Pozicija ide kružnim drumom koji ne vodi nigdje, ali to njima odgovara – njima je važnije da su na putu (čitaj – na vlasti), nego to gdje će stići. Tu su i putevi u magli – oni se spominju samo uoči izbora, kada se gromoglasno najavljuje gradnja, kao famozni put prema sjeveru.

Za sve vrijeme tih dramatičnih drumovanja – Milo Đ. suvereno ide Rokfelerovom avenijom, koja je, kao što je poznato, posebno udobna za porodična putovanja… Doduše, ona stara poslovica – za prvi milion me ne pitaj, u njegovom slučaju će da glasi – za prvi milion i po ne pitaj, a dalje…