Direktor Zavoda za zastitu prirode mr Zlatko Bulic tvrdi da Taru ne treba dirati
Piše: Vijesti
Za projekat izgradnje “Buk-Bijele” vezano je vise drzava – Crna Gora koja najvise trpi, a najmanje dobija, Republika Srpska koja najvise dobija, a ima najmanje negativnih uticaja, kao i Srbija koja ce imati posljedice na dijelu vodnog rezima na svojoj teritoriji. Zbog toga, kao i cinjenice da je Tara zakonski najzasticeniji prirodni objekat na Balkanu, moraju se pronaci drugi nacini njenog iskoriscavanja – kazao je “Vijestima” direktor Republickog zavoda za zastitu prirode mr Zlatko Bulic.
Govoreci o ovoj problematici, Bulic je rekao da se ona ne moze razumjeti bez podsjecanja na zakljucke skupa posvecenog zastiti kanjona Tare, koji je Zavod organizovao 1972. godine, a koji, po njegovom misljenju vaze i danas.
– Svih 285 ucesnika simpozijuma – politicara, naucnih i strucnih radnika – jednoglasno je ocijenilo da je to jedinstven objekat u svijetu i da ga treba zastititi od svakog narusavanja i degradacije. Zakljucak je bio i da se formira jugoslovenski komitet za zastitu rijeke Tare, sa ciljem da taj prostor ostane onakav kakav jeste, zbog svih prirodnih vrijednosti koje ga odredjuju kao objekat medjunarodnog znacaja. Taj komitet je imao za cilj da inicira donosenje zakona kojeg je usvojila Skupstina Crne Gore, a koji je bio vezan za obezbjedjivanje neke vrste finansijske nadoknade od ostalih republika i pokrajina Crnoj Gori, a koja bi bila adekvatna nedostajucoj elektricnoj energiji – kazao je Bulic.
Prema njegovom misljenju, peticija i Deklaracija o zastiti Tare su “dobra stvar, ali, u sustini, nepotrebna ako se afirmisu sve one odrednice medjunarodnih konvencija i nacionalnog zakonodavstva koji su vezani za tu teritoriju, jer je Tara jedini objekat na Balkanu koji ima toliku kolicinu statusa zastite”.
– Ona se, u nacionalnim okvirima, vodi kao spomenik prirode jos od 1967. godine, a ono sto je znacajno jeste da je spomenik prirode cijela kanjonska dolina. Jos 1952. godine donesen je zakon da se taj prostor proglasi nacionalnim parkom, sto je bio preduslov da se Zakonom o nacionalnim parkovima 1978. godine definisu granice i funkcije NP “Durmitor”. Poslije toga dosle su odluke da se 1977. godine Tara uvrsti u UNESCO-ov program “Covjek i biosfera”, a 1980. stavi na listu svjetske bastine. Kada pogledate sve to, vi nemate nijedan objekat koji je toliko puta zasticen. Da ne pominjemo Ustav, Deklaraciju o Crnoj Gori kao ekoloskoj drzavi kod nas, ili Seviljsku i Konvenciju o zastiti svjetske bastine u medjunarodnim okvirima – kazao je Bulic.
Prvi covjek Zavoda tvrdi da se u javnosti cesto manipulise argumentom da prostor gdje ce nalaziti akumulaciono jezero nije u sastavu nacionalnog parka.
– To je tacno, ali taj prostor ima cak veci znacaj i veci status zastite nego sto ga ima NP, jer je citav kanjon Tare rezervat biosfere. Seviljska deklaracija regulise zastitu rezervata biosfere i odredjuje sta se u njima moze raditi i na koji su nacin drzave duzne da postupaju sa tim prostorom. U okviru te konvencije odredjeno je sta se tamo moze raditi, sta ne, kao i obaveze drzava u okruzenju. Konfuzna i sarolika situacija isla je na ruku i zagovornicima i protivnicima potapanja Tare da daju svoja misljenja u kojima su “iskakali” iz ove problematike i stice se utisak da nijesu bili upoznati sa svim onim sta je status tog objekta i sta se moze raditi. Koliko je citava stvar konfuzna dovoljno govori izjava covjeka koji je najvisi funkcioner drzavne zajednice, a koji je rekao famoznu recenicu da je “protiv potapanja Tare, ali da nije protiv gradnje hidroelektrane”.
Ne znam sta je time htio reci, ali Tara je definitivno postala svakodnevna tema i svako u njoj nalazi svoj smisao za neki politicki angazman – smatra Bulic.
Prema njegovim rijecima, postoji i legitimna inicijativa da se i dio Tare koji nije u okviru NP uvrsti u njegov sastav i da to bude povezivanje sa inicijativom iz RS da se NP “Sutjeska” prosiri i stvori ekoloski koridor, kako bi se taj izuzetni prostor zastitio i ostao takav za buduce generacije.
– Konacno, u okviru programa razvoja i zastite NP od 2005. do 2010. godine takodje se afirmise ova ideja o prosirenju NP. To bi bio uvod u stvaranje ekoloskih zona koje bi u okviru nove prostorno-planske organizacije Crne Gore isle ka tome da se stvori procenat zasticenog prostora koji bi bio u duhu standarda EU, odnosno da cetvrtina teritorije Crne Gore bude pod nekim vidom zastite. Kada se sve to sabere, vidi se da je Tara prioritet svih prioriteta, da se ona nalazi na vrhu piramide sto se tice dugorocne zastite prirode. Drugo, to su neki projekti koji su vezani za staru Jugoslaviju i sada je sasvim druga preraspodjela i politic-kih i ekonomskih interesa vezanih za hidropotencijal, zastitu prirode i odrzivi razvoj. Tara ne smije biti privilegija bogatih, vec svih onih koji na neki nacin zele da je posjete, jer Tara je dobar poligon za sve sportove i sve vidove turizma tokom cijele godine – kazao je Bulic.
Gradnja i kaznene mjere
Prostornim planom Republike predvidjeno je izvodjenje vecih javnih radova koji nijesu u funkciji zastite Tare, kao sto je izgradnja hidroelektrana. To, medjutim, ukazuje, da Crna Gora nije ispostovala odredbe Konvencije o zastiti svjetske kulturne i prirodne bastine, tvrdi Bulic.
– Planirana izgradnja hidroelektrana na Tari zahtijeva izradu prethodne procjene uticaja zahvata na zivotnu sredinu u skladu sa Zakonom o zivotnoj sredini i pratecim aktima. Medjutim, priroda planiranih “javnih radova” na Tari je suprotna odredbi Konvencije o zastiti svjetske kulturne i prirodne bastine kojom se drzava obavezuje da ce se uzdrzati od preduzimanja takvih aktivnosti.
Seviljska konferencija iz 1995. godine dala je i zakonski okvir kojim su postavljeni pravni temelji za funkcionisanje svjetske mreze rezervata biosfere. U cilju efikasne zastite i ocuvanja prirodne i kulturne bastine strane ugovornice, pa i nasa drzava, duzna je “da ocuva svako dobro upisano u spisak svjetske bastine, da se uzdrzi od svakog akta kojim bi se izmijenilo kulturno ili prirodno obiljezje tog dobra, da usvoji odgovarajucu politiku usmjerenu na to da se bastini da odredjena funkcija u drustvu i da se zastita te bastine ukljuci u planove i programe razvoja, da formira jednu ili vise sluzbi za valorizaciju, zastitu i odrzavanje bastine, da se obavezuje na nece hotimice preduzimati nikakve mjere koje bi mogle posredno ili neposredno stetiti prirodnoj i kulturnoj bastini, a koja je na teritoriji drugih drzava potpisnica ove konvencije, da priznaje da bastina koja se nalazi u drugoj drzavi a upisana je u spisak, predstavlja univerzalnu bastinu na cijoj zastiti treba da saradjuje cijela medjunarodna zajednica.
Jedinstvo koje se mora uvaziti
– Postignuto je ono sto do sada nijesmo imali, a to je konsenzus svih relevantnih faktora i dobili smo novu ekolosku svijest. To je energija koja moze da se iskoristi i za neke druge aktivnosti vezane za realizaciju projekta da Crna Gora bude ekoloska drzava ne samo na papiru, vec i u stvarnosti. Zbog toga je Zavod poslao dopis premijeru Milu DJukanovicu da se organizuje sastanak Nacionalnog savjeta za odrzivi razvoj, na kojem bi tema bila zastita i valorizacija ukupnih potencijala sliva rijeke Tare i kanjona – kazao je Bulic.
D.Perunicic
Vijesti
0 Comments