Centar za građansko obrazovanje (CGO) izražava zabrinutost zbog načina na koji je sproveden postupak bodovanja i dodjele stanova zaposlenima u Radio-televiziji Crne Gore (RTCG). Riječ je o ozbiljnom urušavanju principa javnog interesa i meritokratije, uz elemente organizovane zloupotrebe službenog položaja i sistemske korupcije, sprovedene pod okriljem nelegitimnog i sudski osporenog rukovodstva ove javne medijske ustanove.

CGO je, najprije kroz relevantne medijske navode, a potom i kroz uvid i analizu konačne rang liste, utvrdio da je čitav postupak sproveden netransparentno, nestručno i selektivno, uz niz ozbiljnih indicija o namještenom bodovanju, mogućem saizvršilaštvu u zloupotrebama, kao i otvorenom ignorisanju javnog interesa.

Osobito brine podatak da je od 90 lica koja su, prema rang-listi, stekla pravo na kupovinu stanova pod povoljnim uslovima, čak devet lica, tj. 10%, imalo manje od 10 godina radnog staža, što ukazuje da kriterijumi iskustva, dugogodišnjeg rada i doprinosa javnom servisu nijesu imali stvarnu težinu u procesu odlučivanja.

Dodatno je indikativan i podatak da je stan, prema dostupnim informacijama, dodijeljen i osobi koja je svoj program stručnog osposobljavanja započela u vrijeme mandata nezakonito izabranog direktora RTCG, dakle bez iole značajnijeg radnog iskustva. To dobro oslikava dubinu degradacije principa jednakosti, profesionalizma i socijalne osjetljivosti u ovom postupku. Kada se ovi podaci uporede sa desetinama zapošljenih koji imaju decenije radnog staža i još uvijek neriješeno stambeno pitanje, s pravom se može sumnjati da su stanovi dijeljeni po osnovu političke podobnosti, funkcije i ličnih veza, a ne prema objektivnim kriterijumima.

Ovakva dodjela stanova je samo dio  problematične prakse u kojoj institucionalna pravila ustupaju mjesto interesnim dogovorima. To potvrđuje Pravilnik o rješavanju stambenih potreba u RTCG, po kojem se najviše boduju upravljačke i uredničke funkcije, dok se radni staž i dugogodišnji doprinos ustanovi marginalizuju. Funkcija ne smije biti presudan kriterijum koji omogućava da lica sa nekoliko godina radnog staža ostvare prednost u odnosu na kolege sa višedecenijskim iskustvom. Ilustrativna je situacija da je jedna osoba dobila 21 bod na osnovu radnog staža od 42 godina, dok je istovremeno po funkciji jedno lice dobilo 32.4 boda. Pri tom, osoba sa 42 godina radnog staža nije dobila stan, dok je lice na funkciji sa 5 godina radnog staža dobilo stan.  Sve ovo učvršćuje utisak da se u RTCG uspostavlja sistem nagrađivanja poslušnosti, a ne sistem zasnovan na zakonu, socijalnim kriterijumima i javnom interesu.

Podsjećamo i na slučaj tzv. „Vukovarki“ iz 1999. godine, kada su stanovi dodjeljivani pod okriljem tada legalnog rukovodstva RTCG, ali su pravne posljedice tog postupka trajale više od dvije decenije i bile predmet brojnih sudskih sporova i finansijskih nadoknada. Današnja situacija je znatno teža jer se radi o rukovodstvu čiji su legalitet i legitimitet ozbiljno dovedeni u pitanje, a koje raspolaže višemilionskom imovinom bez adekvatnog nadzora i jasnog pravnog osnova. Po nekim procjenama, vrijednost zgrade u kojoj su raspodijeljeni stanovi u izgradnji bila je 3.5 miliona eura, dok su tržišne procjene oko 7 miliona eura.

RTCG je javni servis građana i građanki Crne Gore, a ne poligon za nagrađivanje poslušnih i sprovođenje ličnih ili partijskih interesa i veoma je važno imati društveni i institucionalni otpor normalizaciji ovakve prakse.

CGO cijeni da je ovo pitanje za koje Specijalno državno tužilaštvo (SDT) treba da se profesionalno zainteresuje, kao i da Vlada Crne Gore i resorno Ministarstvo kulture i medija prekinu ćutanje i konačno reaguju na kontinuirane afere u RTCG. Veoma je važno da bude utvrđena individualna odgovornost svih lica uključenih u ovaj postupak. Na sistemskoj ravni, neophodno je da se hitno revidira Pravilnik o stambenoj politici RTCG, uz smanjenje bodovanja funkcija i značajno povećanje bodovanja radnog staža i socijalnih kriterijuma.

Nikola Obradović, saradnik na programima