Protiv instrumentalizacije jugoslovenskog nasleđa

by | mar 12, 2024 | Analize&Mišljenja, Novosti | 0 comments

Za PCNEN piše: Semra MAHMUTOVIĆ

Zgrčila sam se na prizor jugoslovenskih zastava u prvim redovima Osmomartovskog marša u Podgorici. Na prvi pogled, nije bilo zastava Palestine, iako su politike Palestinske Oslobodilačke organizacije bile bliske politikama SFRJ. Kasnije se ispostavilo da je korišćenje paletinskih zastava prepušteno ambasadoru Palestine pozivom da se priključi maršu, kao da se holokaust nad Palestincima ne tiče svih nas. Takođe se ispostavilo da su zastave SFRJ donijeli učesnici, ne organizatorke marša. Ali pošto se već malo digla prašina, da obrazložim neke činjenice i otvorim neke teme koje su nam na ovom govornom području još uvijek strane i nadam se da će nam kolektivno služiti.

Savremena Crna Gora je slaba i servilna država u kojoj donosioci odluka i političari ne žele da međusobno sarađuju i usaglase se oko osnovnih javnih interesa koji bi služili za opšte dobro svim njenim građanima, nego im je lakše da se međusobno demonizuju, svađaju, sabotiraju jedni druge i trivijalizuju svoj rad kako se ne bi suočili sa stvarnošću da će možda izgubiti svu podršku ako pokušaju da rade transparentno i sa integritetom. Nemaju hrabrosti da na dnevni red u Skupštini stave Inicijativu koja osuđuje Izraelsko djelovanje protiv Palestinaca za koju su građani Crne Gore sakupili više od neophodnih 6000 potpisa za jedan dan.

SFRJ je bila stabilna i moćna država, materijalizacija neporecivog antifašizma, koja je institucionalizovala antinacionalizam kroz  Bratstvo i jedinstvo, antikapitalizam tj. radnička prava i slobode kroz Samoupravljanje, te Internacionalizam i internacionalnu solidarnost kroz antiimperijalističku, antihladnoratovsku, antikolonijalističku i antirasističku Nesvrstanost. Socijalistička Federeativna Republika Jugoslavija je bila moćna članica Ujedinjenih Nacija, koje su tada još imale neku političku moć. Bila je država Evrope i današneg bjelačkog „Globalnog sjevera“, ali valjda zbog svega što su njeni narodi preživjeli kroz istoriju i njeno stvaranje – nije bila supremacistička.

Supremacizam ili nadmoć bijelačka, kroz cjelokupnu dokumentovanu istoriju je korijen mnogih oblika političke diskriminacije i ugnjetavanja: od nacizma i fašizma, preko nacionalizama, rasizma, kapitalizma, patrijarhata, homofobije, do ekocida. Supremacisti su, jednostavno, spremni da ne birajući sredstva intervenišu kako i protiv čega god smtraju da je potrebno, kako bi zaštitili svoj privilegovan položaj. To nas dovodi do takozvane „bjelačke krhkosti“ i njoj bliskog „bijelačkog feminizma“. Karakteristika bjelačke krhkosti je da pojedinac koji je u suštini ostvario privilegije na supremacizmu, snažno njeguje ideju kako je liberalan i nediskriminatoran, često i koristi simbole emancipacije, bilo da se ogrće zastavom duginih boja, nosi majicu sa likom Če Gevare, citira Dr Martina Lutera Kinga, koristi Južnoafrički tradicionalni Zulu Džabulani, pritom potpuno odvojen od proživljenog, teškog iskustva koje je iznjedrilo te simbole i umjetnost. Nije nužno uvijek svjestan toga, ali se, kao po pravilu, prilikom pokušaja suočavanja sa svojom površnošću ponaša kao žrtva.

„Bijelački feminizam“ je odvojen od klasne svijesti i  klasnog položaja žena u odnosu na muškarce, ali i u odnosu na žene u osjetljivijim zajednicama, bilo da su domorodačke, crnačke ili palestinska. Uglavnom se zasniva na održavanju bjelačkih privilegija i osvajanju individualnih sloboda, važniji mu je broj žena na položajima moći nego da li su te žene zaista feministički pismene i klasno svjesne i koga će zbog toga braniti i zastupati. I on je, jednako libertarijanski, spreman da npr.  performativno šiša ispucale krajeve kako bi se naizgled solidarisao sa Irankama koje „moralna“ policija zvjerski muči i ubija zbog toga što odbijaju da nose hidžab, dok, prečesto, opet selektivno, ignoriše trenutni položaj Palestinki.

U Gazi tokom poslednjih duže od pet mjeseci žene masovno ginu od kuršuma i bombi, i umiru od gladi, bolesti i infekcija, pritom pokušavajući da se staraju o svojim porodicama i kuvaju im obroke za koje nemaju čistu vodu, a ni ostale namirnice, zatim menstruiraju, imaju pobačaje i iznose trudnoće u katastrofalno nehigijenskim i nehumanim uslovima, porađaju se bez elementarnog osjećaja bezbjednosti i adekvatne podrške i pomoći, doje izgladnjele i gladne, bespomoćno gledaju svoju djecu i voljene kako umiru od gladi ili ginu od bombi…

U Crnoj Gori institucije ne štite značajno ženu, njena prava i slobode. Crna Gora je izabrala „evroatlantski“ put bez usputnog preispitivanja supremacizma. Žrtve nasilja primarno dobijaju zaštitu od drugih žene i ženskih organizacija koje imaju jako ograničenu političku moć, pritom se (za razliku od svih drugih organizacija) angažujući na svim poljima – od pružanja skloništa, podrške i zaštite žrtvama nasilja, do mučne borbe protiv cjelokupnog paralisanog i duboko korumpiranog pravosudnog sistema.  Država u pravom smislu ne prepoznaje ni opasnosti toga što finansijski opstanak ženskih organizacija prepušta stranim donatorima.

SFRJ nije postojala da bi danas bila hir za domaće hipstere u Berlinu, sočna politička zgoda za aktuelnu siromaštvom i nasiljem zgroženu i politički potpuno ambivalentnu srednju klasu, niti je mahanje njenim simbolima stvarni indikator antifašizma određenog političkog subjekta, partijskog ili NVO. Nije fer da se nepromišljeno i neodgovorno odnosimo prema jugoslovenskom nasleđu, jer se tako nepromišljeno i neodgovorno odnosimo i prema sebi i ljudima i precima koji su svoje živote svjesno dali za slobodu ne samo svoju i svojih, već cijelog svijeta. To što, uprkos Devedesetim, mnogi nismo odvojeni od slobodarskog jugolsovenskog iskustva, nam je u ovom istorijskom kontekst ogroman resurs, privilegija i posebno – odgovornost. Većina ostatka građana „Globalnog sjevera“ nema takvo etičko i moralno sidro i zbog toga nema kapaciteta da se suprotstavi Cionizmu. Možda je neminovno, ali ne treba da naivno omogućujemo da već sjutra neko koristi simbole NOB, AFŽ ili SFRJ kako bi signalizirao svoju lažnu širinu svjesti dok odobrava nove diskriminacije, ubijanje, ugnjetavanje, aparthejd, genocid, holokaust…

Aproprijacija simbola antifašizma u Crnoj Gori nije rijetka i neuobičajena pojava. U potpuno banalizovanoj pojavi barjačenja ne želim da vidim jugoslovenske zastave. Oglašavam se prvenstveno kao žena koja svoje političke predstavnike vidi među organizatorkama Osmomartovskog marša, pa mi nije u interesu da se i na tom polju normalizuje aproprijacija i mitologizuju političke činjenice. Takođe, današnja upotreba simbola SFRJ nije inkluzivna prema ženama i feministkinjama čiji preci nisu bili na strani antifašizma. Sa rizikom da će neko ovo protumačiti kao targetiranje pojedinaca ili organizacije, a ni to ovde nije rijetka i neuobičajena pojava:
Živjela borba za dostojanstvo i slobodu, posebno ženska!

0 Comments

Submit a Comment