Koncesioni sistem ojadio plavske šume i lokalne drvoprerađivače

Objavljeno: 30.09.2021, 11:25h

Prema najavi iz Ministarstva poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva, postoji nada da će se način poslovanja promijeniti i prilogoditi lokalnim prerađivađima,

Drvoprerađivači Edin Šarkinović i Nedžad Cecunjanin žive u Plavu, ali ne mogu sjeći i koristiti drva iz najkvalitetnijih lokalnih šuma, zbog čega ima propada posao. Razlog za to je koncesioni sistem kojim državne institucije omogućavaju pojedincima da koriste državne šume i iznose drvnu sirovinu iz Plava. Da bi Šarkinović i Cecunjanin došli do te sirovine, moraju da je kupuju u drugim opštinama.

Koncesioni ugovor sa kompanijom “Pelengić trade” iz Bijelog Polja je zaključila Vlada 2008. na 15. godina.

“I da imam pare, nemam gdje da kupim drvnu sirovinu u Plavu. Na primjer, da bi plavski drvoprerađivači došli do sirovine oni moraju da odu u Bijelo Polje i kupe po cijeni od 250 eura, plus 50 eura prevoz, što je neisplativo, a koštalo bi u Plavu 180 eura. On (koncesionar) uzima kubik oblovine za 17 eura, a jedan metar kvadratni patosa u KIPS košta 16 eura. Koncesionar iz kubika balvana može da izvuče 40 kvadratnih metara patosa“, kaže Šarkinović.

Šarkinović ističe da je samo tri odsto mehanizacije iskorišćeno u Plavu, a mogli bi biti “drvni gigati” zbog kvaliteta šuma i potencijala koje ova opština ima u drvoprerađivanju.

Nedžad Cecunjanin

Edin Šarkinović

 

 

‘Dokazalo se da su koncesije zlo za šume’

Šarkinović rješenje vidi u mogućnosti da se na lokalnom nivou siječe šuma, izvlači posječeno i dalje prerađuje.

Da je postojala takva mogućnost i da je to najidealnije rješenje potvrđuje i doskorašnji šef područne jedinice (PJ) Uprave za šume u Plavu Ganija Jasavić. On navodi da je plan, da javna preduzeća upravljaju šumama a u svakoj opštini postoji lager na kome bi se prodavale sirovine, osujetila politička situacija.

”Dokazalo se da su koncesije zlo za šume, zbog prostora za manipulacie koje takav sistem stvara”, kaže Jasavić.

On podsjeća na to da se na nekim radionicama govorilo kako bi koncesioni ugovori trebali da budu završeni do 2022. godine i da onda, umjesto koncesionara, javna preduzeća, odnosno opštine ili Uprava za šumu organizuju sječu, vuču i sve ostalo. “Mi smo pripremili jedno odjeljenje kao pilot projekat nakon radionica koje smo imali u 2019. godine, međum Vlada nije dala saglasnost za formiranje preduzeća“.

Jasavić ističe da je to planirano za čitavu Crnu Goru, jer se svi susreću sa sličnim problemima.

Ganija Jasavić

Cecunjanin naglašava da bi im takav plan dosta značio, kao i da bi sirovine bile jeftnije.

“Prvo bi se dosta ljudi u šumskoj upravi uposlilo za sječu, vuču, itd. Drugo, mnogo ljudi bi ostalo u Plavu da radi, a onda bi mi lokalni drvoprerađivači ojačali, imali bi više građe… kubik daske ne bismo prodavali 130 eura kao što se sad radi, nego bismo prerađivali u neke malo veće stvari, kako ko traži, i tu bi bila veća zarada“, kaže Cecunjanin.

“Za kocesionare je smiješna količina od 5.000 kubika i on za to plati 85.000 eura, a PDV na tu sumu je 17.500 eura. Ako bi tu količinu sirovine izrezali, osušili i uglačili na standardnu debljinu, dobili bi vrijednost od 1.550.000 eura, a PDV bi bio 325.000 eura”, kaže Šarkinović.

On ističe da dosadašnji vid poslovanja treba hitno promijeti.

“Svaki kamion utovaren oblovinom koji izađe iz neke opštine u Crnoj Gori je isto kao da je neko oteo vreću para lokalnim privrednicima i opštini”, kaže Šarkinović i za primjer uzima smrču (lišćari su znatno skuplji).

Lokalni drvoprerađivači su, navodi on, ugasili svoje pogone “zbog maćehinskog ponašanja Direkcije za šume”, a “koncesionari su ostavljali za sobom devastirane šumske puteve kao i parcele na kojima su radili“.

Šarkinović ističe da bi se u lokalu posao mogao razviti i od nus proizvoda, kao što je piljevina, koja je idealna za pelet.

Zgrabi i pobjegni

Vuk Iković

“Prvo što se jasno vidi je da se prema šumama izvan Nacionalnog parka “Prokletije” postupa po principu – zgrabi i pobjegni”, kaže biolog Vuk Iković iz organizacije KOD, koji je posjetio šume Prokletija kako bi utvrdio njihovo zdravstveno stanje.

“Kada se približavate mjestu gdje se vrši prekomjerna sječa i izvlačenje stabala, osjetite da su svi svjesni da rade nesto što nije dobro, ali, eto, kao – mora se. A ne mora – i ne smije! Šume unutar parka imaju stara oštećenja koja potiču iz perioda prije nego što su Prokletije proglašene nacionalnim parkom. Ovo ukazuje da Uprava za šume nije blagovremeno djelovala na zaštiti stabala“, kaže Iković.

On dodaje se povećava površina šuma manjeg kvaliteta i da tome u velikoj mjeri doprinosi neznavena, neodgovorna, najčešće bahata sječa.

“Na Čakoru je dozvoljena sječa najstarijih i najzdravijih šuma… Odjeljenje 9 na Čakoru, koje smo obišli, su gradile jedne od najkvalitetnijih šuma koje smo ikada posjetili. Kada bi se sjekle za dobro lokalne zajednice, mogli bi u jednoj mjeri prihvatiti gubitak najstarijih živih organizama Prokletija, ali, nažalost, one se sijeku za dobro ličnog interesa par pojedinaca, a na štetu čitave zajednice“, konstatuje Iković.

On ističe da se takvom sječom suštinski omalovažavaju već siromašni mještani i navode se na zaključak da za njih više nema nade u Plavu. ”Lokalni drvoprerađivači ne mogu da dođu do sirovine u svojim tj. plavskim šumama već moraju da idu u susjedne gradove ili države kako bi obezbijedili sirovinu za rad“.

Nada se nazire

Da postoji nada da će se način poslovanja promijeniti i prilogoditi lokalnim prerađivađima najavili su iz  Ministarstva poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva. Oni su za PCNEN kazali da rade na izradi nove Strategije razvoja šumarstva za narednih pet godina.

“Svakako da koncesije nijesu opcija koja se planira zadržati u šumarstva, jer su sve stručne analize koje su do sada urađene u sektoru pokazale da valorizacija šumskih resursa na navedeni način ne daje dobre rezultate. Takođe, treba napomenuti da 70% naknada koje se ostvare korišćenjem šuma ide lokalnim upravama zbog čega Uprava za šume ne može ostvarivati svoje osnovne funkcije (uzgoj, zaštita šuma i korišćenje šuma)“, saopštili su  iz resornog ministarstva.

Kako je propao posao s krevetima

Rašit Marković

“Prije par godina sam stupio u kontakt sa jednom velikom firmom iz Njemačke koja proizvodi krevete. To je jedan od giganta. Kad sam ušao u pregovore i vidio da je potrebno više hiljada kreveta na mjesečnom nivou, počeo sam da tražim ovdje kooperante po Crnoj Gori. U cijeloj Crnoj Gori nijesam mogao da nađem nijednog kooperanta da bi preuzeo taj posao. Jedan od glavnih problema je bio materijal, pa onda radnici. Onda sam pošao da ih tražim po regionu i kada sam ih konačno našao na Kosovu, pitao sam ih gdje nabavljaju materijal. Rekli su mi, pa kod vas u Plavu, u Crnoj Gori“, kaže Edin Šarkinović.

On napominje da se više od 80 odsto sirovina izvozi, jer je veća potražnja od firmi u regionu koje imaju razvijenu finalnu obradu.

“Albanija ima unaprijed plaćene kubike. Dosta Italiijana u Albaniji ima registrovane firme koje kupuju drva, od kojih se prave različiti proizvodi koji završavaju u Italiji“, kaže civilni aktivista Rašit Marković.


Alisa HAJDARPAŠIĆ

 

Pratite nas na Fejsbuku, Instagramu i Tviteru. Ako imate predlog teme za nas, javite se na [email protected]
Prije nego ostavite komentar, molimo vas da pročitate Pravila komentarisanja na Portalu PCNEN

Leave a Reply

Blogovi

Logujte se ili registrujte




Forgot?
Register