Potrebni novi koncepti za sve kulturne adrese

Objavljeno: 29.11.2020, 10:11h

Ljumović: Kulturna politika je, prije svega, prostor koji jača i razvija institucije kulture i njihovu autonomiju, a to je ono što je nestalo poslednjih godina.

Dom kulture na Rijeci Crnojevića koji je nekada bio središte društvenog života te male lokalne zajednice danas je ruina koja svjedoči o nebrizi i zapostavljanju još jednog primjera kulturne zaostavštine. Decenijama daleko od očiju javnosti, zahvaljujući fotografiji Ksenije Martinović, zapušteni Dom kulture u Riječkoj nahiji povampirio se kružeći društvenim mrežama. Reakcije su bile brojne, ali i očekivano negativne prema nadležnima. To je bio i naš povod za priču o kulturnim centrima u Crnoj Gori. U kakvom su stanju i što se tamo čini?

Funkcionisanje kulturnih centara u Crnoj Gori razlikuje se od grada do grada – od onih totalno zapuštenih, ruiniranih zaostavština koje svjedoče o nebrizi i gašenju kulturnog života u manjim mjestima do svijetlih primjera djelovanja tih institucija u gradovima …

U Ministarstvu kulture na čijem je čelu još uvijek Aleksandar Bogdanović, ponosno ističu obnavljanje značajnog broja kulturnih centara tokom protekle decenije kao i njihovo opremanje savremenom tehnologijom. No, naši sagovornici uz to ističu i da rekonstrukciju tih objekata nije pratila programska i kadrovska reorganizacija, neophodna za uspješnu praksu naslijeđene mreže kulturnih centara.

Novonastala situacija sa prijedlogom da resorno ministarstvo bude dio skupa sa još četiri resora (prosvjete, nauke, sporta i mladih) dodatno komplikuje ionako zapostavljenu kulturnu politiku u državi.

Izgrađeni tokom perioda socijalizma (70 –tih i 80-tih godina prošlog vijeka) kulturni centri bili su rezultat ozbiljne društvene strategije za razvoj kulture. Ipak, preambiciozna gradnja uslovljavala je veliki broj zaposlenih, ali većinom nefunkcionalnih kadrova, rekao je za PCNEN filmski reditelj Branko Baletić. On poručuje da je u novom dobu potrebno stvoriti nove programske koncepte i čuti glas mladih umjetnika.

„Kada ne bi znali gdje će sa nekim kadrovima, onda bi ih poslali u kulturu, pa se taj broj s godinama nagomilavao. Ovoj zemlji bi odgovarali mnogo manji kulturni centri koji bi privlačili publiku svojim kontinuiranim događajima. Potrebni su novi programski koncepti bazirani na povezivanju sa nevladinim organizacijama i mladima željnim promjene i stvaranja. Jednostavno im dati priliku da kreiranju programe, koji bi kasnije bili prikazani širom zemlje”, kaže Baletić, nekadašnji direktor Crnogorske kinoteke, koja se nedavno i konačno uselila u nove prostorije u zgradi Muzičkog centra.

Rekonstruisana zgrada Doma kulure u Pljevljima

Rekonstrukcija zgrade najstarijeg Doma kulture u Crnoj Gori, koji se nalazi u Pljevljima, a datira iz 1950. godine trajala je 10 godina. Koštala je oko šest i po miliona eura. U Sekretarijatu za društvene djelatnosti, koji od 2018. godine kada je zgrada svečano otvorena obavlja sve poslove do izbora novog kadra budućeg Centra za kulturu, kažu da je dalje funkcionisanje ove institucije veliki izazov, ali da se kultura ne smije zapostaviti. Predstava ,,Mirovna misija“, čija je premijera otkazana u martu zbog pandemije, biće prva u pljevaljskoj produkciji nakon pauze od 63 godine.

“Iskustvo nam je pokazalo da se moramo efikasno prilagođavati novonastalim okolnostima. Za našu novu predstavu ‘Mirovna misija’, po tekstu Jovane Bojović, u režiji Slobodana Marunovića, angažovali smo glumce CNP –a, iz Nikšića i Puls teatra. Pored profesionalne glumačke ekipe, angažovali smo lokalne ’snage’- zanatlije, scenske radnike, naše Pljevljake oko izrade scenografije i kostima. Sve to će pomoći u kreiranju atmosfere potrebne za osnivanje amaterskog ansambla. Nove generacije to žele”, kaže za PCNEN sekretarka za društvene djelatnosti Emina Salihović.

“Važno je da u centrima kulture rade stručni i zainteresovani profesionalci koji uprkos ograničenim budžetskim sredstvima postižu dobre rezultate, organizujući brojne kvalitetne raznovrsne programe i puneći sale”, kaže Snežana Burzan direktorica podgoričkog KIC-a “Budo Tomović”, koji ove godine obilježava 55. godina postojanja. U toku je priprema monografije povodom tog jubileja.

“Kulturni centri kao baza za stvaranje budućih umjetnika su glavni nosioci duha jednog mjesta, grada i države. Bez amaterizma nema profesionalaca, to ne smijemo zaboraviti”, kaže Burzan.

„Bez kvalitetnog kadra u institucijama kulture, ne možemo očekivati ništa”, ističe magistar Janko Ljumović i dodaje da je kulturna politika u Crnoj Gori, i na gradskom i nacionalnom nivou, nepostojeća praksa posebno u poređenju sa evropskim trendovima koji se mijenjaju.

Modernizovana i adaptirana sala Centra za kulturu u Ulcinju

“Kulturna politika je, prije svega, prostor koji jača i razvija institucije kulture i njihovu autonomiju, a to je ono što je nestalo poslednjih godina. Danas imamo primjer javnog protesta nezavisnog sektora zbog novog modela koji se nudi, a da je sam nezavisni sektor zapravo tek nekonstituisan zbog nebrige i zanemarivanja u dosadašnjoj kulturnoj politici Crne Gore. Odusutvo evaluacije kulturnog sistema je takođe naš veliki nedostatak”, pojašnjava Ljumović.

„Gradske ustanove kulture trebale bi više biti otvorene za saradnju sa lokalnim umjetnicima, ali se i artisti svih profila moraju pokrenuti i preuzeti inicijativu“, kaže muzičar i osnivač Bedem festa u Nikšiću Petar Šundić.

On smatra da bi na čelu kulturnih centara mora biti neko ko je i sam umjetnik, ali konstatuje da su, u velikom broju slučajeva, na rukovodećim položajima oni koji nemaju taj senzibilitet.

„Institucije su dugo bile zatvorene za nove modele upravljanja, donošenja odluka, samog finansiranja, a umjetnici pasivni. Nedostaje ta karika, čovjek, NVO, javna ustanova. Da bi kulturni život oživio, nakon ovog perioda kada svjedočimo njegovom odumiranju zbog pandemije, taj ‘mehanizam’ se mora pokrenuti. Na umjetnicima je da to urade, osmisle i ponude projekte. Bedem fest je dobar primjer saradnje sa institucijama kulture od lokalnih do ministarstva. Kultura i umjetnost ne smiju da postanu tišina, ni u najtežim vremenima. Potrebno je stvoriti dugoročnu strategiju očuvanja crnogorskog kulturnog identiteta, ali ne onog politizovanog, već kosmopolitskog“, zaključuje Šundić.

U vremenu totalne neizvjesnosti na globalnom nivou, kada smo prepušteni sami sebi, umjetnost se sada čini “najljudskijim načinom da učinimo svoj život podnošljivim” (američki pisac Kurt Vonegut). Kada bismo kao pojedinci pošli tim uzvišenim putem, bez obzira koliko smo dobri u tome ili ne, bilo bi to ljekovito za sve.

Irena ČEJOVIĆ

Oko tri miliona eura za obnovu KC

U Ministarstvu kulture navode da u svakom gradu u Crnoj Gori, osim na Cetinju (gdje je pokrenuta inicijativa za osnivanjem), postoje centri za kulturu, koji su tokom protekle decenije obnovljeni zbog jako lošeg stanja još od prošlog vijeka. Izgrađeni su i novi u Andrijevici, Gusinju i u Šavniku (Rezidencijalni centar za književnike u Kući Pekića). U odnosu na obim rekonstrukcije, kako ističu može se govoriti i o novim zdanjima Nikšićkog pozorišta i Centra za kulturu u Pljevljima. Naglašavaju da je ove godine započeta i digitalizacija svih bioskopa u državi, pa očekuju, da će do 2023. sve opštine u Crnoj Gori imati digitalizovane bioskopske dvorane.

 „Vladinim projektom Razvoj kulture na sjeveru bilo je  obuhvaćeno 16 objekata u 10 opština:  Andrijevici, Beranama, Bijelom Polju, Plavu, Plužinama, Pljevljima, Gusinju, Murinu, Mojkovcu, Šavniku, Rožajama i Žabljaku. U tu svrhu uloženo je 3.083.423,83 eura, a poslovi na unapređenju infrastrukture nastavljeni su u kontinuitetu. Ministarstvo kulture, Filmski centar Crne Gore i lokalne samouprave uložile su tokom 2020. godine znatna finansijska sredstva u modernizaciju prikazivačke djelatnosti u opštinama Kotor, Bar, Ulcinj, Mojkovac i Bijelo Polje. U zavisnosti od veličine sale, po jednom bioskopu za ovu tehničku modernizaciju potrebno je između 60 i 70 hiljada eura. Do sada je obezbijeđeno 350.000 eura. Ministarstvo kulture i Opština Plužine nedavno su potpisali ugovor o adaptaciji Kule Lazara Sočice, koja će funcionisati kao izložbeni i rezidencijalni centar za istraživanje u oblasti istorije i zaštićenih UNESCO područja. Zapuštena zgrada Starog zatvora u Kotoru krajem idućeg mjeseca postaće još jedan Regionalni kreativni hab, nakon prvog otvorenog u julu ove godine u Palati u Starom Baru – navode iz Ministarstva kulture.

Pratite nas na Fejsbuku, Instagramu i Tviteru. Ako imate predlog teme za nas, javite se na [email protected]
Prije nego ostavite komentar, molimo vas da pročitate Pravila komentarisanja na Portalu PCNEN

Leave a Reply

Blogovi

Logujte se ili registrujte




Forgot?
Register