Krst

Objavljeno: 16.09.2020, 08:40h

Gnostici su ga smatrali simbolom ravnoteže i savršenstva a u hinduizmu krst se poistovjećuje sa dvjema stranama bića, tj. duše. Vertikala je nebeska, a horizontala zemaljska strana

Ovo je jedan od najstarijih simbola. Možemo slobodno reći da je ovaj znak, danas simbol hrišćanstva, tj da predstavlja “spasenje putem Hristove žrtve. Simbol iskupljenja, pomirenja, patnje i vere.“ (Lampić, 2000: 67). Pridružuju mu se još značenja života, savršenstva, ravnoteže, širenja, savršenog čovjeka, zemlje i svega postojećeg. To je jedan od najuniverzalnijih simbola. Ovo je njegovo globalno značenje i u većini društava je pozitivnog karaktera.

U Rječniku simbola autora Ševalje i Gerbrana nalazimo četiri osnovne vrste krstova: T-krst, krst sa jednom prečkom, krst sa dvije prečke i krst sa tri prečke. T-krst “simbolizira zmiju obješenu o kolac, smrt žrtvom pobijeđenu. “ (Chevalier i Gheerbrant, 2003: 310). Krst sa jednom prečkom je jevanđeljski krst i simbolizuje Isusa i hrišćansku vjeru. Krst sa dvije prečke “predočuje na gornjoj pogrdni Pilatov natpis: Isus Nazarećanin, kralj židovski; na donjoj su se prečki širile Kristove ruke. To je tzv. lorenski križ, koji zapravo potječe iz Grčke, gdje se najčešće i susreće.“ (Chevalier i Gheerbrant, 2003: 310). Krst sa tri prečke “postao je simbolom crkvene hijerarhije, pa odgovara papinskoj tijari, kardinalskom šeširu i biskupskoj mitri. Od XV stoljeća samo papa ima pravo na križ s tri prečke; dvostruki je križ pripao kardinalu I nadbiskupu, a jednostruki biskupu.“ (Chevalier i Gheerbrant, 2003: 310).

Poznata je takođe i varijanta ovog znaka sa inicijalima I i X. Ovaj znak, postavljen u krug simbolisao je Sunčani krst.

Od davnina se posmatralo nebo i kretanje Sunca. Sunce u svom prividnom kretanju od istoka prema zapadu je u toku godine pomjeralo te svoje pozicije na nebu. Kad se spoje ove pozicije Sunca u toku godine dobijemo simbol Sunčanog krsta. Sunčani krstovi su postojali svuda po svijetu, još od paleolitskog doba (npr. pećine u Pirinejima), pa kroz staru Evropu, Anatoliju, Mesopotamiju i Iransku ravnicu sve do doline rijeke Indus. (Injac, 2005b).

Keltski krst, združuje simbolizam kruga i krsta. Predstavlja točak sunca i 4 osnovna prirodna elementa (vazduh, voda, vatra i zemlja), te ima falusno značenje i simboliše život i rađanje.

U knjizi Mali rečnik tradicionalnih simbola autor Mario Lampić navodi da krst predstavlja “središte sveta – tačku opštenja neba i zemlje, vaseljensku osu“ (Lampić, 2000: 66).

Isti autor zatim kaže da je krst u krugu solarni točak, simbol sreće i promjene. Krst u kvadratu u Kini simboliše zemlju i stabilnost. Krst Sv. Andrije ili kako ga Lampić još naziva “krst putača“ predstavlja savršenstvo, patnju i mučeništvo. Malteški krst je asirski simbol bogova (Ra, Anu, Vel, Ea), a kasnije je postao simbolom malteških vitezova.

Ružin krst je “simbol srca, središta i harmonije“. Tau-krst je simbol “regeneracije, skrivene mudrosti, božanske moći i budućeg života. Predstavlja čekić bogova gromovnika.“ (Lampić, 2000: 67). Krst sa mjesečevim srpom simboliše sjedinjenje “muškog i ženskog, neba i zemlje.“ (Lampić, 2000: 67).

U afričkoj tradiciji krst je amajlija koja se nosi pri porođaju. Budisti ga koriste kao simbol koji predstavlja “osu točka zakona i kola postojanja. “ (Lampić, 2000: 67).

U egipatskoj civilizaciji se zvao angh, (ank ili anh) i imao je petlju na vrhu (slika 16.) (Barns, 2005: 227).

Simbolisao je rađanje, život i besmrtnost. U knjizi Amajlije i talismani autor Volis Badž navodi da je ovo najstariji amajlijski znak i da mu je „dodijeljena glasovna vrednost anh”. (Badž, 1988: 141). Ovaj znak je korišten u Egiptu uporedo sa hrišćanskim krstom kada su Egipćani prihvatili hrišćansku vjeru. Lampić navodi da je angh “Egipatski simbol života. Predstavlja kosmos, sve živo, ljude i bogove; put je za saznanje tajni, misterija i skrivene mudrosti. Oličava i moć, autoritet, zavet.

Kombinacija je muškog i ženskog simbola, Ozirisa i Izide, te sjedinjuje dva tvoračka principa, nebo i zemlju. Označava i besmrtnost. U ruci ga nosi Maat, boginja istine i svetskog poretka.“ (Lampić, 2000: 8).

Gnostici su ga smatrali simbolom ravnoteže i savršenstva a u hinduizmu krst se poistovjećuje sa dvjema stranama bića, tj. duše. Vertikala je nebeska, a horizontala zemaljska strana.

Volis Badž tvrdi da je krst “jedan od najstarijih amajlijskih znakova na svetu, možda čak i najstariji“. (Badž, 1988: 141). On takođe tvrdi da se T- ili Tau – krst nazivao i “krst za predviđanje“ ili “krst-uzor“, dok za angh smatra da predstavlja organ za parenje, vjerovatnije ženski, i da je krst u kasitskoj dinastiji bio posvećivan bogu-Suncu. Malteški krst se javlja, još u Asiriji, gdje je bio posvećen bogu neba Anu.

Znak krsta koristili su i satanisti, ali oni ga okreću naopačke.

Generalno, značenje krsta ima pozitivnu konotaciju i simbol je jedne religije široko rasprostranjene po svijetu. Najčešće se veže za značenje života, dok njegova lokalna značenja imaju važnost samo za pripadnike grupe, sekte ili organizacije koje ga koriste ili su ga koristile u drugačijem značenju. S obzirom da je značenje krsta predstavlja nešto sveto, njegovo okretanje, bilo fizičko bilo konotativno, predstavlja zloupotrebu krsta. (Izvor: Globalni znakovi i lokalna značenja, Ljubica Janjetović)

Pratite nas na Fejsbuku, Instagramu i Tviteru. Ako imate predlog teme za nas, javite se na [email protected]
Prije nego ostavite komentar, molimo vas da pročitate Pravila komentarisanja na Portalu PCNEN

Leave a Reply