Geek.hr, podsjeća na članak Maksa Tegmarka “Parallel Universes”, u kome on predstavlja čistu i sažetu sliku o ideji paralelnih svemira. Njegova teorija je najšira i sveobuhvatna ideja o paralelnim svemirima.

Ova teorija pretpostavlja postojanje bitno drugačijih svemira koji se sastoje od 11 dimenzija i kao dodatak teoriji superstruna poznata je pod nazivom M-teorija. Prema M-teoriji, naš svemir i svi ostali su nastali u sudarima između membrana u 11 dimenzionalnom prostoru. Za razliku od paralelnih svemira u kvantnom smislu MW interpretacije, ovi svemiri mogu imati međusobno potpuno različite zakone fizike – sve može biti moguće.

Argumenti protiv teorije o paralelnim svemirima

To nije nauka.

Kritičari tvrde da nema empirijskih korelacija i mogućnosti provjere kod ovakvih teorija te su, zbog toga, bez čvrstog fizičkog dokaza i moraju se smatrati nepotvrdljivima, trenutno izvan metodologije naučnih istraživanja koje bi ih potvrdilo ili osporilo. Stoga su više teorijsko-matematičke i metafizičke nego naučne prirode. Ali Tegmark ističe: moderno mjerenje mikrotalasnog pozadinskog zračenja i raspodjele materije preko velikih skala bi moglo utvrditi ili srušiti dva stuba teorije mnogostrukih svemira: neograničenost svemira i teoriju haotične inflacije.

To je loša nauka.

Neki su tvrdili da je posao naučnika da daju temeljna objašnjenja promatranih fenomena bez toga da daju reference na posmatrače. Bijeg prema antropičkim principima čini “lijeni izlaz iz problematike” stvari kao što su fino podešavanje parametara u relaciji postojanja života. Leonard Suskind tvrdi da je neki oblik višestrukih svemira neizbježan, s obzirom na trenutno stanje fizike i da su efekti promatrača neizbježni te bi se kao takvi morali uzeti u obzir u drugim naukama.

Alternativni svemiri narušavaju načelo Okamove britve.

Postulirati beskonačnost neviđenih i nevidljivih svemira samo da bi se objasnio naš, čini se kao da višak “prtljage” tjeramo do ekstrema. Tegmark odgovara: “Zajedničko obilježje sva četiri nivoa višestrukih svemira je da najjednostavnija i raspravno najelegantnija teorija uključuje paralelne svemire sama po sebi. Da bi se poreklo postojanje tih svemira, mora se zakomplikovati teorija dodavanjem eksperimentalno nepodržanih procesa i ad hoc postulata: konačni svemir, kolapsi talasne funkcije i ontološka simetrija. Naše razmišljanje se stoga svodi na ono koje smatramo najtrošnijim i najneelegantnijim: puno svjetova ili puno riječi.” Paradoksalno, scenarij višestrukih svemira je više restriktivan nego onaj jednog svemira.

Postoji samo jedan mogući svemir.

Tu i tamo se raspravlja o tome da je posmatrani svemir jedini mogući pa je razgovor o ostalim svemirima ipso facto besmislen. Ajnštajn je dao ovu mogućnost kada je razmišljao o tome je li svemir mogao biti drugačiji ili ne postojati uopšte. Nada se katkad izriče tako da kad se postigne potpuno unificirana fizikalna teorija, ispašće da postoji jedinstveno “rješenje” koje odgovara posmatranom svemiru.

Mjerenja finog podešavanja su besmislena.

Glavna opservacijska potpora hipotezi višestrukih svemira dolazi iz antropičkog principa: svemir kojeg posmatramo je biološki pogodan inače ga ne bismo posmatrali. Što se tiče te tautologije, dok osjetljivost biologije do oblika zakona fizike i kosmoloških početnih uslova ima neku očitu dogmatičnost, s druge strane, mnogi ključni parametri u fizici nemaju snažnu potporu u biologiji. Druga kritika finog podešavanja je da, što se nas tiče, mogu postojati još temeljitiji zakoni pod kojima parametri fizike moraju imati svoje vrijednosti. Prema tome, s obzirom na takav zakon, nije nemoguće da poznati parametri fizike padaju u raspon dozvoljavanja života.

Višestruki svemiri samo prebacuju problem na jedan nivo više.

Zagovaratelji višestrukih svemira često nemaju jasnu viziju odabira vrijednosti parametara u konačnom sistemu. Ako postoji “zakon svih zakona” ili meta-zakon koji opisuje kako se dodjeljuju vrijednosti parametara od jednog do drugog svemira, onda smo samo osnovni problem kosmologije prebacili na viši nivo, jer moramo objasniti od kuda bi dolazio meta-zakon. Nadalje, skup meta-zakona je beskonačan pa smo samo preveli problem iz “zašto ovaj svemir?” u “zašto ovaj meta-zakon?”. Malo se koristi nalazi u uvođenju beskonačnog broja svemira kada bi bilo jednostavnije postulirati jedan svemir sa jednim principom. U Tegmarkovoj ekstremnoj teoriji višestrukih svemira, problem je nadmudren jer u tom slučaju svi mogući meta-zakoni opisuju realno-postojeće višestruke svemire.

Problem lažnog svemira.

Mnogi naučnici su spremni uvesti mogućnost svjesnih mapina, i neki zagovaratelji vještačke inteligencije tvrde da nismo daleko od stvaranja svjesnog kompjutora. To bi bio mali korak prema cilju gdje stvorena svjesnost naseljava simulirani svijet. Za takva stvorenja, njihov lažni svemir se ne bi mogao razlikovati od stvarnosti. Trebamo li mi uključiti te simulirane svemire u skup koji čine višestruki svemiri? Ima li smisla doznačiti isti ontološki status našem, posmatranom svemiru i onom virtuelnom? Ako nema, onda ima li smisla doznačiti isti ontološki status našem, posmatranom svemiru i svemiru kojeg nikada neće posmatrati svjesno biće?

Zašto se ovdje zaustaviti? Posljednja primjedba postojanju teorija višestrukih svemira je izazov stvaranja kriterija po kojima definišemo svemir. U mnogim teorijama višestrukih svemira, svemiri se označavaju po zakonima fizike i početnim uslovima. Tada bi se moglo prigovoriti da su ti aspekti ograničeni i šovinistički; može postojati kriterij za kategorizaciju koji leži potpuno iza ljudskog shvaćanja. (Nastavite dalje na geek.hr)