Atmosferski gasovi na Marsu dosta su misteriozni. Naučnici su se prvo bavili misterijom metana koji povremeno pojavljivao pa nestajao, a sada su otkrili da se ista stvar događa sa kiseonikom iznad područja kratera Gejl.

Nnivo kiseonika malo raste pa malo pada i to u količinama koje se ne mogu objasniti poznatim hemijskim procesima.

Ove varijacije otkrio je rover Curiosity koji polako i metodično putuje po dnu kratera i podnožju planine Šarp, koja se nalazi u njegovom središtu, prenosi index.hr.

Rover ne analizira samo tlo Crvene planete nego i sastav Marsove atmosfere. Boravi u krateru daleke planete već tri Marsove godine (odnosno šest Zemljinih), a astrofizičari su primijetili da se nivo kiseonika u atmosferi planete ne ponaša u potpunosti onako kako bi trebalo, piše Science Alert.

Na Marsu nema puno kiseonika. Većinu njegove tanke atmosfere čini ugljen-dioksid (95 odsto), odnosno CO2. Ostatak čine: 2,6 odsto azot, 1,9 odsto argon, 0,16 odsto kiseonik i 0,06 odsto ugljen-monoksid (CO).

Suprotno tome, Zemljina atmosfera se sastoji uglavnom od azota (78,09 odsto) i kiseonika (20,95 odsto).

Na Marsu se tokom godine mijenja atmosferski pritisak. Na zimskoj hemisferi, CO2 se smrzava iznad pola, što na tom području uzrokuje pad pritiska. To rezultira preraspodjelom gasova radi izjednačavanja atmosferskog pritiska na cijeloj planeti. U proljeće se događa suprotan efekat, polarne kape ispuštaju CO2 čiji nivo onda raste na tom području da bi se kasnije izjednačio.

Fluktuacije nekih gasova mogu se predvidjeti srazmerno nivoima CO2. Argon i azot ponašaju se više-manje u skladu s tim modelom – ali ne i kiseonik.

Tokom proljeća i ljeta nivo kiseonika se poveća za oko 30 odsto, vrativši se na normalan nivo u jesen. To se događa svake godine, ali kako količina povišene vrijednosti kiseonika varira iz godine u godinu, čini se da nešto dodaje, a zatim ponovo oduzima taj gas iz vazduha.

Naučnici za sada ne znaju šta bi moglo da uzrokuje razliku u nivoima kiseonika, odnosno kakav se hemijski proces krije iza ove anomalije.

“Pokušavamo da shvatimo šta se događa”, rekla je naučnica Melisa Trejner iz NASA instituta “Goddard Space Flight Center”. “Činjenica da se stanje kiseonika ne ponavlja u istoj mjeri svake sezone upućuje na to da uzrok nije atmosferska dinamika. Očigledno se radi o nekom hemijskom izvoru za koji još uvijek nemamo objašnjenja”, dodala je.

Ali postoji jedan trag – metan. I njegov nivo se na Marsu drastično povećava tokom ljetnjih mjeseci, čak do 60 odsto. Možda nivo metana i kiseonika rastu u tandemu i ono što uzrokuje kolebanje nivoa metana uzrokuje i fluktuacije stanja kiseonika.

Oba gasa mogu da nastanu organskim putem, što bi značilo da su ih proizveli živi organizmi, ali i u geološki procesi.