Ne pretakati drzavni u privatni monopol

Objavljeno: 24.06.2004, 20:03h

Ono sto privatizaciju “TELEKOM”-a u ovom trenutku cini najproblematicnijom,jeste realnost da TELEKOM predstavlja “de fakto” trzisni monopol

Ono sto privatizaciju “TELEKOM”-a u ovom trenutku cini najproblematicnijom,jeste realnost da TELEKOM predstavlja “de fakto” trzisni monopol

Piše: Boljevic Predrag dipl.ing.

Ono sto privatizaciju “TELEKOM”-a u ovom trenutku cini najproblematicnijom, jeste realnost da TELEKOM predstavlja “de fakto” trzisni monopol. Da li stecen ili naslijedjen, nije bitno, jer sa stanovista crnogorskog zakonodavstva, koje cinjenje i trgovanje monopolm sankcionise, za ugovarace, odnosno ucesnike u ovom poslu, to ne predstavlja olaksavajucu okolnost.Ustava Republike Crne Gore svojim Clanom 47, “delegitimise” i apriori zabranjuje svaku radnju ili promet monopolom kao trzisnom kategorijom. Zakon o obligacionim odnosima na osnovu antimonopolskog Clana 14, propisuje NISTAVOST ugovora u kom je monopol predmet. Kako isticanje NISTAVOSTI ne zastarijeva, buduci kupac TELEKOM-a rizikuje da ostane i bez kapitala i bez imovine. Sa stanovista crnogorskih ugovaraca i potpisnika,postoji sumlja, shodno Clanu 270 crnogorskog Krivicnog zakona, u ispravnost cinjenja, odnosno rizik dolaska pod sankcije ovog clana, koji predvidja i do 5 godina zatvora za promet monopolom.

Kako pojedini predstavnici crnogorske neoliberalna ekonomske skole pokusavaju da nam predstave privatizaciju kao gotov recep, sto je cista nebuloza, ukoliko hocemo da obezbijedimo optimum zadovoljenja javnog i privatnog interesa,njihovu kohabitaciju za dobro svih, neophodno je prije svega pristupiti kreiranju stvarnog crnogorskog telekomunikaciono trziste. Vlada koja zeli i hoce da radi prevashodno za dobro gradjana, mora u slucaju TELEKOM-a, prije svega pristupiti eliminaciji trzisnih prerogativa koji mu obezbjedjuju monopol. Suzbijanje prerogativa trzisnog monopola podrazumijeva, sa jedne strane restrukturiranje usluga kroz horizontalnu segmentaciju, a sa druge strane restrukturiranje imovine i kapitala, kroz vertikalnu segmentaciju.Postojeca vlasnicka struktura TELEKOM-a je tako strukturirana da nudi atribute kojim se obezbjedjuje uspostavljanje trzista, odnosno maksimalna implemntacija privatnog interesa kao stimulansa razvoja kroz nov investicioni zamah, uz kohabitaciji sa optimum javnog interesa, kao regulatora kvalitativnih i kvantitativnih parametara trzista.

Zadrzavanjem 100% vlasnistva u segmentu prenosa,uz zabranu investicija, najmanje u narednih deset godina, cime bi se suzbila mogucnost i u najavi, pojave novog trzisnog monopola, povracaj na rabljenje i upravljanje lokalnoj samoupravi TT kanalizacije, kao infrastrukturnog segmenta opstine, drzava obezbjedjuje trzisno odrziv regulatorni okvir i to u najbitnijem segmentu povezivanja i pristupa, krajnjem korisniku, njegovoj ekselenciji potrosacu, pod jednakim uslovima za sve. Odricanjem i prepustanjem ovih resursa u iskljucivo privatno vlasnistvo, ravno je i JESTE prodaja drzavnog suvereniteta, na sto vlada nijedne drzave nema legitimitet.Integracijom prenosnih sistema TELEKOM-a sa postojecim Radio difuzionim centrom, nastalo bi jedno od najuspjesnijih crnogorskih preduzeca i to po prvi put bez imanja i rabljenja monopola, dok bi se povracajem TT infrastrukture lokalnoj samoupravi omogucilo novo, veoma znacajan i siguran trzisno punjenje lokalnog budzeta.

Postojece privatno vlasnistvo,iskazano kroz 49% akcijskog kapitala privatnih fondova, gradjana i radnika bivseg JPPTT, bilo bi na najkvalitetniji nacin valorizovano kroz dobijanje na koriscrnje i upravljanje, segmenta komutacionih usluga,poznatiji kao automatske telefonske centrale (ATC), kao i kompletnu kablovsku infrastrukturu pristupa krajnjem korisniku(TT kablovi). Naravno, ni u domenu ATC ni u domenu pristupa, nebi bio konstituisan jedan privredni subjekt, odnosno nov monopol, vec naprotiv, kreirao bi se zdrav trzisni ambijent,jer bi na nivou Republike bilo uspostavljeno, minimalno tri komutaciona operatera i najvise do sest mreznih provajdera. Dislokacijom uprava novonastalih subjekata, u znacajnoj mjeri bio bi prevazidjen problema neravnomjerne preraspodjele ekonomske moci unutar Republike. Pravilnom raspodjelom imovine, usluga i kapitala, dobili bi na nivou lokalne samouprave, dva ili vise, operatera ili provajdera istih servisa,odnosno pozeljnu i potrebnu konkurenciju iskazanu kroz inicijativu privatnog interesa u domenu usluga.

Kako privatuzacija predstavlja i jednu od vaznih stavki u budzetu svih zemalja u tranziciji, ovakvim pristupom,kroz privatizaciju usluga i zadrzavanje vlasnistva nad supstancom telekomunikacionog sistema i ta potreba je zadovoljena.Kako su povezana drustva, subjekti iz domena usluga, to bi se njihovom prodajom dala obezbijediti sredstva, mozda i veca od onih koja bi se dobila prodajom 51% akcija “TELEKOM”-a. Osim “MONET”-a, drzavi je na raspolaganju “INTERNET CG”, ”Monte card” itd.

Zadrzavanjem supstance sistema u drzavnom vlasnistvu. Kreiranjem novih privrednih subjekata sa dominantnim ili iskljucivim privatnim vlasnistvom u domenu servisa,kroz liberalizaciju trzista otvorio bi se veoma privlacan investicioni ambijent za crnogorski mali i srednji kapital.Ovim, umjesto pretakanja DRZAVNOG u PRIVATNI monopol, devastiranjem i zatiranjem svake primisli o liberalizaciji, odnosno umjesto uspostavljanja novog neokolonijalnog statusa, imamo priliku kreirati novu realnost,kroz uspostavljanje stvarnog telekomunikacionog trzista usluga, sa naglasenim atributom “zamajca”, tako neophodnog i nuznog za oporavak crnogorske ekonomije.

Imamo mogucnost i priliku, da se pravilnim izborom strategije, nacina i postupka cinjenja, na primjeru TELEKOM-a, prestavimo kao dobri domacini ili da se kao plagijatori losih rjesenja iz okruzenja nametnemo kao drustvo koje hoce i zasluzuje neokolonijalni protektorat. Sto ce mo izabrati, nas je izbor i nasa sudbina.

Aitor je koordinator odbora za telekomunikacije GZP
Boljevic Predrag dipl.ing.

Pratite nas na Fejsbuku, Instagramu i Tviteru. Ako imate predlog teme za nas, javite se na [email protected]
Prije nego ostavite komentar, molimo vas da pročitate Pravila komentarisanja na Portalu PCNEN

Leave a Reply

Blogovi

Logujte se ili registrujte




Forgot?
Register