VASCO (skraćeno od Vanishing & Appearing Sources during a Century of Observations) je međunarodni naučni projekat iz oblasti astronomije i pretrage vanzemaljskog života (SETI – Search for Extra-Terrestrial Intelligence). Pokrenut je 2017. godine, a vodi ga astrofizičarka Beatriz Villarroel sa Nordic Institute for Theoretical Physics u Švedskoj.

Projekat upoređuje stare astronomske snimke neba iz 1950-ih (iz kataloga poput USNO-B1.0) sa savremenim snimcima (npr. iz Pan-STARRS ili SDSS). Cilj je da se pronađu objekti koji su:

nestali (vanishing stars/sources) – vidljivi na starim pločama, a ne postoje na novim;

pojavili se (appearing sources);

Ili pokazuju neobične promjene (transients) tokom proteklih 70+ godina.

Ovo je nekonvencionalan pristup SETI-ju: umjesto traženja radio-signala, traže se tehnosignali ili egzotični fenomeni koji bi mogli ukazivati na aktivnost vanzemaljskih civilizacija (npr. megastrukture, laseri, sateliti ili nešto još nepoznato). Istovremeno, projekat traži i nove prirodne astrofizičke pojave (npr. supernove, fleri zvijezda, aktivne galaktičke jezgre).

Identifikovano je više od 100.000 kandidata za “nestale” objekte, a tim je ručno i mašinski pregledao dio njih.

Pronađeno je oko 100 crvenih transientsa (kratkoživećih objekata) koji su najvjerovatnije prirodnog porekla (npr. jaki fleri crvenih patuljaka ili daleke supernove), ali se nastavlja analiza.

Građanska nauka (citizen science) igra veliku ulogu u ovom projektu: volonteri širom svijeta (uključujući saradnju sa školama u Africi) upoređuju parove slika na platformi projekta i klasifikuju kandidate. Do sada je pregledan dio od oko 150.000 kandidata, sa stotinama “nestalih” objekata.

Postoje i podprojekti za traženje:

Lokalnih sondi/asteroida.

Exo-lasera.

Pre-Sputnik satelita (vještačkih objekata prije 1957).

Veza sa UAP-ovima (neidentifikovanim vazdušnim fenomenima).

Projekat je objavio više radova (npr. na arXiv-u i u časopisima poput Universe i Astronomical Journal) i ima aktivnu web stranicu: vascoproject.org, gdje možete da se priključite.