Bobice kleke (plodovi obične kleke – Juniperus communis) imaju dugu tradiciju upotrebe u narodnoj medicini na Balkanu i šire, a najčešće se koriste zbog sledećih potencijalnih koristi:

Najčešće navedene koristi (tradicionalne + neke sa laboratorijskim osnovama)

♠ Diuretičko dejstvo → pomaže kod zadržavanja tečnosti, edema, blažih infekcija mokraćnih puteva, gihta i povišene mokraćne kiseline (često se pominje kao „čistač bubrega“)

♠ Problemi disajnih puteva → olakšava iskašljavanje, pomaže kod prehlade, bronhitisa, astme i gustog sekreta (zbog antiseptičnih i ekspektorantnih svojstava eteričnog ulja)

♠ Digestivni problemi → smanjuje nadutost, gasove, pomaže varenje, stimuliše apetit, djeluje blago protivupalno na želudac i crijeva

♠ Reuma, giht, bolovi u zglobovima → spolja (oblozi, masaža sa uljem ili rakijom) i iznutra (čaj/tinktura)

♠ Antiseptičko i antibakterijsko dejstvo → protiv nekih bakterija i gljivica (u laboratorijskim uslovima pokazano protiv nekih patogena, uključujući one rezistentne)

Antioksidativno dejstvo → sadrži flavonoide, vitamin C i druge spojeve koji štite ćelije

♠ Ostalo (manje potvrđeno): pomoć kod kožnih problema (ekcem, rane), blago snižavanje šećera u krvi (životinjske studije), podrška jetri, tonik za opšte jačanje

Nauka vs. tradicija (stanje 2025/2026)

Najveći dio znanja o korisnosti dolazi iz narodne medicine i vjekovne upotrebe (od antičkih Grka, preko tibetanske medicine do današnjih čajeva i klekovače).

Laboratorijski i eksperimenti na životinjama dali su dokaze za:

– diuretičko,

– antiinflamatorno,

– antibakterijsko,

– antioksidativno i

– blago hipoglikemijsko dejstvo.

Međutim, kliničkih studija na ljudima je vrlo malo → većina ozbiljnih izvora (WebMD, Healthline, Drugs.com, PMC pregledi) zaključuje da nema dovoljno pouzdanih dokaza za većinu tvrdnji. Zato se ne koristi kao standardni lijek, već kao dodatak ili začin.

Kako se najčešće koristi i način upotrebe

Čaj
1–2 kašičice smrvljenih bobica na 2–3 dl vode, 5–10 min, 1–3 šolje dnevno
Najčešći oblik, max 3–4 nedelje
Žvakanje bobica
5–8 zrelih bobica na prazan stomak
Za pročišćavanje krvi, imunitet
Tinktura
15–20 kapi 1–2× dnevno
Alkoholna maceracija
Spolja
Ulje razblaženo, oblozi rakijom
Reuma, giht, bolovi
Kao začin
2–5 bobica u marinadama, divljači, džinu
Bezbjedno u malim količinama

Važne nuspojave i oprezi (obavezno pročitati!)

⊕ Ne pretjerivati – dugotrajna ili velika doza može izazvati iritaciju bubrega, krv u mokraći, grčeve, proliv

⊕ Kontraindikacije (ne koristiti):Trudnoća i dojenje (može izazvati kontrakcije materice)

⊕ Bolesti bubrega (akutne ili hronične)

⊕ Osobe na litijumu (pojačava toksičnost)

⊕ Djeca mlađa od 12 godina

⊕ Moguće alergije (osip, otok, problemi sa disanjem)

⊕ Prije operacije → prestati 2 nedjelje ranije (uticaj na pritisak i bubrege)

Ako si zdrav/a i koristiš povremeno i umjereno (npr. čaj 2–3 nedelje, pa pauza), većina ljudi dobro podnosi. Ali kod bilo kakvih problema sa bubrezima ili ako piješ ljekove – obavezno konsultuj lekara ili farmaceuta prije upotrebe.