U Crnoj Gori su se u posljednje dvije godine, u istom gradu (Cetinje) desila dva masovna zločina čiji su akteri muškarci. Šta ljude pokreće na ovakve zločine?

Da bi razvili profil masovnih ubica, američki Federalni istražni biro (FBI) je sproveo obimne intervjue sa prošlim počiniocima, kao i pregledao dosijee i druge relevantne podatke. Identifikovali su nekoliko zajedničkih osobina među masovnim ubicama, uključujući istoriju društvene izolacije, percepciju nepravde ili žrtve, i fascinaciju nasiljem i smrću.

Pored ovih zajedničkih osobina, FBI je takođe identifikovao nekoliko znakova upozorenja koji mogu ukazati na to da je osoba u riziku da počini masovno ubistvo. Ovi uključuju:

Istoriju nasilja ili agresije

Opsesiju oružjem ili drugim oruđima

Znakove mentalne bolesti ili nestabilnosti

Društvenu izolaciju i povlačenje od prijatelja i porodice

Istoriju porodičnog nasilja ili zlostavljanja

Opsjednutost nasilnim ili ekstremističkim ideologijama

Identifikovanjem ovih znakova upozorenja i intervencijom u ranoj fazi, profesionalci u pravosuđu i mentalnom zdravlju mogu potencijalno sprečiti buduće tragedije. Međutim, važno je napomenuti da se neće sve osobe koje iskazuju ove znakove upozorenja upustiti u masovno ubistvo, piše atvbl.rs.

Vrijedno je napomenuti da istraživanje i nalazi FBI nisu bez kontroverzi. Neki su kritikovali njihove metode profilisanja kao previše pojednostavljene i potencijalno stigmatizirajuće za određene grupe. Ipak, rad FBI-a značajno je doprinio našem razumijevanju kompleksnog i uznemirujućeg fenomena masovnih ubistava.

Prema jednoj naučnoj studiji, rađenoj u SAD, koju pominje VICE u jednom tekstu, dvije trećine masovnih ubica iz baze podataka ima dokumentovan istorijat problema sa mentalnim zdravljem. Iako ovo djeluje kao visok procenat, istraživači ističu da oko 50% Amerikanaca iskusi neku vrstu problema sa mentalnim zdravljem u nekom trenutku svog života, koju pominje VICE

Šta više, procenat ubica čiji su zločini direktno motivisani simptomima mentalnog poremećaja (kao što su samoobmanjivanje ili halucinacije izazvane psihozom) mnogo je manji: oko 16%. To je manji procenat od ubica koje motiviše mržnja, problemi na poslu ili međusobni konflikt.

Studija otkriva jake veze između samoubilačke motivacije i masovnih ubistava. Skoro 70% ubica su bili suicidni prije ili tokom ubistava, a brojke su još više kod ubistava u školama.

U članku pod naslovom. “Kako nastaju serijske ubice”, citira se američki serijski ubica Ted Bandi i konstatuje kako ti citati “zorno predstavljaju osnovne osobine psihopata : bezosjećajna osoba koja iskorištava druge, s tupim emocijama, impulsivnim postupcima i nesposobnošću da osjeća krivicu ili grižnju savjesti”.

“Nisam znao što je to što ljude tjera da budu prijatelji. Nisam znao što je to što ljude privlači jedni drugima. Nisam znao što je u korijenu društvene interakcije.”

“Ne osjećam se krivim ni za što. Žao mi je ljudi koji se osjećaju krivima.”

“Ja sam hladni kreten kojeg uvijek držiš na oku. Nije me briga za te ljude.”

“Nisu sve ubice ovih profila psihopate ili sociopate (tj. osobe sa antisocijal nim poremećajem ličnosti), niti su svi počinioci iz ove grupe fizički i seksualno zlostavljani tokom njihovog djetinjstva. Nisu sve serijske ubice iste, dakle, postoji manja ili veća varijabilnost u njihovim osobinama ličnosti, ponašajnim obrascima (eng. behavioral patterns) i motivaciji. Kako postoji interindividualna, tako je prisutna i intraindividualna varijabilnost kod ovih počinilaca. Dakle, oni neće počiniti sve zločine na identičan način, premda se kroz sve zločine
povlači karakterističan ‘potpis’ ovih ubica. Period mirovanja, odnosno neaktivnosti serijskih ubica može se razlikovati od počinioca do počinioca, kao i kod samog serijskog ubice, u različitim vremenskim tačkama”, zaključujeSelman Repišti, autor studije “Kriminalističko profiliranje i fenomenologia masovnij, nekontrolisanih i serijskih ubistava”.

Repišti kaže da je “nekada teško napraviti razliku između masovnih i nekontrolisanih serijskih ubica, te bi ih valjalo smjestiti u jednu kategoriju (razjarene/podivljale
ubice), u okviru koje bi se, prilikom profiliranja, naznačilo da ubica više odgovara masovnom ili nekontrolisanom tipu i objasnilo kako je došlo do ovakve
karakterizacije”. “Takođe”, navodi on, “dihotomna klasifikacija serijskih ubica nije dovoljno fleksibilna da bi prerasla u sveobuhvatan okvir za profiliranje serijskih ubica. Stoga međukategorija ‘mješoviti tip'’ mora uvijek biti uzeta u obzir, sa dodatnom zabilješkom kojom bi bilo konstatovano da serijski ubica eventualno ‘naginje'’ organizovanom, odnosno neorganizovanom tipu”.