Sindrom trećeg čovjeka opisuje iskustvo kada neko ima osjećaj da ga prati ili posmatra neka nepoznata osoba, iako nema nikakvih stvarnih znakova prisutnosti druge osobe.

U prošlosti su mnogi pojedinci opisivali slične doživljaje, povezujući ih s duhovima, anđelima ili nadprirodnim bićima. U religijskim i duhovnim kontekstima, prisutnost treće osobe često je tumačena kao božanska intervencija ili znak zaštite.

Neki istraživači vjeruju da sindrom trećeg čovjeka može biti povezan s uticajem visine i izolacije na ljudski mozak. Pretpostavlja se da promjene u nivou kiseonbika i pritiska na visokim nadmorskim visinama mogu uticati na rad mozga i izazvati halucinacije ili osjećaje nelagode. Osim toga, dugotrajna izloženost izolaciji i ekstremnim uslovima može uzrokovati promjene u mentalnom stanju pojedinca.

Naučna zajednica još uvijek nema definitivan odgovor na pitanje što uzrokuje ovo iskustvo.

Psiholozi i istraživači nastoje objasniti ovaj fenomen putem različitih psiholoških mehanizama. Jedna od teorija sugeriše da je sindrom trećeg čovjeka rezultat odbrambenih mehanizama mozga koji nastoje ublažiti stres i šok izazvan traumatičnim događajima. Kroz stvaranje iluzorne prisutnosti trećeg čovjeka, mozak bi mogao pokušavati racionalizovati i olakšati teške situacije.

Džon Gejger, koji je o sindromu trećeg čovjeka pisao u svojoj knjizi iz 2008. The Third Man Factor: Surviving the Impossible (Faktor trećeg čovjeka: Preživljavanje nemogućeg), je primijetio da su ljudi pronalazili duhovna i religijska objašnjenja za ovaj fenomen. No, takođe je napomenuo da je moguće da je riječ o nekoj vrsti hemijske reakcije, poput adrenalina, podstaknute opasnošću.