Gnostici su zmiju smatrali obnoviteljicom znanja i držali je simbolom suprotstavljanja „zlom bogu Stvoritelju“ – Demijurgu, utemeljitelju materijalnog sveta.

U mitologiji i starim znanjima, zmija je nositeljica iskonskog života i znanja, snage prirode, gospodar životne energije i plodnosti. Za Frojda ona nema mističnu važnost, naprotiv, ona je za njega simbol seksualnosti i muškog falusa koji može da ima negativni simbolizam kod žene jer predstavlja strah od seksualnosti.

Alhemičari su je zvali Ouroboros – zmija koja jede vlastiti rep, a predstavlja prirodu, životnu silu, simbol aktivnog, demijurškog principa božanske moći, vječni prsten, silu koja se neprestano, ciklično rađa. Bila je simbol obnavljanja i vječnosti. U Egiptu su zmiju Ureus faraoni nosili na glavi, poput krune. U Indiji, zmija simbolizuje kundalini – spiritualnu zmiju koja „prosvjetljuje“.

Simbol za Kundalini je umotana zmija. Kružna umotana zmija predstavlja cjelovitost i ona je kao takva bila simbol alhemije. Zmija predstavlja ženstvene zavojnice oko stabla. Ona simbolizuje zapetljanost u moralnom dualizmu s kojim se susrećemo kroz život.

Jung primjećuje čestu upotrebu zmija u mitologijama i religijama svijeta. Ona se pojavljuje u starim mitologijama kao prvobitni Bog. Zmija je važan, složen i ambivalentan simbol i jedan od najvažnijih arhetipova u čovjekovom kolektivnom nesvesnom.

Protivrječni karakter ovog drevnog simbola proističe iz vezivanja zmije za dušu predaka, za praiskonski, podzemni svijet. Zmija pripada zemlji i podzemlju i otad njena veza sa nečistim silama i praiskonskim svijetom.

I u našim narodnim vjerovanjima i magijskim ritualima može se uočiti dvostruka priroda zmije.

U Bibliji se spominje 53 puta i  kod Mojsija ima iscjeljujuću ulogu u pustinji, “onog koga ugrize i izdrži njen pogled ozdravi.” Zmija je arhetip preobražaja i služi sublimaciji ličnosti.

U Indiji se isto tako pojavljuje kao Ouroboros – zmija koja jede svoj rep, kao simbolika korišćena za opisivanje kundalini energije u 2. vijeku, gdje je tako opisana i nacrtana u Yoga Kundalini Upanišadi: Božanska moć Kundalini sjaji poput stabljike mladog lotosa, smotana u krug, ona drži svoj rep, stavljajući ga u usta, odmara se u polusnu.

Drugo tumačenje je da kundalini predstavlja ljudski DNK. Ona otjelovljuje unutrašnju kreativnu energiju ili kundalini u jogi, koja je uspavana u donjem dijelu ljudskog tijela i koja se joga vežbama oživljava i podiže do vrha glave, prolazeći kroz energetske centre ili čakre.

U kundalini jogi postoje nadiji, nervni kanali, kojih ima 72 000, a od njih su najvažniji Ida Nadi, kroz koju putuje energija lijevom nozdrvom i predstavlja Mjesečev (ženski) princip emocije i pasivnost. Obmotana je oko kičme u spirali. Često se naziva i Chandra Nadi, tj., u Đotišu njome vlada Mjesec (Chandra).

Ako bolje posmatramo disanje, uvek vam je jedna nozdrva više zatvorena, druga manje, što govori i o emocionalnom stanju u kojem se nalazite i koji princip dominira vama (aktivni ili pasivni princip).

U Kini krilati zmajevi nose besmrtnike u nebo. Vještice se služe simbolikom zmije. U kruni faraona, uz božanstvo Ra, simbol boga Sunca, nalazi se i kobra. Paganske boginje plodnosti, uglavnom povezane i sa podzemnim svijetom.

Zmija za Junga na najbolji mogući način izražava ono nepoznato i predstavlja most podignut prema nevidljivim obalama. Zmija je složen i ambivalentan simbol i jedan od najsnažnijih arhetipova u čovjekovom kolektivnom nesvesnom.

Paradoksalan karakter ovog drevnog simbola proističe iz vezivanja zmije za dušu predaka, za ktonski, podzemni svijet. Isus kaže da budemo mudri kao zmije i bezazleni kao golubovi. To znači da je potrebno razvijati umne sposobnosti, ali paralelno i emocije. Kada razvijemo umne sposobnosti, u mogućnosti smo da razgovaramo i razmjenjujemo, te u ovom svijetu ostanemo mudri pred situacijama koje su za nas opasne.

Kroz snove, simbol zmije može da označava seksualni simbol i odnos prema seksualnosti, ali može isto tako da bude mnogo dublji simbol, odnosno, predstavlja inicijaciju.

Ako ste je sanjali kao mali, to znači i dublju inicijaciju koju ćete doživjeti kroz život na duhovnom nivou. Ko je imao takvo iskustvo svjestan je moći ovog događaja ako se zbio u snovima, odnosno, koliko on zaista donosi veliku promjenu u pojedinčevoj svijesti, u pogledu napretka.

Ipak, ovaj napredak kod većine je pogrešno interpretiran, pa se događa suprotni scenario, a to je povratak u materijalne želje. Zmija je, u stvari, naš libido, energija koju vidimo projektovanu u spoljnim objektima, osobe koje ne možemo da vidimo kao dio sebe i postajemo robovi spoljnjeg odobravanje ili neodobravanja.

Mistični preobražaj zmije jeste transformacija muške i ženske projekcije koje projektujemo u partnerskim odnosima, ali pošto smo izgubili mističnu vrijednost braka, svjetovna slika braka pretvara se u simbol negativne zmije koja postaje simbol seksualnosti.  (Izvor: Sito&Rešeto)