Počast je odata na mjestu odakle je većina nezakonito uhapšenih izbjeglica 25. i 27. maja 1992. godine organizovano deportovana u smrt.

Prvi put ove godine skupu je prisustvovao i načelnik Centra bezbjednosti Herceg Novi Goran Banićević.

Poštujući zabranu javnih okupljanja (tj. skupova preko 20 osoba), koja je još na snazi, ove godine NVO nijesu uputile javni poziv za ovaj memorijalni skup.

Ovo je 16. put po redu da nezvanična Crna Gora odaje počast žrtvama ovog ratnog zločina, a 11. put da se to čini ispred zgrade policije u Herceg-Novom, gdje se uporno zahtijeva postavljanje memorijalnog obilježja.

“I ove godine smo pokazali da ne dopuštamo da se žrtve ovog zločina zaborave, da zahtijevamo utvrđivanje pojedinačne krivične odgovornosti i dostojan memorijal za žrtve”, rečeno je u zajedničkom saopštenju.

Skupu su priustvovali predstavnici Akcije za ljudska prava (HRA), Centre za građansko obrazovanje (CGO), Centra za žensko i mirovno obrazovanje – ANIMA, Savjeta za građansku kontrolu rada policije, predstavnica političke stranke Demokratska Crna Gora (Demokrate) – Tatjana Crepulja, predstavnik Socijaldemokratske partije Crne Gore (SDP) – Dragan Šimrak, predstavnik Građanskog pokreta URA – Milovan Badžar, predstavnici partije Alternativa Crna Gora – Katarina Vuković i Vesko Pejak, i građani Blažo Krivokapić i Nebojša Mandić.

Skupu je prisustvovao i Alen Bajrović sa sinom, koji su sin i unuk Osmana Bajrovića, čovjeka koji je nestao poslije deportacije iz Herceg-Novog, i kome se grob ne zna.

“Žrtve ovog zločina su nesporne, Crna Gora je skoro svim njihovim porodicama poslije četvorogodišnjeg suđenja na osnovu sudskog poravnanja platila naknadu štete zbog nezakonitog djelovanja crnogorske policije sa tragičnim posljedicama. I pravosnažnom krivičnom presudom u Crnoj Gori, kao i presudom Haškog tribunala u predmetu Krnojelac (upravnik logora u Foči) utvrđeno je da su izbjeglice nezakonito uhapšene u Crnoj Gori i izručene kao taoci ili ratni zarobljenici njima neprijateljskoj vojsci bosanskih Srba”, podsjeća se u zajedničkom saopštenju.

U saopštenju se podsjeća na to da je grupa majki, ćerki i sestara stradalih žrtava podnijela protiv Crne Gore predstavku Evropskom sudu za ljudska prava zbog toga što Crna Gora nije obezbijedila krivičnu pravdu u ovom slučaju i poštovala ljudsko pravo na život i zabranu mučenja.

HRA, CGO i ANIMA, kao i predsjednik Savjeta za građansku kontrolu rada policije, Aleksandar Saša Zeković, ponovili su sa današnjeg skupa tri inicijative:

1. Skupštini Crne Gore, njenom predsjedniku, Ivanu Brajoviću, i svim šefovima poslaničkih klubova, da se proglasi Dan sjećanja na žrtve zločina deportacije izbjeglica 1992. godine;
2. Opštini Herceg-Novi, predsjedniku Skupštine Opštine, Stevanu Katiću i odborničkim klubovima, da se podigne spomen obilježje žrtvama deportacije izbjeglica 1992. godine ispred Centra bezbjednosti Herceg-Novi;
3. Direktoru Uprave policije, Veselinu Veljoviću, da crnogorska policija javno izrazi žaljenje i uputi izvinjenje porodicama stradalih žrtava i preživjelima zločina deportacije, zbog nezakonitog i nečovječnog postupanja prilikom hapšenja i izručivanja izbjeglica njima neprijateljskoj vojsci Srpske Republike BiH. Ministar unutrašnjih poslova Mevludin Nuhodžić se javno oglasio 2018. godine i saopštio da ,,deportaciju izbjeglica treba posmatrati iz perspektive nevinih žrtava” i iskazao ,,duboko žaljenje zbog njihovog stradanja“ i ,,saosjećanje sa bolom njihovih porodica”.

Ponovo su apelovali i na Specijalno državno tužilaštvo da obezbijedi da se zločin procesuira u skladu sa međunarodnim humanitarnim pravom i dokumentovanim činjenicama, kako je predviđeno Strategijom za istraživanje ratnih zločina iz 2015. godine.

***

Nešto kasnije, na istom mjestu, još jedna grupa građanskih aktivista/kinja je odala počast žrtvama i obilježila godišnjicu ratnog zločinca: Milica Kovačević, Bobana Pančić, Džemal Perović, Mirsad Kurgaš i Omer Šarkić. “Naš zajednički stav je da je za ratni zločin deportacije BiH izbjeglica komandno odgovoran tadašnji premijer Milo Đukanović, te da se zbog toga zločin ne rasvjetljava i neće se rasvjetliti dok on drži sve poluge vlasti u Crnoj Gori”, objavio je Šarkić na svom FB profilu.