Srbija najkasnije do kraja 2019. treba da ispuni prelazna mjerila u oblasti vladavine prava i postigne sporazum o normalizaciji odnosa sa Kosovom kako bi od EU dobila završna mjerila, krenula dalje u pregovorima i 2025. postala članica EU, navodi se u poslednjoj verziji nove Strategije proširenja EU.

Isti plan važi i za Crnu Goru koja je, uz Srbiju, najviše napredovala na putu ka EU.

“Uz snažnu političku volju, sprovođenje reformi i nalaženje rješenja za sporove sa susjedima, Srbija i Crna Gora trebalo bi da budu spremne za članstvo (u EU) do 2025”, navodi se u dokumentu u koji je agencija Beta imala uvid a koji treba da bude zvanično predstavljen 6. februara.

Dalje se navodi da će Evropska komisija 2021. pripremiti mišljenje sa procjenom efekata buduće integracije Zapadnog Balkana na ključne evropske politike, poput slobode kretanja ljudi, poljoprivrede, kohezione politike i budžeta.

Uz pretpostavku da su ispunjena sva završna mjerila za sva pregovaračka poglavlja, članice EU bi na međuvladinoj konferenciji krajem 2023. mogle da se slože da zatvore pregovore sa Srbijom i Crnom Gorom.

Zatim bi 2024. sa tim zemljama bio potpisan Ugovor o pristupanju poslije mišljenja Evropske komisije, saglasnosti Evropskog parlamenta i odluke Savjeta o prijemu novih članica.

Uslijedila bi ratifikacija Ugovora o pristupanju u svim zemljama EU i državama koje pristupaju, što bi omogućilo završetak procesa krajem 2025.

Prije svega toga, Beograd i Priština najkasnije do kraja 2019. treba da postignu sveobuhvatnu normalizaciju odnosa, kako bi se otvorio i put za dalji suštinski napredak Kosova na putu evropskih integracija.

Iste godine bi Albanija i Makedonija trebalo da otvore pristupne pregovore sa Briselom, a Bosna i Hercegovina da dobije status kandidata za članstvo u EU.

U Strategiji se Crnoj Gori i Srbiji preporučuje ubrzano ispunjavanje prelaznih mjerila u oblasti vladavine prava, što od lidera zahtijeva da se bave postojećim reformama sa “jasnom odlučnošću i punom snagom”.

Albanija, koja status kandidata za EU ima od 2014, treba da ispuni pet ključnih prioriteta, uključujući pravosudnu reformu, dok se od Makedonije, koja je u statusu kandidata od 2005, očekuje da pokaže opipljive rezultate u reformama i reši problem imena zemlje.

Bosna i Hercegovina bi trebalo da dostigne stabilan i suštinski napredak u reformama i funkcionalnosti kako bi bila spremna za otvaranje pristupnih pregovora do kraja 2023.

Kada je riječ o trenutnoj situaciji, region mora da se bori protiv organizovanog kriminala i korupcije na svim nivoima vlasti, kao i protiv političkog uticaja i kontrole nad medijima, da sprovede reforme kako bi unaprijedio konkurentnost ekonomija i da riješi bilateralne sporove.

U dokumentu Kredibilna perspektiva proširenja za Zapadni Balkan podsjeća se da je EU već dugo izuzetno angažovana u regionu.

Šest zapadnobalkanskih zemalja su dio Evrope, geografski okružene članicama EU, kaže se u Strategiji. Narodi EU i region imaju zajedničko nasleđe i istoriju kao i budućnost definisanu mogućnostima i izazovima koje dijele. Unija je već dugo izuzetno angažovana u regionu.

Od Samita u Solunu 2003. do danas, EU snažno podržava budućnost čitavog regiona kao integralnog dijela Unije i čvrsta i na vrijednostima zasnovana perspektiva članstva Zapadnog Balkana u EU je u političkom, bezbjednosnom i ekonomskom interesu bloka.

Uvjerljiva perspektiva pristupa EU je ključ transformacije u regionu, što onda uvećava kolektivnu integraciju, bezbjednost, prosperitet i socijalno blagostanje. I to je suštinski važno kao podsticaj pomirenja i napretka.

To je geostrateško ulaganje u snažnu, ujedinjenu Evropu zasnovanu na zajedničkim vrijednostima i moćno oruđe u promociji demokratije, vladavine zakona i poštovanja fundamentalnih prava.

U nacrtu Strategije se dalje napominje da je u poslednjih deceniju i po perspektiva članstva u EU već pomogla postizanju političkih i ekonomskih reformi koje su doprinijele napredovanju demokratskih procesa u regionu.

EU sa svoje strane treba da pokaže da je institucionalno spremna da dočeka nove članice kada one ispune postavljene uslove.

Predlozi za rješavanje institucionalnih pitanja unutar EU treba dogovoriti  znatno prije okončanja pregovora. U  tim predlozima za institucionalnu organizaciju za sledeće proširenje u vidu treba imati buduće članstvo čitavog Zapadnog Balkana.

Vlade zemalja Zapadnog Balkana moraju osigurati veću inkluzivnost reformskog pokreta, posebno kad je riječ o demokratskoj opoziciji i civilnom društvu, kako bi pridobili aktere EU i obezbijedili odgovarajuće informisanje građana i poslovnih ljudi.

Posebni sporazumi i neopozive odluke bi takođe trebalo osigurati kako bi se sprečila mogućnost novih zemalja članica da blokiraju pristupanje ostalih zapadnobalkanskih kandidata.

U dokumentu se navodi i da jasna pristupna perspektiva nije ograničena na zemlje koje su trenutno najviše napredovale u pregovorima, već uključuje čitav Zapadni Balkan, a proces će i dalje biti baziran isključivo na zaslugama.

Ističe se i da je vremenski okvir određen Strategijom samo indikativan, da zemlje koje streme EU mogu ubrzati ili usporiti proces i da princip “po zaslugama” znači da zemlje koje su trenutno u ranoj fazi imaju mogućnost da nadoknade zaostatak.

Konačno, kaže se u Strategiji, da bi proces pristupanja bio uspješan, šanse i izazovi pred zemljama moraju biti mnogo jasnije iskomunicirani unutar regiona i sa EU.

Ono što je još značajnije, regionalni lideri ne smiju da ostave sumnje oko svog strateškog opredjeljenja već moraju preuzeti odgovornost za političku jasnost i smjer.

EU sa svoje strane treba da obezbijedi da zemlje članice svoje građane informišu o činjenicama u vezi sa mogućnostima i izazovima procesa.

Komisija će podržavati taj posao poboljšanjem komunikacije između država i EU.