Sjedenje po nekoliko sati svakodnevno može da bude štetno za tijelo i mozak, međutim novo istraživanje naučnika sa švedskog Instituta Karolinska sugeriše da aktivnosti poput pletenja ili rješavanja slagalica, umesto besciljnog listanja društvenih mreža ili pasivnog gledanja ekrana pomaže u neutralisanju nekih negativnih efekata dugog sjedenja.

Naučnici sa anketirali 20.811 odraslih Šveđana, većinom žena starih između 35 i 64 godine, o njihovoj nedjeljnoj fizičkoj aktivnosti i vremenu provedenom u “mentalno aktivnom” i “mentalno pasivnom” sjedenju, prenosi Tanjug pisanje NBC news.

Prvo su učesnike ispitali 1997. godine, a zatim su ih ponovo pratili 19 godina kasnije kako bi procijenili rizik i stanje demencije. Sedentarno ponašanje, duga sjedenja, ležanja ili poluležeći položaj, povezani su sa “glavnim faktorima rizika za demenciju”, poput visokog krvnog pritiska, bolesti srca, dijabetesa i gojaznosti, rekao je Mats Halgren, glavni istraživač na Institutu Karolinska i autor studije. Međutim, aktivnost mozga je ključni element u zaštiti od tih oštećenja.

“Mozak funkcioniše poput mišića”, rekao je on.

Neaktivno korišćenje mozga tokom dužih perioda može na kraju da utiče negativno na djelove povezane sa memorijom i učenjem. U anketi, mentalno aktivno sjedenje uključivalo je kancelarijski rad, sjedenje na sastanku, kao i pletenje i šivenje. Aktivnosti poput rješavanja slagalica na računaru smatrane su intelektualno stimulativnim. Gledanje TV-a ili slušanje muzike dok sjedite računalo se kao mentalno pasivno ponašanje.

U studiji, koja je objavljena u American Journal of Preventive Medicine, učesnici koji su više vremena provodili u mentalno pasivnom sjedenju imali su “značajno veći rizik od razvoja neke vrste demencije u budućnosti”, rekao je Halgren. Koristeći statistički model, istraživači su predvidjeli kako promjene u mentalnoj aktivnosti utiču na rizik od demencije: dodavanje jednog sata mentalno aktivnog ponašanja dok se sjedi smanjuje rizik od demencije četiri odsto, zamena jednog sata mentalno pasivnog ponašanja sa aktivnim smanjuje rizik sedam procenata, kombinovanjem fizičke aktivnosti, poput hodanja, sa mentalno aktivnim ponašanjem, smanjuje rizik 11 odsto.

Studija ima ograničenja pošto je početna anketa sprovedena prije gotovo tri decenije, kada pametni telefoni, društvene mreže i beskrajno listanje nisu postojali.  Ranija analiza je pokazala da stariji ljudi mogu da imaju kognitivne koristi od korišćenja telefona, ali se manje zna o njihovom uticaju na djecu i mlade.

Pošto se studija zasniva na samoprijavljivanju, istraživanje ne može da zaključi da li mentalno pasivne aktivnosti povećavaju rizik od demencije ili da li ljudi sa većim rizikom od demencije više praktikuju pasivne aktivnosti. Prema Halgrenovim riječima, čak i ako se tehnologija promijenila, “putanje koje utiču na demenciju su fundamentalno iste danas kao i prije 30 godina”.

Njegov savjet za smanjenje rizika od demencije je jednostavan – smanjite sjedenje i više se krećite.