U završnoj fazi pristupanja Evropskoj uniji (EU) Crna Gora bi trebalo da rekonstruiše sadašnju vladu kako bi efikasno odoljela negativnim spoljnim uticajima, koji žele usporavanje njenog evropskog puta, piše u nezavisnoj analizi koju razmatraju evropske diplomate uključene u proces integracije naše države, u koju je agencija Beta imala uvid.

Ističe se i, da bi uspešno prebrodila kritični period u koji sada ulazi, Crna Gora treba brzo da dobije vladu i administraciju sa nesumnjivom pro-EU agendom kao vrhunskim prioritetom. To, međutim, sada nema.

Ocjenjuje se da bi formiranje stabilne pro-EU vlade, nakon redovnih izbora u proljeće 2027, bilo „suviše kasno“ za osiguranje stabilnog političkog okvira za završnicu procesa pristupanja Uniji.

“Zato se kao pragmatično rješenje nameće – rekonstrukcija Vlade Crne Gore ne kasnije od proljeća 2026. Cilj ove rekonstrukcije je istiskivanje iz vlasti anti-evropskih opcija, kao čvorišta najvećeg rizika za finiš procesa evropskih integracija”, stoji u preporukama koje je objavila Beta.

Sugeriše se i da rekonstruisanu vladu čine Pokret Evropa sad premijera Milojka Spajića, partije nacionalnih manjina, kao i opoziciona Demokratska partija socijalista, kao pojedinačno najjača partija u Crnoj Gori, te još neke pro-evropske partije u parlamentu.

“Uz nesumnjivu evropsku orijentaciju, ovakav blok imao bi ubjedljivu i stabilnu većinu u parlamentu što bi budućoj vladi donijelo snažniji legitimitet od ovog kojeg ima sad”, dodaje se u dokumentu.

Najveći rizici u završnici pristupanja Crne Gore Uniji i dalje su „negativni uticaji Rusije i jednim dijelom Srbije, na koje je Crna Gora ‘i dalje ranjiva'“.

“U narednom periodu (najmanje dvije godine) Rusija će intenzivirati remetilačke operacije u Crnoj Gori. Njen cilj je maksimalno odugovlačenje, ili potpuno zaustavljanje, crnogorskog puta ka članstvu u EU”, napominju autori.

Rusija će, tvrde, osim direktnog uticaja na važne poluge državne vlasti, naročito biti uključena u „izmjenu dominantnog narativa u Crnoj Gori, diskreditujući evropski put kao loš za zemlju i nudeći alternative u vidu prividnog jačanja suvereniteta na račun integracija, a ustvari jačanja etničkih (srpskih) veza u regionu“.

“Kao krunski cilj ove strategije vidimo pitanje potencijalnog referenduma o članstvu u EU. Rusija će raditi na tome da referendum bude raspisan, što već traže neke pro-ruske stranke u Crnoj Gori”, stava su autori dokumenta.

Kao najnoviji primjer ovakvog djelovanja ukazuju na proteste zbog gradnje Postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda u Botunu, koje je organizovala Demokratska narodna partija.

Uticaj iz Srbije na prilike u Crnoj Gori označava se kao „važan“, što kao transmisija ruskog uticaja, što direktno „radi ostvarivanja sopstvenih interesa u Crnoj Gori“.

Procjenjuje se da bi vladi u Beogradu odgovaralo održavanje vanrednih parlamentarnih izbora u Crnoj Gori ove godine i da to pokušava da ostvari preko svojih partnerskih partija u Podgorici. Vanrednim izborima, smatraju autori analize, ojačala bi se pozicija pro-srpskih partija i „usporilo ispunjavanje preostalih obaveza Crne Gore oko pristupanja EU“.

“Organizovanje prevremenih parlamentarnih izbora nosilo bi veliki rizik po evropski proces, jer bi skrenuli fokus sa ispunjavanja preostalih kriterijuma za članstvo, usporili bi proces, ali i dali šansu destruktivnom uticaju da ojača svoje eksponente”, pojašnjava se.

U tom smislu, primjećuju autori analize, važan faktor za uspjeh rekonstrukcije vlade je „obezbjeđivanje kooperativnosti Srbije“.

“EU u tome može da ima važan uticaj, s obzirom na aktuelan zaokret Beograda od Rusije (zbog slučaja Naftne industrije Srbije – NIS) ka zapadnim partnerima. Bilo bi dovoljno da Srbija prećuti događaje u Crnoj Gori, da ih skloni iz fokusa medija na koje ima uticaj i da ignoriše eventualne zahtjeve za podršku njenih političkih satelita u Crnoj Gori”,  zaključuje se u analizi.