Sveobuhvatni izvještaj Kancelarije UN za ljudska prava detaljno opisuje zagušujući uticaj izraelskih zakona, politika i praksi na svaki aspekt svakodnevnog života Palestinaca na okupiranoj Zapadnoj obali, uključujući Istočni Jerusalim. Izvještaj upozorava da Izrael krši međunarodno pravo koje od država zahtijeva da zabrane i iskorijene rasnu segregaciju i aparthejd, konstatuje se u saopštenju za javnost Kancelarije Visokog komesara za ljudska prava.

Sistematska diskriminacija Palestinaca na okupiranoj palestinskoj teritoriji dugogodišnja je briga, navodi se u izvještaju, dodajući da se situacija drastično pogoršala najmanje od decembra 2022. Izvještaj sadrži brojne ilustrativne primjere kako je život Palestinaca postao sve ograničeniji i nesigurniji.

„Izraelske vlasti tretiraju izraelske doseljenike i Palestince koji žive na Zapadnoj obali prema dva različita zakona i politika, što rezultira nejednakim tretmanom po nizu kritičnih pitanja, uključujući kretanje i pristup resursima kao što su zemlja i voda“, navodi se u izvještaju. „Palestinci i dalje trpe masovnu konfiskaciju zemlje i uskraćivanje pristupa resursima. To je imalo za posljedicu oduzimanje zemlje i domova, uz druge oblike sistemske diskriminacije, uključujući krivično gonjenje na vojnim sudovima tokom kojih se sistematski krše njihova prava na pravično suđenje i pravično suđenje.“

Izvještaj zaključuje da postoje razumni razlozi za vjerovanje da su odvajanje, segregacija i podređivanje namijenjeni da budu trajni, kako bi se održalo ugnjetavanje i dominacija nad Palestincima. „Djela počinjena s namjerom održavanja takve politike predstavljaju kršenje člana 3. ICERD-a (Međunarodne konvencije o eliminaciji svih oblika rasne diskriminacije), koji zabranjuje rasnu segregaciju i aparthejd“, navodi se u izvještaju.

„Od 7. oktobra 2023. godine, Vlada Izraela dodatno je proširila upotrebu nezakonite sile, proizvoljno pritvaranje i mučenje, represiju nad civilnim društvom i nepotrebna ograničenja sloboda medija, stroga ograničenja kretanja, širenje naselja i srodna kršenja na okupiranoj Zapadnoj obali, što je označilo neviđeno pogoršanje stanja ljudskih prava tamo“, navodi se, dodajući da je to pogoršano nastavkom i eskalacijom nasilja doseljenika, u mnogim slučajevima uz prećutno odobravanje, podršku i učešće izraelskih bezbjednosnih snaga (ISF).

Vojni pravosudni sistem koji se primjenjuje protiv Palestinaca pruža malo ili nimalo zaštite ljudskih prava u poređenju s izraelskim građanskim pravom, koje pruža mnogo veću zaštitu ljudskih prava za doseljenike. „Vojni pravni sistem je značajno sredstvo u kontroli Palestinaca na okupiranoj Zapadnoj obali.“

Izvještaj takođe dokumentuje trendove nezakonitih ubistava i drugih oblika nasilja države i doseljenika, te sadrži brojne primjere smrtonosne sile koja je namjerno korištena kada je neopravdana, na diskriminirajući način protiv Palestinaca i s očiglednom namjerom ubijanja.

Na primjer, 28. januara 2025. godine, ISF je upucao u stomak desetogodišnjeg dječaka, Saddama Husseina Rajaba, koji je preminuo od zadobijenih povreda 7. februara 2025. godine. Video snimak pokazuje da je upucan dok je stajao praznih ruku na pragu zgrade u Tulkaremu. ISF je prvobitno izjavio da je dječak „sumnjivo kopao po zemlji“ i potom najavio istragu o ubistvu. Dana 9. februara 2025. godine, ISF je ubio trudnicu u osmom mjesecu, 23-godišnju Sondos Shalabi, naknadno izjavivši da je upucana jer je “sumnjivo gledala u tlo”. ISF je takođe potvrdio da žena nije bila naoružana i da u njenoj blizini nisu pronađene improvizovane eksplozivne naprave.

Diskriminatorska ograničenja kretanja takođe imaju štetan uticaj na uživanje ljudskih prava, kršeći pravo na rad i sprječavajući Palestince da pristupe svojoj zemlji, uzrokujući velike finansijske poteškoće, dodaje se u izvještaju. Osim toga, izgradnja novih puteva – dostupnih samo izraelskim doseljenicima i koji povezuju naselja – odvaja palestinske zajednice jedne od drugih. Hiljade Palestinaca takođe je deložirano iz svojih domova širom Zapadne obale, što može predstavljati nezakonito preseljenje, ratni zločin.

Palestinci su lišeni svojih prirodnih resursa, navodi se u izvještaju. Na primjer, opisuje se kako Izrael nezakonito konfiskuje i ruši palestinsku vodnu infrastrukturu i preusmjerava vodu u svoja naselja. To prisiljava Palestinsku upravu da kupuje velike količine vode od izraelske vladine kompanije koja crpi vodu s okupirane Zapadne obale.

„Postoji sistematsko gušenje prava Palestinaca na Zapadnoj obali“, rekao je šef UN-a za ljudska prava Volker Türk. „Bilo da se radi o pristupu vodi, školi, žurbi u bolnicu, posjeti porodici ili prijateljima ili berbi maslina – svaki aspekt života Palestinaca na Zapadnoj obali kontrolišu i ograničavaju izraelski diskriminatorski zakoni, politike i prakse.“

„Ovo je posebno ozbiljan oblik rasne diskriminacije i segregacije, koji podsjeća na vrstu aparthejd sistema koju smo već vidjeli.“

„Svaki negativni trend dokumentovan u izvještaju ne samo da se nastavio, već se i ubrzao. I svakim danom kada se dozvoli da se ovo nastavi, posljedice se pogoršavaju za Palestince.“

Nekažnjivost preovladava za kršenja ljudskih prava, uključujući endemsko nasilje koje su počinile izraelske snage bezbjednosti i doseljenici. Prema izvještaju, od više od 1.500 ubistava Palestinaca između 1. januara 2017. i 30. septembra 2025. godine, izraelske vlasti su otvorile 112 istraga, sa samo jednom osuđujućom presudom.

Hiljade Palestinaca i dalje je proizvoljno pritvoreno od strane izraelskih vlasti, uglavnom u „administrativnom pritvoru“, bez optužbi ili suđenja.

Nezakonito širenje naselja se nastavlja nesmanjenom snagom. Izraelske vlasti i doseljenici su prisvojili desetine hiljada hektara palestinske zemlje, od koje većina služi za izgradnju novih izraelskih naselja ili ispostava, što je ilegalno prema međunarodnom pravu. Nedavni primjer je odobrenje izraelskog bezbjednosnog kabineta za izgradnju 19 novih naselja za koje izraelski zvaničnici tvrde da blokiraju uspostavljanje palestinske države.

„Izraelske vlasti moraju ukinuti sve zakone, politike i prakse koje održavaju sistemsku diskriminaciju Palestinaca na osnovu rase, vjere ili etničkog porijekla“, rekao je Türk. Pozvao je izraelske vlasti da okončaju svoje nezakonito prisustvo na okupiranoj palestinskoj teritoriji, uključujući demontiranje svih naselja i evakuaciju svih doseljenika, te da poštuju pravo palestinskog naroda na samoopredjeljenje.