Celijakija, koju karakteriše netolerancija organizma na gluten u pšenici, ječmu i raži, spada u bolesti koje ostaju neprepoznate kod većine pacijenata, kod nas i u svijetu, uprkos dobrim mogućnostima dijagnostike.

“Bitno obeležje bolesti je njena podmuklost, te se u svega 10 do 15 odsto slučajeva ispoljava u punom kliničkom obliku, dok kod ostalih protiče bez jasnih simptoma”, izjavio je za Tanjug prof. dr Nedeljko Radlović sa Univerzitetske dečje klinike u Tiršovoj.

On je objasnio da je celijačna bolest prisutna u cijelom svijetu, u svim populacionim grupacijama, ali prvenstveno kod bijele rase. Klinički prepoznatljiv oblik se najčešće viđa kod djece, u uzrastu od prve do treće godine.

Svjetske epidemiološke studije su pokazale da na jednog oboljelog kod koga je konstatovana netoleracija na gluten dolazi najmanje sedam osoba kod kojih bolest nije prepoznata.

Smatra se da je i opšte znanje o celijakiji na vrlo niskom nivou. U našim medijima bolest je počela često da se pominje otkako je Novak Đoković otkrio da je njegova teniska karijera naglo krenula uzlaznom linijom kad je iz ishrane izbacio gluten.

Celijakija, koja se definiše kao autoimuno oboljenje, zapravo spada u nasledne poremećaje. Osobe koje ne podnose gluten potpuno su zdrave ako iz ishrane isključe ovaj protein, rekao je dr Radlović, koji je i predsjednik stručnog savjeta Udruženja roditelja čija djeca imaju celijačnu bolest.

Prema podacima Republičkog fonda za zdravstveno osiguranje, bezglutensko brašno se trenutno u Srbiji obezbeđuje za oko 1.300 osiguranika, od kojih su gotovo 80 odsto djeca.

Obolelima od celijakije je, na inicijativu udruženja roditelja, od 2008. omogućeno da mjesečno dobiju po pet kilograma brašna na teret sredstava obaveznog zdravstvenog osiguranja. U maloprodaji, cijena po kilogramu iznosi 707,60 dinara, od čega Fond plaća 90 odsto, a osiguranik 10 odsto.

Govoreći o mogućnostima da se celijakija otkrije na vrijeme, dr Radlović je istakao da dijagnostika u našim pedijatrijskim ustanovama nimalo ne zaostaje u odnosu na najrazvijenije zemlje svijeta.

Kod djece i odraslih koji se jave ljekaru sa klinički prepoznatljivim simptomima bolesti, među kojima su tipični dugotrajni proliv, anemija, gubitak apetita i tjelesne težine, osnovu dijagnostike čini patohistološki pregled sluzokože tankog crijeva, da bi se otkrile karakteristične promjene.

“Od dijagnostičke pomoći su i određeni serološki i genetski testovi. Oni se preporučuju i osobama koje su u prvom redu srodstva sa pacijentima kod kojih je utvrđena celijakija, ali i onima koji pate od autoimunih i pojedinih hromozomskih bolesti ili imaju nedostatak imunoglobulina A”, objasnio je dr Radlović i podsjetio na stav relevantnih međunarodnih asocijacija da je skrining testiranje potrebno samo za rizične grupe.

Dr Radlović je istakao da, “na rang listi sastojaka hrane koji izazivaju nepodnošenje, prvo mjesto ne zauzima gluten iz žitarica nego mliječni šećer – ključni ugljeni hidrat koji je prisutan u mlijeku. Funkcija enzima koji ga vari prirodno se gubi poslije navršene prve godine života, a najčešće u uzrastu od treće do pete godine”.

Procjena je da između četvrtine i petine naše populacije ne podnosi mliječni šećer. To ne znači da treba da se potpuno liše mlijeka i mlječnih proizvoda, jer ih njihovi organi za varenje tolerišu u fermentisanom obliku, prije svega kao kiselo mlječne napitke.

“Alergiju na sastojke kravljeg mleka u Srbiji ima dva do tri odsto dece do tri godine, dok celijačnu bolest, koja je jedan od tri oblika nepodnošenja pšeničnog brašna, u punom kliničkom obliku ima oko jedan odsto dece”, izjavio je dr Radlović za Tanjug.