Osnivaci takmicenja za Pjesmu Evrope nijesu mogli ni sanjati da ce pola vijeka kasnije bivsi Jugosloveni to tako ozbiljno dozivljavati

Piše: Tim Dzuda/Observer

Severina je seksi, skoro gola i Hrvatica. To znam, jer ono malo odjece sto ima na sebi je hrvatska zastava. Medjutim, nije to ono sto je izazvalo podrugljive komentare sa jednog kraja Balkana na drugi. Pogledajte rijeci njene pjesme za Evropu: “Jer jos trava nije nikla… tamo gdje je stala moja stikla… sir, salama.. Afrika, paprika”.

Smijesno? Ne bih rekao. Na Balkanu se ponovo vodi rat. Ovog puta to je rat za takmicenje za pjesmu Evrovizije.

Takmicenje se odrzava 20. maja u Atini, a za neke od nas snobovskih tipova iz sjeverne Evrope, sve to je smijesno. To nije slucaj i sa jugom, gdje su joj ovi stihovi donijeli pravo da se takmici.

Ko bi vjerovao kada su osnivaci ovog starog takmicenja odrzali prvo malo takmicenje za pjesmice u Svajcarskoj 1956 – koje je Britanija propustila jer nije predala prijavu na vrijeme – da ce vise od pola vijeka kasnije bivsi Jugosloveni to tako ozbiljno shvatati?

Moju balkansku evrovizijsku odiseju pocinjem na Kosovu. Tehnicki ono je i dalje dio Srbije. Medjutim, od okoncanja rata na Kosovu 1999. ono je pod jurisdikcijom Ujedinjenih nacija, sa prisustvom NATO snaga. Od 2 miliona ljudi vise od 90 odsto su etnicki Albanci, koji zele punu nezavisnost od Srbije. Kada je u pitanju pjesma za Evropu tu onda nastaje problem.

Takmicenje za pjesmu Evrovizije se mozda proteze od Atlantika do Urala, ali postoji jedna malecna rupa: Kosovo. Nema drzave, nema pjesme.

Ne tako daleko preko planina, Crnogorci vidaju svoje rane. Ili se makar pretvaraju. Tehnicki govoreci, Srbija i Crna Gora su povezane u labavu drzavnu zajednicu. Zajednicka im je vojska, nekoliko ministarstava, zastava i jedna karta za Evroviziju. Prosle godine crnogorski momacki bend “No Name” je u ime drzavne zajednice isao u Kijev.

Kada su bili tamo ogrnuli su se crnogorskom zastavom. Buduci da vecina Evropljana ne razlikuje bas najbolje zastave taj gest je prosao kod 95 odsto njih. Ali ne i kod Srba. Oni su to vidjeli kao proracunatu uvredu i podstrek kampanji za nezavisnost ove male republike.

“No Name” je 11. marta izglasan da ponovo predstavlja Srbiju i Crnu Goru na lokalnom takmicenju odrzanom u Beogradu. Crnogorci su trijumfovali. Kako mi je rekao jedan upuceni izvor, pustili su glasinu o tome ko misle da ce pobijediti. Srpski clanovi zirija su nasjeli, a Crnogorci su dobili najvise poena. Dakle, “No Name” je takticki nadglasao srpski ziri.

Jedva 12 sati ranije, Slobodan Milosevic, bivsi srpski vladar, preminuo je u svojoj zatvorskoj celiji u Hagu gdje mu se sudilo za ratne zlocine. Ono sto se kasnije desavalo u Sava centru prema rijecima Zorana Zivkovica, bivseg srpskog premijera, uzrokovalo je “mnogo vise uzbudjenja”.

Srbi nijesu popustili. Kada je “No name” izasao na scenu da izvede svoju pobjednicku numeru, u koncertnoj dvorani Sava centra bukvalno je doslo do ustanka. “Lopovi, lopovi”, uzvikivala je publika, koja je Crnogorce gadjala flasama.

“Bila sam sokirana i prestravljena”, kaze Sandra Peric, sestra basiste iz grupe “No Name”. “No Name” se povukao, uz naoruzanu pratnju dok su “Flamingosi”, srpski bend koji je bio drugi, trujumfalno izasli na scenu da izvedu svoju tacku.

Izgleda da mi u zemlji Vogana jednostavno ne vidimo sve mogucnosti Evrovizije. Manje od 12 sati nakon takmicenja u Atini, otvaraju se biracka mjesta u Crnoj Gori na referendumu o nezavisnosti – od Srbije.

Crnogorci, kaze Aleksandar Tijanic, uticajni direktor srpske televizije, ocajnicki su zeljeli da njihovi momci izadju na scenu pred cijelom Evropom, duvajuci nacionalni ponos u posljednjem pokusaju da dobiju na referendumu.

To bi, kaze on savjesno, bilo bi protiv duha takmicenja i nije zelio da prihvati. Stoga, odbijajuci da potpise neophodna dokumenta, Srbija i Crna Gora nece biti u Atini ove godine, sto je potez bez presedana u 51-godisnjoj istoriji Evrovizije i koji prema rijecima politicara koji se zalazu za nezavisnost Crne Gore dokazuje zasto je toj republici potrebna nezavisnost.

Milica Belevic, jedan od crnogorskih clanova zirija na evrovizijskoj borbi u Beogradu, kategoricno tvrdi da joj politika nije bila ni na kraj uma kada je glasala za “No Name”. “Nije bilo politicke motivacije”, kaze ona. Njen kolega Sabrija Vulic iz crnogorske televizije, medjutim kaze, da dok je “Jugoslavija podijeljena oruzjem, Srbiju i Crnu Goru ce podijeliti pjesme”.

Vrlo moguce, ali ima nesto specificno kada je u pitanju takmicenje za pjesmu Evrovizije na Balkanu. Kao sto ce Teri Vogan bez sumnje naglasiti, samo zbog toga sto su ti ljudi godinama pokusavali da ubiju jedni druge, to ne znaci da 20. maja nece glasati jedni za druge.

Ne mislite valjda da ce izabrati Harija, vodju grupe “Hari Mata Hari” samo zato sto ima lijep glas.

Ne. Hari, 45, zaista ima lijep glas. Ali on takodje ima nesto sto cice poput Severine nemaju. To se zove Ju-smek. Hari je bio slavan prije nego sto se Jugoslavija raspala u krvoprolicu i dalje je popularan sirom regiona. Sada kada je Srbija i Crna Gora van konkurencije, zbir potencijalnih telefonskih glasova za Bosnu porastao je za nekoliko miliona.

Hari, poznat kao “sarajevski slavuj”, rekao mi je da je Bosancima dosta poraza. “Za nas moral je veoma vazno da konacno pobijedimo”. I naravno da dovedu takmicenje u Sarajevo.

Bosna mozda tuzi Srbiju Medjunardonom sudu pravde u Hagu za genocid, ali Hari je bosanski Misliman, a njegovu pjesmu je napisao poznati pop pjevac iz Srbije. Hari govori o glasovima iz zemlje od 25 miliona ljudi – ali u Bosni ima svega cetiri miliona stanovnika. Radi se o duhu Jugoslavije.

“Ne mozete izbrisati 70 godina zajednicke drzave”, ceznjivo kaze Aleksandar Tijanic. “Uprkos svim ratovima”.

EVROVIZIJA PRECA OD ZASTAVE ISPRED UN

“Flakaresat” je zivahni djevojacki bend sa Kosova koji ocajnicki zeli svojih pet minuta. Od 1999. kosovske grupe poput “Flakaresata” koje su zeljele da pokusaju da dodju do Evrovizije morale su da idu do Tirane, prijestonice Albanije, i takmice se sa tamosnjim bendovima. Ne iznenadjuje to sto Albanija nikada nije pruzila priliku nekoj grupi sa Kosova da je predstavlja.

Mozda ce se stvari promijeniti sljedece godine. Pregovori o buducnosti Kosova su poceli i mogu rezultirati nezavisnoscu, mada se moraju ispuniti odredjeni uslovi. Dokle god nepojavljivanje na takmicenju za pjesmu Evrovizije nije jedan od njih, onda je to u redu, kaze Petrit Seljimi, izvrsni direktor casopisa “Ekspres”.

Sljedece godine, predvidja Seljimi, na Kosovu ce se dogoditi “masovna histerija” ukoliko “Flakaresat” podje na Evroviziju. “Cak i ako ne dobijemo zastavu ispred Ujedinjenih nacija, kao rezultat sadasnjih pregovora ako budemo imali predstavnika na takmicenju za pjesmu Evrovizije mislim da cemo biti prilicno zadovoljni”, kaze on.

Tekst preuzet iz “Vijesti”