Mitropolit Srpske parvoslavne crkve u Crnoj Gori, Amfilohije, u proteklih je 15 godina bio nezaobilazan akter svih politickih procesa, na kojeg su se, u zavisnosti od potreba, pozivali i vlast i opozicija

Piše: Biljana Jovicevic/RSE

Mitropolit Srpske parvoslavne crkve u Crnoj Gori, Amfilohije, u proteklih je 15 godina bio nezaobilazan akter svih politickih procesa, na kojeg su se, u zavisnosti od potreba, pozivali i vlast i opozicija. Medjutim u zapocetom referendumskom procesu i pored toga sto crkvu ne rijetko pominje i jedna i druga strana Amfilohije se, po ocjenama mnogih, neuobicajeno, drzi po strani

Sociolog i teoreticar religije Mirko DJordjevic ocjenjuje da je uzrok ocegledne opreznosti i neuobicajenog nemijesanja prvog covjeka Srpske pravoslavne crkve u Crnoj Gori, mitropolita Amfilohija, koji nesumnjivo licno preferira opstanak zajednice, cisto pragmaticne prirode:

“On ne prihvata lako nezavisnu Crnu Goru kao drzavu, ali po logici politickog pragmatizma on ce se ponasati vrlo oprezno u ovom procesu i to se mnogo po cemu moze zakljuciti.”

U tom kontekstu DJordjevic tumaci proslonedjeljne posjete predsjednika Crne Gore Filipa Vujanovica i Drzavne zajednice Svetozara Marovica mitropolitu Amfilohiju:

“Jer, nekako stavlja na svoje mesto odnose izmedju crnogorske drzave, nezavisne crnogorske drzave u nastajanju i Crkve. Sada je jedno jasno i to bi, cini mi se, trebalo podvuci. Bilo kako da bude, Crkva nece bitno promeniti tu svoju ulogu, pa ni gospodin Amfilohije nece promeniti tu ulogu.”

Skoro polutajni susreti Vujanovica i Marovica sa Amfilohijem su, podsjetimo, izazvali burne reakcije javnosti, narocito predstavnika bloka za ocuvanje Drzavne zajednice. Potpredsjednik Srpske narodne stranke, Goran Danilovic optuzuje vlast da na taj nacin pokusava da manipulise sa dijelom birackog tijela:

“Samo smo opominjali javnost da ucestale iznenadne posjete crnogorskog rukovodstva koje je onako cijelo po spisku ateisticko, makar tako vole da govore 364 dana u godini, a zadnjeg, 365. dana svi odjedanput dobiju poriv i pobudu da se pomole nekom od svetitelja. Stavljamo na znanje gradjanima da je to licemjerstvo.”

Danilovic, na drugoj strani, kaze da je nemoguce ocekivati da Crkva ne iznosi stavove o politickim procesima koji se ticu i nje same i vjeruje da ih Srpska pravoslavna ckrva u ovom projektu podrzava:
“Apsolutno nam ne smeta da Crkva saopstava svoje stavove, a kazem, nekim drugima smeta”.

RSE: Da li to znaci da onda ocekujete da ce to opredjeljenje ipak negdje pri samom kraju procesa oni jasno iznijeti?

DANILOVIC: Ne. Meni nije uopste vazno da li ce to biti javno saopsteno i da vam budem potpuno iskren – siguran sam da su crkveni ljudi uz nas.

Prvi covjek Mitropolije crnogorsko primorske i jedan od najuticajnijih ljudi u Srpskoj pravoslavnoj ckrvi, Amfilohije Radovic, u proteklih je 15 godina bio nezaobilazni akter svih desavanja na ovim prostorima od dolaska na vlast Slobodana Milosevica, ciju je politiku i ratne pohode otvoreno podrzavao. Sa aktuelnom vlascu u Crnoj Gori prolazio je kroz razlicite faze odnosa.

Ranih devedesetih zajedno su u Crnoj Gori bili oslonac Milosevicevoj politici, da bi od zaokreta Mila DJukanovica 1997. odnosi od zahladjenja presli u otvorenu i ostru konfrontaciju, sve do prije dva mjeseca kada je pod DJukanovicevim pokroviteljstvom na Cetinju, crnogorskoj prijestonici, organizovan skup pravoslavnih crkava.

Uslijedile su potom proslonedjeljne posjete Vujanovica i Marovica Amfilohiju, za koje Borislav Banovic iz Socijaldemokratske partije, manje clanice vladajuce koalicije, ne vjeruje da su imale narocitog uticaja na neutralno ponasanje mitropolita Amfilohija. Sama referendumska kampanja, po Banovicu, nema intenzitet nekih ranijih, a Amfilohijevo ponasanje, moze imati dva objasnjenja:

“Da su se oni u Srpskoj pravoslavnoj crkvi i Mitropoliji opredjelili za neki slican terenski rad kao sto rade partije ili su, sto se ja nadam, konacno prihvatili poziciju koju treba da imaju kao crkva oko politickih i drzavnih pitanja da se ne mijesaju ili da to bude na sto mirniji i tolerantniji nacin.”

Na drugoj strani, primjetno je da ne samo Amfilohije, kao glavni eksponent Srpske crkve u Crnoj Gori, nego i kompletna Srpska pravoslavna crkva za sada ne pokazuju interesovanje za referendum. Za razliku od zvancnog Beograda koji se otvoreno mijesa u taj proces. Sociolog religije Mirko DJordjevic to ovako komntarise:

“To se cak moze prepoznati po istupima crkvenih velkodostojnika, tako da je to izvestan otklon o drzavno-politickih struktura oko gospodina Kostunice. Da li ce tako ostati do kraja, kada se politicka stihija uzburkava, ostaje nam da vidimo. Ali u svakom slucaju, Mitropolija i sam mitropolit nece biti ravnodusni, nece biti po strani u pravom smislu i ako bi formalno trebalo da budu po strani.”