Robert Carls, pomocnik americkog drzavnog sekretara za pitanja ilegalnog prometa narkotika: Povecanje proizvodnje heroina u Avganistanu stvara ozbilje probleme Balkanu preko koga droga putuju u zapadnu Evropu

Problem povecanja proizvodnje heroina u Avganistanu ugrozava sve drzave koje se nalaze na putu, kojim od Dalekog istoka droga putuje do zapdnoevropskog trzista. Robert Carls, pomocnik americkog drzavnog sekretara za pitanja ilegalnog prometa narkotika za Glas Amerike kaze da je visak heroina u Avganistanu takodje vrlo ozbiljan problem i za Balkan.

“Problem je vrlo ozbiljan. Na Dalekom istoku doslo je do smanjenja proizvodnje heroina, u drzavama poput Tajlanda i Laosa, a smanjena je i proitzvodnja kokaina i heroina u Kolumbiji. Problem je povecanje proizvodnje opijata i heroina u Avganistnu, odakle krece nekoliko puteva droge. Jedan od puteva vodi kroz centralnu Aziju, ali vrlo znacajan put vodi preko Balkana. Zapadnoevropske drzave su veliki konzumenti heroina i to za posljedicu ima korupciju duz cijele rute, kojom se droga krijumcari. Drzave poput Turske, Bugarske, Makedonije i Albanije imaju mnogo vise problema zbog povecanja produkcije heroina u Avganistanu. Uopste posmatrano, svaka drzava koaj se nadje na putu izmedju proizvodjaca i krajnjeg potrosaca suocice se neminovno sa problemima korupcije, kriminala, nasilja i povecanog broja uzivalaca narkotika”, kaze Robert Carls.

Primjera radi, Albanija na medjunarodnoj mapi puteva kojima se krijumcari avganistanski herion zauzima vrlo znacajan polozaj. Medju balkanskim drzavama, Albanija se osim tranzitne zone za herion i manje kolicine kokaina, smatar i drzavom proizvodjacem narkotika. Rijec je uglavnom o marihuani i hasisu koji se prodaje u Njemackoj, Sloveniji, Hrvatskoj, Srbiji, Crnoj Gori, na Kosovu, Makedoniji, Grckoj i Turskoj. Albanija je znacajna i zbog toga sto preko nje vodi tzv. juzna balkanska ruta – kojom se heroin iz Turske prebacuje, dalje na zapad. Stejt Dipartment navodi da heroin iz Albanije, uglavnom preko Crne Gore ide u BiH, koja se tretira kao skladiste droge.

Medjunarodne kriminalne organizacije su iskoristile rat i nefunkcionalnost i korumpiranost bosansko-hercegovackih institucija kako bi drogu skladistile prije nego je otpreme prema Hrvatsko, Sloveniji i dalje prema centralnoj i zapadnoj Evropi.

Medjunarodne policijske strukture posebno prate i tzv. Sjevernu balkansku rutu, ciji jedan krak od Turske ide preko Bugarske i Rumunije, a drugi – od Bugarske, preko Makedonije, Kosova i Srbije.

Imajuci u vidu kriminalan karakter mreza koje se bave ilegalnim transportom droge, Robert Carls upozorava da neadekvatnim obracunom sa narko dilerima i pranjem novca, balkanske drzave dovode u pitanje sopstvenu nacionalnu bezbjednost.

“Vrlo je vazno da drzave razumiju da krijumcarenje droge i pranje novca veoma ugrozava njihovu nacionalnu bezbjednost. Pogresno je vjerovati da je moguce da droga bude samo u tranzitu kroz odredjenu zemlju. U 100 odsto slucajeva ilegalni transport narkotika ima negativne posljedice na bilo koju zemlju kroz koju se droga prenosi. Imamo korupciju, nasilje i povecanje broja uzivalaca droge. Jedan broj drzava na Balkanu mora da se ozbiljno suoci sa problemom pranja novca, ali ono na sta bih posebno upozorio i na sta se mora obratiti posebna paznja je to gdje novac od prodaje droge odlazi. Dosadasnje iskustvo pokazuje da se veliki dio novca sliva u dzepove organizovanih kriminalnih grupa, ali takodje i ekstremistickih, pa i teroristickih organizacija. Znamo, recimo, da novac od prodaje droge u Zapadnoj Evropi, koja iz Avganistana ide ili kroz centralnu Aziju ili preko Balkana, cesto zavrsava u rukama grupe HIG – sto je skracenica za avganistansku ekstremisticku grupu “Hizbi Islami Gulbedin”, kao i Islamskog pokreta Uzbekistana (IMU), ostataka talibana i moguce cak i Al KAide. Te grupe ugrozavaju red i zakon i nema drzave na svijetu koja time nije pogodjena. Takodje vrlo je vazno sprijeciti djecu i omladinu i uticati da ne postanu zrtve droge, mora se podrzati integrtiet policije i zvanicnih institucija i one se moraju sacuvati od korupcije. Na taj nacin se sprijecava da se od sverca droge okoriste teroristi”, kaze Carls.

Interesantan podatak u posljednjem izvjestaju Stejt Dipartmenta je i to da promet heroina u Evropi uglavnom kontrolisu Albanci. U jednom broju drzava, poput Slovenije u tom prljavom poslu sve veci dio kolaca uzimaju Srbi. Srbi, prema podacima Drzavnog sekretarijata, kontrolisu i trziste heroina u Danskoj.

Robert Carls ukazuje da se zajednickim regionalnim akcijama, borbom protiv korupcije na drzavnim nivoima i kontrolom granica, Balkan moze mnogo uspjesnije suprotstaviti ovom savremenom zlu.

“Male drzave sa malim brojem granicnih prelaza, cak iako se suocavaju sa odredjenim stepenom korupcije u svojim institucijama, imaju, po mom misljenju, ako ucine sav moguci napor – bolje sanse da zaustave krijumcare droge i da uzmu kontrolu nad sudbinom drustva. Vece drzave sa poroznijim granicama imaju tezi zadatak, jer moraju da pokriju vecu teritoriju. Korupcija institucija i drzavnih zvanicnika, na drugoj strani, predstavlja najveci problem sa kojim se drzava moze suociti. Taj probklem se ozbiljno mora rjesavati, bas kao sto to mi to radimo i kao sto smo radili u nasoj zemlji. Svaka drzava je imala tih problema u nekom trenutku. SAD su se 1930-tih suocile sa svojim organizovanim kriminalom, koji je korumpirao zvanicnike i hrabroj policija i institucijama koje su pokazale visok stepen integriteta trebalo je 10 godina da taj kriminal savladaju. U Albaniji i regionu mora se fokusirati na policiju, jacanje njenog integriteta, integritera carinika, granicara i zvanicnika na visim polozajima. To je kao u slucaju bolesti. Ako, recimo, konstatujete rak u ranoj fazi, mozete se izlijeciti, a ako dopustite da metastazira, onda se jednostavno – vise ne pitate sa sobom”, kaze Robert Carls.

Glas Amerike