{"id":46883,"date":"2009-02-04T12:07:22","date_gmt":"2009-02-04T12:07:22","guid":{"rendered":"http:\/\/www.pcnen.com\/portal\/?p=46883"},"modified":"2009-02-04T12:07:22","modified_gmt":"2009-02-04T12:07:22","slug":"u-hercegovacka-jezera-sfor-bacao-opasan-otpad","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/2009\/02\/04\/u-hercegovacka-jezera-sfor-bacao-opasan-otpad\/","title":{"rendered":"U hercegova\u010dka jezera SFOR bacao opasan otpad"},"content":{"rendered":"

Jablani<\/span>\u010d<\/span>ko, Ramsko i Bu<\/span>š<\/span>ko jezero nakon rata postali tajna odlagali<\/span>š<\/span>ta<\/span><\/p>\n

Pi\u0161e: Ve\u010dernji list<\/strong><\/em><\/p>\n

<\/span><\/span><\/span> <\/p>\n

Jedna od najbolje <\/span>\u010d<\/span>uvanih tajni oko odlaganja radioaktivnog otpada kona<\/span>\u010d<\/span>no je iza<\/span>š<\/span>la na vidjelo. Radioaktivni materijali razasuti su diljem BiH.<\/span><\/p>\n

Od radioaktivne boje, koja je godinama prije rata bila smje<\/span>š<\/span>tena u zgradi sada<\/span>š<\/span>njeg Parlamenta BiH, do radiaktivnih lokacija u Han Pijesku i Had<\/span>\u017e<\/span>i<\/span>\u0107<\/span>ima, <\/span>š<\/span>to su posljedica bombi s osir<\/span>oma<\/span>š<\/span>enim uranijem koje je bacao NATO, do pojedina<\/span>\u010d<\/span>nih lokacija otkrivenih sasvim slu<\/span>\u010d<\/span>ajno u Zenici i drugim mjestima. No, postoje ve<\/span>\u0107<\/span>i incidenti.<\/span><\/p>\n

Francuski “izvoz”<\/strong><\/span><\/p>\n

Po<\/span> potpisivanju Daytonskog sporazuma Hercegovina je potpala u sektor multinacionalne divizije jugoistok pod zapovjedni<\/span>š<\/span>tvom francuske vojske. Francuska je ima problema s odlaganjem velikih koli<\/span>\u010d<\/span>ina radioaktivnog otpada koji svake godine proizvodi i ina<\/span>\u010d<\/span>e je poznata kao zemlja koja je spremna “na crno” odlo<\/span>\u017e<\/span>iti radioaktivni otpad. Mediji su vi<\/span>š<\/span>e <\/span>puta pisali i upozoravali o ovom problemu.<\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Poznat je dugogodi<\/span>š<\/span>nji spor izme<\/span>\u0111<\/span>u <\/span>Š<\/span>panjolske i Francuske zbog francuskog odlaganja radioaktivnog otpada u pe<\/span>\u0107<\/span>ine ispod Pirineja <\/span>\u010d<\/span>iji je ulaz na francuskoj strani, a koje duboko ulaze ispod <\/span>š<\/span>panjolskog podru<\/span>\u010d<\/span>ja. U francuskoj vojsci postoji i specijalna postrojba za odlaganje i rukovanje radioaktivnim otpadom, koju isklju<\/span>\u010d<\/span>ivo <\/span>\u010d<\/span>ine Maori podrijetlom iz Francuske polinezije i Novog Zelanda.<\/span><\/p>\n

Od dolaska IFOR-a u BiH pa idu<\/span>\u0107<\/span>ih nekoliko godina specijalna postrojba sastavljena od Maora bila je aktivna na podru<\/span>\u010d<\/span>ju Hercegovine. Kako nam je detaljno opisao jedan biv<\/span>š<\/span>i pripadnik SIS-a (Sigurnosno-informativna slu<\/span>\u017e<\/span>ba), a kasnije FOSS-a (Federalne obavje<\/span>š<\/span>tajne slu<\/span>\u017e<\/span>be sigurnosti), radilo se o velikoj operaciji tajnog odlaganja r<\/span>adioaktivnog otpada u hercegova<\/span>\u010d<\/span>ka jezera.<\/span> <\/p>\n

Obavje<\/span>š<\/span>tajne slu<\/span>\u017e<\/span>be otkrile su ovu operaciju, ali je na poku<\/span>š<\/span>aje pojedinih politi<\/span>\u010d<\/span>ara da se to sprije<\/span>\u010d<\/span>i me<\/span>\u0111<\/span>unarodna zajednica isto proglasila ilegalnim i protuzakonitim pra<\/span>\u0107<\/span>enjem IFOR-a, odnosno SFOR-a. No, kako nam opisuje ovaj biv<\/span>š<\/span>i obavje<\/span>š<\/span>tajac, operacija je kontinuirano tekla na sljede<\/span>\u0107<\/span>i na<\/span>\u010d<\/span>in:<\/span><\/p>\n

– Brodovi s radioaktivnim otpadom uplovljavali su u crnogorsku luku Bar gdje je teret pod maksimalnim i nevjerovatnim osiguranjem francuski kontingent vojnih snaga, bez ikakvih kontrola eskortirao do Stoca. U Stocu su kontejneri s otpadom zalivani betonom i vi<\/span>š<\/span>e tona te<\/span>š<\/span>ki betonski blokovi prilago<\/span>\u0111<\/span>eni su helikopterskom transportu, odnosno ka<\/span>\u010d<\/span>enjem za helikopterske sajle.<\/span><\/p>\n

Meta<\/span> su bila tri hercegova<\/span>\u010d<\/span>ka jezera – Bu<\/span>š<\/span>ko, Ra<\/span>msko i Jablani<\/span>\u010d<\/span>ko. U ta jezera su godinama francuski helikopteri IFOR-a i SFOR-a u no<\/span>\u0107<\/span>nim satima nad najdubljim dijelovima jezera bacali velike betonske blokove s radioaktivnim otpadom, stotine blokova. O tome svjedo<\/span>\u010d<\/span>e i stanovnici koji <\/span>\u017e<\/span>ive u neposrednoj <\/span>blizini jezera koje su no<\/span>\u0107<\/span>ima budili helikopteri u niskim preletima s oka<\/span>\u010d<\/span>enim teretom.<\/span><\/p>\n

Birane duboke jame<\/strong><\/span><\/p>\n

Odli<\/span>\u010d<\/span>no izabrana mjesta s velikim dubinama, neposjedovanje adekvatne opreme, poratno stanje, u ratu poru<\/span>š<\/span>ena i prognana mjesta, nezainteresiranost i<\/span> strah doma<\/span>\u0107<\/span>ih vlasti od me<\/span>\u0111<\/span>unarodnih posljedica doveli su do toga da u ova tri hercegova<\/span>\u010d<\/span>ka jezera le<\/span>\u017e<\/span>i smrtonosni otpad. Kako je strah opravdan, govore nam i ribi<\/span>\u010d<\/span>i koji, kako su izjavili, znaju ove pri<\/span>\u010d<\/span>e i izbjegavaju i<\/span>\u0107<\/span>i u ribolov na ova tri jezera.<\/span><\/p>\n

Pri<\/span>\u010d<\/span>a o radioaktivnom materijalu u BiH smatra se svojevrsnom “dr<\/span>\u017e<\/span>avnom tajnom”. Pojedinci poput ovog biv<\/span>š<\/span>eg obavje<\/span>š<\/span>tajca poku<\/span>š<\/span>ali su na ovakav na<\/span>\u010d<\/span>in upozoriti na postojanje ovog problema, no sve je zavr<\/span>š<\/span>avalo zata<\/span>š<\/span>kavanjem. Stotine tona streljiva s osiroma<\/span>š<\/span>enim uranijem i sada su ukopane u zemlju u BiH, <\/span>š<\/span>to su me<\/span>\u0111<\/span>unarodne agencije i potvrdile. Posljedice odlaganja opasnih materijala nikada se u BiH nisu ozbiljnije istra<\/span>\u017e<\/span>ivale.<\/span><\/p>\n

Valentina Rup<\/span>\u010d<\/span>i<\/span>\u0107<\/span>, <\/span>Velimir Begi<\/span>\u0107<\/span>, Frano Mati<\/span>\u0107<\/span><\/p>\n

Ve\u010dernji list <\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jablani<\/span>\u010d<\/span>ko, Ramsko i Bu<\/span>š<\/span>ko jezero nakon rata postali tajna odlagali<\/span>š<\/span>ta<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-46883","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-drugi-pisu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46883","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=46883"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46883\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=46883"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=46883"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=46883"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}