Centar za gra\u0111ansko obrazovanje (CGO) ukazuje da se pregovori Crne Gore za \u010dlanstvo u Evropskoj uniji odvijaju vidno dinami\u010dnijim tempom nego ranije, ali da klju\u010dni izazovi i ostaju isti – su\u0161tinske reforme i njihova dosljedna primjena. Istovremeno, imaju\u0107i u vidu da se sve \u010de\u0161\u0107e pominje i Albanija, kao jedna od konkurentkinja Crnoj Gori na tom putu, ali i da se otvara mogu\u0107nost da Island nastavi pregovore, CGO cijeni korisnim pore\u0111enje evropskog puta ovih dr\u017eava.<\/p>\n
Crna Gora je evropski put zapo\u010dela prije skoro dvije decenije i dugo je va\u017eila za najozbiljniju dr\u017eavu kandidatkinju za naredno \u010dlanstvo u EU. Sami pregovori, kojima su prethodile razli\u010dite faze procjene spremnosti dr\u017eave, otvoreni su 2012. godine, uz brz po\u010detni napredak. Naime, ve\u0107 iste godine privremeno je zatvoreno jedno poglavlje, a do kraja 2015. godine otvorena je gotovo polovina poglavlja i privremeno zatvoreno jo\u0161 jedno. Me\u0111utim, u narednim godinama tempo je usporen, pa je za otvaranje svih poglavlja bilo potrebno gotovo osam godina, a do danas je privremeno zatvoreno 14 poglavlja. Do 2017. godine privremeno su zatvorena tri poglavlja, a promijenjeni geopoliti\u010dki kontekst, koji je vratio pro\u0161irenje visoko na agendu EU, uticao je da se proces ponovo intenzivira i da se neka i ranije, u solidnoj mjeri, pripremljena poglavlja aktuelizuju. Tako su tokom 2024. godine privremeno zatvorena tri poglavlja, u 2025.godini \u0161est, a dva do sada u 2026. godini.<\/p>\n
Ista geopoliti\u010dka kretanja reflektovala su se i na dinamiku evropskih integracija Albanije, \u010dime je Crna Gora dobila konkurenciju. Za razliku od Crne Gore, kojoj je bilo potrebno skoro osam godina da otvori sva poglavlja, Albanija je isti posao zavr\u0161ila za manje od tri godine, od 2022. do 2025. godine, uz rekordno brzo za otvaranje klastera, po kojima su sada grupisana pregovara\u010dka poglavlja. Takva dinamika ukazuje na sna\u017enu politi\u010dku volju, ali istovremeno otvara i pitanje kvaliteta i odr\u017eivosti reformi.<\/p>\n
Iako Crna Gora i dalje ima zna\u010dajnu prednost – sa 14 privremeno zatvorenih poglavlja u odnosu na Albaniju, koja jo\u0161 nema zatvorenih – sve \u010de\u0161\u0107e se isti\u010de ubrzani napredak Albanije, koja se u pojedinim izjavama evropskih zvani\u010dnika pozicionira kao nova \u201epredvodnica\u201c (front-runner), \u0161to je termin ranije vezivan prvenstveno za Crnu Goru, a komesarka za pro\u0161irenje\u00a0Marta Kos\u00a0je napredak Albanije okarakterisala kao \u201edo sada nezabilje\u017een\u201c. Tome doprinosi i percepcija sna\u017enije ekonomske povezanosti Albanije sa EU u pojedinim segmentima, ali i postojanje \u0161ireg politi\u010dkog konsenzusa o pitanjima evropskih integracija, kao i izostanak izra\u017eenih sumnji u maligni uticaj dr\u017eava sa kojima EU nema razvijenu saradnju.<\/p>\n
Dodatni element neizvjesnosti unosi i mogu\u0107nost povratka Islanda u pregovara\u010dki proces. Ta dr\u017eava je zapo\u010dela pregovore u julu 2010. godine, bilje\u017ee\u0107i izuzetno brz napredak – za manje od dvije godine uspjela je otvoriti 27 i privremeno zatvoriti 11 pregovara\u010dkih poglavlja. Me\u0111utim, nakon smjene vlasti 2013. godine, nova Vlada Islanda odlu\u010dila je da zamrzne pregovore, a 2015. godine i formalno je zatra\u017eeno povla\u010denje kandidature. Ipak, aplikacija je i dalje formalno validna, a referendum najavljen za 29. avgust tokom 2026. godine mogao bi otvoriti put za nastavak pregovora. Va\u017eno je ukazati da je Island, kroz u\u010de\u0161\u0107e u Evropskom ekonomskom prostoru (EEA), \u0160engenskom prostoru i Evropskoj asocijaciji slobodne trgovine (EFTA), ve\u0107 duboko integrisan u evropsko tr\u017ei\u0161te i primjenjuje zna\u010dajan dio pravne tekovine EU. Tako\u0111e, u\u010destvuje u brojnim programima i agencijama Unije, \u0161to dodatno ukazuje na visok stepen institucionalne i regulatorne uskla\u0111enosti. Sve ovo ide u prilog ocjeni da bi Island, uz dodatne napore za postizanje dogovora u oblasti ribarstva, \u0161to je bio kamen spoticanja ranije, mogao relativno brzo okon\u010dati pristupne pregovore.<\/p>\n
U takvom scenariju, pozicija Crne Gore kao naredne \u010dlanice mogla bi biti dovedena u pitanje, a otvara se nekoliko mogu\u0107ih ishoda. Povoljniji scenario podrazumijeva paralelno pristupanje vi\u0161e manjih dr\u017eava, dok bi nepovoljniji mogao rezultirati time da Island postane naredna \u010dlanica prije Crne Gore.<\/p>\n
CGO nagla\u0161ava da ovaj vremenski period predstavlja zna\u010dajnu \u0161ansu koju Crna Gora ne smije propustiti, ali da ubrzanje procesa mora pratiti stvarni napredak u oblasti vladavine prava, ja\u010danja institucija i dosljedne primjene zakona, kao i ve\u0107a inkluzivnost i transparentnost, \u0161to trenutno izostaje.<\/p>\n
Zato CGO poziva vladaju\u0107u ve\u0107inu da bez odlaganja intenziviraju reforme i poka\u017eu potrebnu politi\u010dku odgovornost, kako bi Crna Gora zadr\u017eala lidersku poziciju i uspje\u0161no privela kraju pregovore sa EU.<\/p>\n
Ivan Ka\u0161\u0107elan, asistent na projektima<\/strong><\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Iako Crna Gora i dalje ima zna\u010dajnu prednost – sa 14 privremeno zatvorenih poglavlja u odnosu na Albaniju, koja jo\u0161 nema zatvorenih – sve \u010de\u0161\u0107e se isti\u010de ubrzani napredak Albanije, koja se u pojedinim izjavama evropskih zvani\u010dnika pozicionira kao nova \u201epredvodnica\u201c (front-runner)<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":287172,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"none","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-454385","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize-i-misljenja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/454385","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=454385"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/454385\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":454388,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/454385\/revisions\/454388"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media\/287172"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=454385"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=454385"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=454385"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}