Crnogorsko srpski politicki odnosi u zadnjih 13 godina, od raspada bivse SFRJ, nijesu na kvalitetan nacin rijeseni, i politicki i ekonomski su stetni po vitalne interese gradjana Crne Gore<\/p>\n
Pi\u0161e: Aleksandar Radulovic<\/strong><\/em><\/p>\n Crnogorsko srpski politicki odnosi u zadnjih 13 godina, od raspada bivse SFRJ, nijesu na kvalitetan nacin rijeseni, i politicki i ekonomski su stetni po vitalne interese gradjana Crne Gore. To su, rekao bih, odnosi koji proizilaze iz prirodne teznje veceg da upravlja i odlucuje u ime manjeg partnera i u tom smislu nemoguce je izgraditi odnose koji bi zadovoljili interese ove dvije drzave. Pokazalo se to i u slucaju bivse Cehoslovacke koja je predstavljala posljednji oblik dvoclanog drzavnog uredjenja koji nije mogao da pomiri razlicite politicke i ekonomske interese, kaze Ranko Krivokapic, predsjednik Skupstine Crne Gore.<\/p>\n – Bivsa SFRJ se raspala na konceptu nemogucnosti ravnopravnog funkcionisanja svih republika i ispunjavanja njihovih, prije svega, ekonomskih interesa, jer oblik centralistickog uredjenja to nije dozvoljavao. Svi razumni predlozi, prije svega tadasnjeg premijera Anta Markovica, da se ocuva bivsa SFRJ, ali na jedino mogucem konceptu zajednice nezavisnih drzava, nije odgovarala politickim elitama prije svega Srbije koji su idejama jos vece centralizacije, kroz formu jedan covjek jedan glas, pokusavali vjestacki prisvojiti svu vlast u tadasnjoj Jugoslaviji. U takvim uslovima Crna Gora, nazalost, nije umjela iskristalisati svoju politicku volju kojom bi zastitili njene vitalne ekonomske i druge interese. Vecina politickih subjekata stala je na stranu rezima Slobodana Milosevica i do 1997. godine tavorili smo u raljama velikosrpskih nacionalnih projekata koji su proizveli stradanje na desetine hiljada ljudskih zivota, unistili povjerenje medju drzavama i izolovali nas od cijelog razvijenog svijeta. U tom periodu iscrpljeni su ekonomski potencijali, zivjeli smo u drzavi koja ce u svijetu ostati zapamcena po najvecoj stopi inflacije u dosadasnjim svjetskim iskustvima, razorena je vecina privrednih subjekata, promjenili smo sisteme vrijednosti, istice Krivokapic.<\/p>\n – U tom vremenu, slobodan sam reci, posrtanja politickih ideja, zalagao sam se za ono sto je i danas moj politicki kredo – slobodna, nezavisna drzava Crna Gora, slobodni i misleci ljudi koji ce svojim djelovanjem voditi nasu domovinu putevima evropskih integracija. Ideja koju sam zastupao i koju zastupam pokazala se superiornom. Nezavisna, ne samo zbog emocije, nego nezavisna kao rezultat politicke pragmaticnosti, ekonomskih, drustvenih i drugih interesa. Nezavisna jer je iskustvo pokazalo, u proteklih 15 godina, da je zajednica sa prijateljskom Srbijom politicki i ekonomski neostvariva. To je danas drzavna politika Crne Gore koja je jasno prepoznata u medjunarodnoj zajednici, naglasava Krivokapic.<\/p>\n – Pred Crnom Gorom su velike odluke. Odluke njenog buduceg trajanja. Na tom putu bilo bi pozeljno kroz razgovore svih u Crnoj Gori, ne samo politickih partija, nego i intelektualaca, Univerziteta, Sindikata, predstavnika nevladinih organizacija, studenata pokusati pronaci najmanji zajednicki sadrzilac interesa Crne Gore na njenom evropskom i demokratskom putu. Konsenzus, kao odraz zrelosti politickih elita, na putu evropskih integracija tekovina je svih zemalja regiona. Gotovo svi shvatili su da je put u Evropu primarni cilj drzave i gradjana i da politicke partije moraju slijediti opste interese. Clanstvo u Evropskoj uniji nije tekovina niti jedne politicke partije posebno, to je cilj koji zajednickim snagama moramo postici, jer je on u insteresu Crne Gore kao drzave. Ponudio sam razgovore, kao predsjednik crnogorskog parlamenta, svim politickim faktorima da se nadjemo na poslu objedinjavanja potrebnih preduslova na putu ka Evropi, ali je, na zalost, opozicija to odbila. Ovdje, nazalost, moramo uvidjeti cinjenicu na koju sam vec nekoliko puta ukazivao, a to je da opozicija u Crnoj Gori uvijek kada treba da doprinese interesima drzave Crne Gore pokazuje svoj, naglasavam, ne samo antidrzavni, nego antievropski odnos i na taj nacin pokazuje da istinske evropske vrijednosti i tekovine ne stanuju u njihovim dvoristima. Vladajuca koalicija ce u Skupstini, kroz svoj Odbor za evropske integracije i saradnju sa resornim ministarstvom, pripremiti dokument koji ce kao polazna osnova posluziti u nasim evropskim razgovorima. To cemo uraditi vrlo brzo, jer moramo biti odgovorni prema gradjanima koji to ocekuju, a i zbog nasih evropskih prijatelja koji nam pruzaju podrsku na nasem putu, kaze Krivokapic.<\/p>\n – Uvjeren sam da je malo onih koji Crnoj Gori ne zele dobro. Dobro za Crnu Goru je njen ubrzani ekonomski napredak koji nije moguc bez reformisanja ekonomskih kapaciteta i stranih investicija. Prema posljednjim podacima drzavni provizorijum Srbije i Crne Gore u posljednjih deset godina imao je 268 dolara direktnih stranih investicija po glavi stanovnika, dok je, recimo, Ceska u istom periodu imala 3,8, a Slovacka 1,94 hiljada dolara. Pokazuje se da rijeseno drzavno pitanje i stabilna politicka klima olaksavaju put stranom kapitalu. Zacudjujuce u prvi mah, ali veoma interesantno, narocito sa aspekta Crne Gore, zvuci podatak da je zemlja koja je u 2002. i 2003. godini privukla najvise direktnih stranih investicija bila Luksemburg sa preko 80 milijardi dolara, napominje Krivokapic.<\/p>\n – Evropska unija je interes svih gradjana nezavisno od njihovih politickih i drugih opredjeljenja. To je sansa nase bolje buducnosti. Nju su prepoznali i gradjani Crne Gore koji prema svim istrazivanjima javnog mnjenja izrazavaju pozitivan odnos prema ulasku Crne Gore u Evropsku uniju. Naravno, to podrazumijeva puno napora svih nas. Tezak rad na izradi i implementaciji novih zakonskih rjesenja shodno evropskim standardima, bolne reforme u ekonomskoj sferi, pri cemu moramo voditi racuna o njenim teskim socijalnim posljedicama, izgradnja novih i jacanje postojecih institucija. Samo jake institucije, jasna pravila igre u ekonomiji i jaka drzava u mjeri obezbjedjivanja uslova da su svi jednaki ucesnici, moze obezbijediti uslove ubrzanog razvoja. Moramo se navici da svi, bez obzira na mjesto u drzavnoj hijerarhiji, imaju jednake obaveze postovanja pravila i normi. Jednom rijecju, moramo bastiniti vrijednosti koje su prihvacene u zemljama ciji partneri zelimo da budemo. Slovacka je na njihovom putu evropskih integracija u relativno kratkom periodu usvojila preko 800 zakona od kojih je dvije trecine bilo u direktnoj vezi sa procesom priblizavanja Evropskoj uniji. Naravno, nezavisna Crna Gora je bolji preduslov koji ce omoguciti nasu brzu i jednostavniju integraciju u evropske tokove. Kao drzava sa otvorenom privredom baziranom na trecem sektoru, sa izrazito dobrim politickim odnosima sa svojim susjedima ne predstavljamo ni konkurenciju ni opasnost za zemlje Evropske unije i one koje to zele da budu. Moramo dalje izgradjivati drustvo jednakih sansi i jasnih pravila, ocjenjuje Krivokapic.<\/p>\n – Crna Gora ima svoje unutrasnje razlike u pogledu drzavnopravnog statusa. Ali, razlike i njihovo postovanje su izvoriste demokratije. Ta podijeljenost ima svoju istorijsku dimenziju. Milenijumski hod bica Crne Gore ipak je uvijek znao cijeniti mjeru sopstvenog interesa. Podsjeticu da su Crna Gora i Srbija u svojoj istoriji imali najbolje politicke odnose kada su bile nezavisne drzave. Vecina opozicionih partija ne vidi put Crne Gore u njenoj slobodi i nezavisnosti. To je pravo svakog politickog subjekta da promislja svoje djelovanje. Ali niko nema pravo da preko manjinskog opredjeljenja diktira odluke vecine gradjana. Danas je opozicija van parlamenta pravdajuci svoj bojkot nepostojanjem striktne obaveze prenosenja svih sjednica. I ovim pokazuju da je evropska praksa za njih neprihvatljiva. Gotovo da ne postoji zemlja u kojoj se sve sjednice Skupstine direktno prenose cime je njihov razlog sam po sebi neprihvatljiv. Ali i oni uvidjaju apsurdnost svojih postupaka. Ocekujem njihov brz povratak vec na sjednici koja ce se odrzati u drugoj polovini oktobra i na taj nacin ce jasno priznati poraz svoje dosadasnje politike, ali ce mozda tim gestom prihvatiti bar jednu od tekovina evropske prakse. Gradjani, njihovi biraci sve vise uvidjaju neprincipijelnost u njihovoj politici i ne podrzavaju ovakve zahtjeve. Naravno, njima ne smeta sto u Skupstini drzavne zajednice tih prenosa nema, jer principi dvostrukih arsina i pokusaji izazivanja nestabilnosti osnovni su motiv djelovanja, smatra Krivokapic.<\/p>\n – Vrijednosti se moraju postovati i na tome pocivaju principi demokratije. Moje misljenje je devedesetih godina bilo manjina u Crnoj Gori, ali ono nije bilo zasnovano ni tada, ni danas, na povrsnom posmatranju stvari vodeci najvise racuna o uskopartijskim interesima. To je bila vizija nove Crne Gore utemeljene na novim vrijednostima i razmisljanjima. I ona je danas dominantna, produbljena novim gledistima nase buducnosti, zakljucuje Krivokapic.<\/p>\n Samo kao nezavisne Crna Gora i Srbija mogu biti ravnopravne<\/p>\n – Nezavisnost kao preduslov naseg razvoja trajno je opredjeljenje gradjana Crne Gore. To pokazuju i istrazivanja javnog mnjenja koja jasno ukazuju zelju i htjenje gradjana Crne Gore da zive u slobodnoj i samostalnoj drzavi. Ocekujem da takav trend sve veceg prihvatanja ideje nezavisnosti bude sve veci, kaze Krivokapic.<\/p>\n – I Evropska unija ima sve vece razumijevanje za prirodu i buducnost odnosa Crne Gore i Srbije. U Mastrihtu su priznate razlike u nasim ekonomijama. Ali, mi imamo jos vece razlike u nasim politickim opredjeljenjima i opredjeljenjima po pitanju evropskih vrijednosti. I te razlike, koje jasno uvidjaju nasi evropski partneri, razrijesice se jasnim definisanjem nasih odnosa – Crna Gora i Srbija ce kao nezavisne i medjunarodno priznate drzave graditi kvalitetnije odnose na putu svojih evropskih stremljenja. To je jedini ispravni put, put potpune ravnopravnosti Crne Gore i Srbije. To su i iskustva Evropske unije, jer je ona stvorena na nacelima drzavne nezavisnosti njenih clanica, istice Krivokapic.<\/p>\n Transformacija privrede<\/p>\n – Do ulaska u Evropsku uniju ceka nas veliki posao potpune transformacije nase privrede. Kroz privatizaciju cemo obezbijediti nove i kvalitetnije vlasnike, nove tehnologije i iskustva, ali moramo voditi racuna da nam privatizacija ne bude samo cilj. Ona nam mora biti sredstvo do cilja – boljeg zivota i standarda svih gradjana. Na tom polju su iskustva razlicita, od Slovenije koja jos uvijek nekoliko velikih sistema ima u vecinskom drzavnom vlasnistvu do Estonije koja je gotovo sve privatizovala. Znaci, svako procjenjuje svoje koristi i donosi sopstvene odluke. Nema modela koji se moze iskopirati i primjeniti, jer smo svi razliciti, svako na svoj nacin. Crna Gora kao mali sistem mora posebno biti oprezna, ocjenjuje Krivokapic.<\/p>\n Pobjeda<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Crnogorsko srpski politicki odnosi u zadnjih 13 godina, od raspada bivse SFRJ, nijesu na kvalitetan nacin rijeseni, i politicki i ekonomski su stetni po vitalne interese gradjana Crne Gore<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-45284","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-drugi-pisu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45284","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=45284"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45284\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=45284"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=45284"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=45284"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}