Dok su evropski lideri u subotu \u017eurno poku\u0161avali da odgovore na naglo eskaliraju\u0107i sukob na Bliskom istoku, nakon \u0161to su SAD i Izrael pokrenuli vazdu\u0161ne udare na Iran, kriza je razotkrila pukotine unutar Evrope, ali i preko Atlantika, pi\u0161e portal Politiko, prenosi Beta.<\/p>\n
Ameri\u010dke i izraelske snage su pogodile iranske ciljeve rano u subotu, nakon \u0161to su nuklearni pregovori sa Teheranom zapali u \u0107orsokak. Iran je potom uzvratio napadima \u0161irom regiona, \u0161to je dovelo do poreme\u0107aja u vazdu\u0161nom saobra\u0107aju i podizanja borbene gotovosti u vi\u0161e dr\u017eava Persijskog zaliva, uz strah od \u0161ireg regionalnog sukoba na Bliskom istoku.<\/p>\n
Brisel je brzo zauzeo oprezan ton. Visoka predstavnica EU za spoljnu politiku Kaja Kalas je upozorila na mre\u017ei X da je situacija “krajnje opasna”, dok je predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen naglasila da je “od presudne va\u017enosti” sprije\u010diti dalju eskalaciju. Predsjednica Evropskog parlamenta Roberta Mecola tako\u0111e je pozvala na uzdr\u017eanost.<\/p>\n
Me\u0111utim, na nacionalnom nivou, poruke iz Evrope znatno su manje jedinstvene. U zajedni\u010dkoj izjavi, Francuska, Njema\u010dka i Ujedinjeno Kraljevstvo su istakli\u00a0 da “nisu u\u010destvovali u udarima” SAD i Izraela, dok su istovremeno osudili iranske protivnapade i pozvali Teheran da se okrene “pregovara\u010dkom rje\u0161enju”.<\/p>\n
Britanski premijer Kir Starmer je slijedio tu liniju balansiranja, rekav\u0161i da Velika Britanija “nije imala nikakvu ulogu” u udarima, ali je i osudio “odvratni re\u017eim” u Iranu i naglasio da je “primarni cilj” Va\u0161ingtona da sprije\u010di Teheran da do\u0111e do nuklearnog oru\u017eja. Starmer je dodao da su britanski avioni ve\u0107 u vazduhu u okviru koordinisanih regionalnih odbrambenih operacija.<\/p>\n
\u0160panski premijer Pedro San\u010des, me\u0111utim, osudio je ameri\u010dko-izraelsku operaciju kao “jednostranu vojnu akciju” koja rizikuje stvaranje jo\u0161 neprijateljskijeg globalnog poretka. \u010ce\u0161ki premijer Andrej Babi\u0161 zauzeo je suprotan stav, poru\u010div\u0161i da Prag “stoji uz svoje saveznike” i upozoriv\u0161i da iranske nuklearne ambicije i njegova “podr\u0161ka terorizmu” predstavljaju prijetnju Evropi.<\/p>\n
Nordijski i isto\u010dnoevropski lideri su zauzeli bezbjednosno orijentisan pristup. \u0160vedski premijer upozorio je na “ozbiljnu eskalaciju” i naglasio da je u interesu Evrope da Teheran “nikada ne bude u stanju da razvije nuklearno oru\u017eje”, uz poziv na uzdr\u017eanost i po\u0161tovanje me\u0111unarodnog prava. Poljski premijer Donald Tusk je rekao da Var\u0161ava pa\u017eljivo prati situaciju i priprema se za “razli\u010dite scenarije”, dodav\u0161i da su poljski gra\u0111ani, uklju\u010duju\u0107i osoblje ambasade u Teheranu, bezbjedni.<\/p>\n
Ukrajinski predsjednik Volodimir Zelenski je zauzeo stav bli\u017ei Va\u0161ingtonu, pohvaliv\u0161i odlu\u010dnost SAD i poru\u010div\u0161i da “kadgod postoji ameri\u010dka odlu\u010dnost, globalni kriminalci slabe”, \u0161to je ocijenio kao jasnu poruku koja bi trebalo da odjekne u Moskvi.<\/p>\n
Evropski stav, naro\u010dito Francuske, Njema\u010dke i Britanije, izazvao je o\u0161tru reakciju ameri\u010dkog senatora Lindzija Grejema, bliskog saveznika ameri\u010dkog predsjednika Donalda Trampa, \u0161to dodatno nagla\u0161ava geopoliti\u010dke tenzije koje se sada \u0161ire preko Atlantika.<\/p>\n
“Blago re\u010deno…. razo\u010daran sam zajedni\u010dkom izjavom”, napisao je Grejem na mre\u017ei X, optu\u017eiv\u0161i Zapadnu Evropu da je “pateti\u010dno omek\u0161ala” i pozvav\u0161i evropske lidere da podr\u017ee napore za suprotstavljanje re\u017eimu u Teheranu. Iranskom narodu poru\u010dio je da je Tramp “\u010duo njihove vapaje” i da je “pomo\u0107 stigla u velikoj mjeri”.<\/p>\n
Ovakav neuobi\u010dajeno o\u0161tar re\u010dnik pokazuje koliko kriza na Bliskom istoku brzo postaje stvarni test transatlantskog jedinstva, dok evropske prestonice poku\u0161avaju da izbalansiraju podr\u0161ku Va\u0161ingtonu pozivima na deeskalaciju, ocjenuje Poitiko.<\/p>\n
Brisel sada prelazi u krizni re\u017eim, ni\u017eu se hitni sastanci \u0161irom Evrope i u okviru multilateralnog sistema.<\/p>\n
Usred ovih geopoliti\u010dkih potresa, evropski zvani\u010dnici se pripremaju za suo\u010davanje koje bi u narednim danima i nedjeljama moglo dodatno da optereti zapadno jedinstvo, zaklju\u010duje se u tekstu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Dok su evropski lideri u subotu \u017eurno poku\u0161avali da odgovore na naglo eskaliraju\u0107i sukob na Bliskom istoku, nakon \u0161to su SAD i Izrael pokrenuli vazdu\u0161ne udare na Iran, kriza je razotkrila pukotine unutar Evrope, ali i preko Atlantika, pi\u0161e portal Politiko, prenosi Beta<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":449235,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"none","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-452644","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-vijesti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/452644","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=452644"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/452644\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":452647,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/452644\/revisions\/452647"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media\/449235"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=452644"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=452644"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=452644"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}