{"id":449447,"date":"2026-01-21T17:14:32","date_gmt":"2026-01-21T16:14:32","guid":{"rendered":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/?p=449447"},"modified":"2026-01-21T17:14:32","modified_gmt":"2026-01-21T16:14:32","slug":"posljednje-divlje-rijeke-evrope-pod-ozbiljnom-prijetnjom","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/2026\/01\/21\/posljednje-divlje-rijeke-evrope-pod-ozbiljnom-prijetnjom\/","title":{"rendered":"Posljednje divlje rijeke Evrope pod ozbiljnom prijetnjom"},"content":{"rendered":"

Javlja: Crnogorsko drus\u030ctvo ekologa<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Najnoviji regionalni izvjes\u030ctaj Stanje balkanskih rijeka 2025 pokazuje da Balkan ubrzano gubi ono po c\u030cemu je jedinstven u Evropi, a to su velike, oc\u030cuvane i slobodnotekuc\u0301e rijeke. Prema podacima, u posljednjih 13 godina izgubljeno je gotovo 2.500 kilometara prirodnih rije\u010dnih tokova, dok je udio gotovo netaknutih rijeka pao sa 30% u 2012. na svega 23% danas.<\/p>\n

Istraz\u030civanje je obuhvatilo vi\u0161e od 83.000 kilometara rijeka u 11 balkanskih zemalja, ukljuc\u030cujuc\u0301i i Crnu Goru, i predstavlja prvo uporedivo regionalno sagledavanje stanja rijeka u vis\u030ce od jedne decenije.<\/p>\n

Glavni uzroci degradacije rijeka su:<\/p>\n

\u2022\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 izgradnja hidroelektrana i akumulacija,<\/p>\n

\u2022\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 zahvatanje vode,<\/p>\n

\u2022\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 va\u0111enje s\u030cljunka i sedimenta,<\/p>\n

\u2022\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 infrastrukturni zahvati i regulacije korita.<\/p>\n

Posebno su pogo\u0111ene vec\u0301e rijeke, dok su manji planinski vodotoci jos\u030c uvijek u boljem stanju, iako se pritisci i na njih brzo s\u030cire.<\/p>\n

Uprkos negativnim trendovima, izvjes\u030ctaj istic\u030ce i pozitivne primjere. Oko 900 kilometara rijeka u regionu sa\u010duvano je zahvaljuju\u0107i gra\u0111anskom aktivizmu, obustavljanju \u0161tetnih projekata i progla\u0161enju za\u0161ti\u0107enih podru\u010dja. Najznac\u030cajniji primjer je proglas\u030cenje Nacionalnog parka \u201eDivlja rijeka Vjosa\u201c u Albaniji.<\/p>\n

Crna Gora predstavlja izuzetan sluc\u030caj u evropskom kontekstu, jer i dalje posjeduje neke od najnetaknutijih rijec\u030cnih slivova na kontinentu, ukljuc\u030cujuc\u0301i Taru i Morac\u030cu, koji c\u030cine ekolos\u030cku kic\u030cmu ne samo drz\u030cave vec\u0301 i s\u030cireg regiona. Me\u0111utim, uprkos ustavnom statusu ekolos\u030cke drz\u030cave, podaci iz izvjes\u030ctaja ukazuju na rastuc\u0301e pritiske na ove sisteme, prvenstveno kroz planove za nove hidroenergetske projekte, nelegalnu eksploataciju s\u030cljunka i sve intenzivnije infrastrukturne zahvate.<\/p>\n

Autori izvjes\u030ctaja upozoravaju da se Balkan i dalje izdvaja kao posljednje veliko upori\u0161te prirodnih rijeka u Evropi, ali da se prostor za njihovu zas\u030ctitu brzo suz\u030cava.<\/p>\n

Na osnovu nalaza, upu\u0107en je poziv Vladama i donosiocima odluka da:<\/p>\n

\u2022\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 sistemski zas\u030ctite preostale oc\u030cuvane rijeke,<\/p>\n

\u2022\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 zaustave dalju izgradnju destruktivnih hidroenergetskih projekata,<\/p>\n

\u2022\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 uspostave redovan i uskla\u0111en monitoring rijeka,<\/p>\n

\u2022\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 saniraju vec\u0301 os\u030ctec\u0301ene vodotoke kroz mjere obnove prirodnih ekosistema.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Od 2012. godine Balkan je izgubio gotovo 2.500 kilometara netaknutih rije\u010dnih tokova<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":449450,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"none","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-449447","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cuj-vidji-javi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/449447","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=449447"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/449447\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":449451,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/449447\/revisions\/449451"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media\/449450"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=449447"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=449447"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=449447"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}