{"id":449158,"date":"2026-01-17T12:03:49","date_gmt":"2026-01-17T11:03:49","guid":{"rendered":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/?p=449158"},"modified":"2026-01-17T12:04:06","modified_gmt":"2026-01-17T11:04:06","slug":"digitalna-prava-u-crnoj-gori","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/2026\/01\/17\/digitalna-prava-u-crnoj-gori\/","title":{"rendered":"Digitalna prava u Crnoj Gori"},"content":{"rendered":"

Za\u0161tita digitalnih prava jedno je od klju\u010dnih pitanja savremene demokratije i vladavine prava. Ubrzana digitalizacija ne smije biti izgovor za kr\u0161enje osnovnih ljudskih prava, iako se to, na\u017ealost, sve \u010de\u0161\u0107e de\u0161ava u online prostoru. Crna Gora i dalje kasni u uskla\u0111ivanju zakonodavnog i institucionalnog okvira sa dinami\u010dnim promjenama u digitalnom okru\u017eenju. To su neki od akcenata polazne studije \u201cDigitalna prava u Crnoj Gori<\/a>\u201d Centra za gra\u0111ansko obrazovanje (CGO), koja daje pregled trenutnog stanja u ovoj oblasti i ukazuje na klju\u010dne izazove i nedostatke sistema za\u0161tite digitalnih prava.<\/p>\n

Autori studije su Aleksa Jankovi\u0107 i Sara \u010cabarkapa, koja je ujedno i urednica publikacije, dok su saradnice Itana Gogi\u0107, Sne\u017eana Baj\u010deta i Mila Baji\u0107.<\/p>\n

U studiji se isti\u010de da digitalna tranzicija predstavlja kontinuirani proces koji danas oblikuje razvoj svake dr\u017eave. Stoga, dr\u017eave \u010dlanice Evropske unije, ali i dr\u017eave kandidati, imaju obavezu da u svojim online servisima i sistemima javne uprave po\u0161tuju principe koji obezbje\u0111uju jednak, demokratski i stabilan sistem – uz jednak pristup informacijama, djelotvornu za\u0161titu li\u010dnih podataka, osje\u0107aj bezbjednosti i puno po\u0161tovanje ljudskih prava u digitalnom prostoru.<\/p>\n

Dr\u017eave Zapadnog Balkana jo\u0161 nemaju jasno definisan i sveobuhvatan zakonodavni okvir za digitalna prava. Za\u0161tita u digitalnom prostoru se naj\u010de\u0161\u0107e ure\u0111uje parcijalno, kroz strategije i akcione planove. Crna Gora mora kontinuirano sprovoditi monitoring, inovirati i unapre\u0111ivati zakonodavni okvir kako bi omogu\u0107ila odr\u017eivu i odgovornu digitalnu transformaciju.<\/p>\n

U okviru studije analizirani su za\u0161tita prava na privatnost, sloboda izra\u017eavanja, sajber bezbjednost, kao i stanje prema izvje\u0161tajima relevantnih doma\u0107ih i me\u0111unarodnih institucija. Tako\u0111e su predstavljeni me\u0111unarodni standardi, mehanizmi monitoringa i strate\u0161ki dokumenti u ovoj oblasti.<\/p>\n

Studija ukazuje da Crna Gora nema sveobuhvatan zakon koji bi uredio digitalna prava korisnika interneta, uklju\u010duju\u0107i slobodu govora, pravo na zaborav, za\u0161titu od cenzure i online uznemiravanja, iako takav normativni okvir postaje neophodan u uslovima ubrzane digitalizacije.<\/p>\n

Nalazi pokazuju da, iako je Op\u0161ta uredba o za\u0161titi podataka (GDPR) formalno inkorporirana u nacionalno zakonodavstvo, njena primjena ostaje nedovoljna i neophodne su dodatne reforme kako bi se zakon u potpunosti uskladio sa standardima EU. Posebno se ukazuje na potrebu ja\u010danja nadle\u017enosti i kapaciteta Agencije za za\u0161titu li\u010dnih podataka i slobodan pristup informacijama (AZLP), kao i na uspostavljanje efikasnijih mehanizama nadzora nad online platformama, radi boljeg po\u0161tovanja prava gra\u0111ana u digitalnom prostoru.<\/p>\n

Kao pozitivno se isti\u010de \u0161to je Crna Gora prepoznala va\u017enost posebne za\u0161tite \u017ertava digitalnog, naro\u010dito rodno zasnovanog nasilja, i \u0161to je izmjenama i dopunama Krivi\u010dnog zakonika uvedeno novo krivi\u010dno djelo –\u00a0 Zloupotreba tu\u0111eg snimka, fotografije, portreta, audio-zapisa ili spisa sa seksualno eksplicitnim sadr\u017eajem, poznato i kao osvetni\u010dka pornografija<\/em>. Ovo predstavlja va\u017ean iskorak u regulaciji rodno zasnovanog digitalnog nasilja i mogu\u0107nosti da \u017ertve za\u0161tite svoje digitalne i li\u010dne interese.<\/p>\n

Preporuke uklju\u010duju uspostavljanje jasnih protokola za prepoznavanje i reagovanje na razli\u010dite oblike digitalnog nasilja, kao i razvoj posebnih procedura za policiju, tu\u017eila\u0161tvo i sudove, koje trenutno ne postoje ili nijesu dovoljno precizno definisane.<\/p>\n

Preporu\u010duje se i uvo\u0111enje tema digitalnih prava u obrazovni sistem, kako bi u\u010denici i u\u010denice sticali znanja o digitalnoj pismenosti, bezbjednosti, odgovornosti i etici na internetu. Tako\u0111e se predla\u017ee uspostavljanje posebnog odjeljenja ili funkcije za digitalna prava u okviru institucije Za\u0161titnika ljudskih prava i sloboda, kako bi gra\u0111ani i gra\u0111anke imali jasno i prepoznatljivo mjesto za obra\u0107anje u slu\u010dajevima kr\u0161enja digitalnih sloboda.<\/p>\n

Autori nagla\u0161avaju da bi novouspostavljena Agencija za sajber bezbjednost trebalo da posveti posebnu pa\u017enju za\u0161titi djece od digitalnog nasilja, ali i \u0161irem okviru za\u0161tite ljudskih prava na internetu, te da bi ovo trebalo bi da bude jedan od prioriteta Vlade Crne Gore, posebno u kontekstu procesa evropskih integracija.<\/p>\n

Publikacija je dio projekta \u201eZa\u0161tita prava i promocija digitalnog gra\u0111anstva: crnogorski digitalni \u0161tit (MDS)<\/em>\u201d, koji CGO sprovodi u partnerstvu sa SHARE fondacijom, u saradnji s Agencijom za audiovizuelne medijske usluge, uz finansijsku podr\u0161ku Delegacije EU u Crnoj Gori i kofinansiranje Ministarstva regionalno-investicionog razvoja i saradnje sa nevladinim organizacijama. Sadr\u017eaj ove publikacije isklju\u010diva je odgovornost CGO-a, SHARE fondacije i autora i ne odra\u017eava nu\u017eno stavove Delegacije EU u Crnoj Gori i Ministarstva regionalno-investicionog razvoja i saradnje sa nevladinim organizacijama.<\/p>\n

Alma Novali\u0107, asistentkinja na projektima<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Za\u0161tita digitalnih prava jedno je od klju\u010dnih pitanja savremene demokratije i vladavine prava. Ubrzana digitalizacija ne smije biti izgovor za kr\u0161enje osnovnih ljudskih prava, iako se to, na\u017ealost, sve \u010de\u0161\u0107e de\u0161ava u online prostoru. Crna Gora i dalje kasni u uskla\u0111ivanju zakonodavnog i institucionalnog okvira sa dinami\u010dnim promjenama u digitalnom okru\u017eenju<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":449161,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"none","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-449158","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize-i-misljenja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/449158","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=449158"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/449158\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":449162,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/449158\/revisions\/449162"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media\/449161"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=449158"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=449158"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=449158"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}