Iako predstavnici Vlade u posljednje vrijeme govore o \u201epregovorima sa Evropskom komisijom\u201c i o\u010dekivanjima fleksibilnijeg pristupa, va\u017eno je ista\u0107i da je Mehanizam za prekograni\u010dno prilago\u0111avanje ugljenika (CBAM) pravno definisan mehanizam Evropske unije koji se ne mo\u017ee politi\u010dki suspendovati ili odlo\u017eiti. Njegova puna primjena po\u010dela je 1. januara 2026. godine, a Crna Gora je taj trenutak do\u010dekala nespremna.<\/p>\n
Crna Gora je krajem 2025. usvojila Zakon o klimatskim promjenama, ali u praksi jo\u0161 nije uspostavljen operativan sistem trgovanja emisionim kreditima, sa prate\u0107im podzakonskim aktima i provjerljivim pravilima mjerenja i verifikacije emisija, koji bi Evropska unija mogla smatrati uporedivim sa EU ETS-om. Upravo takav sistem predstavlja jedan od osnovnih uslova za umanjenje ili izuze\u0107e od CBAM-a. Treba podsjetiti i da su ti uslovi poznati ve\u0107 godinama, ali da u tom periodu nijesu pravovremeno ispunjeni.<\/p>\n
Iako Crna Gora ve\u0107 ima definisanu cijenu ugljenika od 24 eura po toni CO\u2082, ona je vi\u0161estruko ni\u017ea od cijene u EU, koja se trenutno kre\u0107e izme\u0111u 70 i 80 eura po toni i o\u010dekuje se da \u0107e rasti do 2030. godine. To zna\u010di da se razlika u cijeni ugljenika ne\u0107e izbje\u0107i, ve\u0107 \u0107e se napla\u0107ivati kroz CBAM.<\/p>\n
\u201eU praksi, cijena emisija CO\u2082 \u0107e se svakako platiti, me\u0111utim\u00a0 pitanje je samo da li \u0107e se taj novac upla\u0107ivati u Crnoj Gori i kroz Eko-fond, koristiti za projekte energetske i pravedne tranzicije i za\u0161tite \u017eivotne sredine, ili \u0107e se kroz CBAM slivati u bud\u017eet Evropske unije \u201c, poru\u010duju iz nevladine organizacije Eko-tim<\/strong>.<\/p>\n Dodatnu neizvjesnost stvara \u010dinjenica da izmjene CBAM pravila koje je predlo\u017eila Evropska komisija jo\u0161 nijesu usvojene. I ako budu usvojene, one mogu samo smanjiti tro\u0161ak, ali ne i ukinuti CBAM. To posebno poga\u0111a proizvo\u0111a\u010de elektri\u010dne energije, kako iz Termoelektrane Pljevlja, \u010dija proizvodnja nosi visok ugljeni\u010dni otisak, tako i proizvo\u0111a\u010de iz obnovljivih izvora, \u010dija se struja u postoje\u0107em sistemu \u010desto ne tretira kao potpuno \u201ezelena\u201c.<\/p>\n Jedino trajno rje\u0161enje podrazumijeva uspostavljanje funkcionalnog sistema cijene ugljenika i njegovo stvarno uskla\u0111ivanje sa EU pravilima, \u0161to zna\u010di postepeno pove\u0107avanje doma\u0107e cijene CO\u2082 i njeno pribli\u017eavanje nivou EU ETS-a najkasnije do 2030. godine. Istovremeno, integracija tr\u017ei\u0161ta elektri\u010dne energije sa EU kroz takozvani market coupling, koji omogu\u0107ava slobodnu trgovinu strujom bez dodatnih nameta, prema dostupnim informacijama ne mo\u017ee se o\u010dekivati prije 2028. godine, zbog \u010dega \u0107e CBAM u narednim godinama ostati realan i rastu\u0107i tro\u0161ak.<\/p>\n \u201eZato je va\u017eno da institucije prestanu da \u0161alju umiruju\u0107e poruke i da gra\u0111anima i privredi otvoreno ka\u017eu koje je realno stanje sa kojim se suo\u010davamo i koliko \u0107e CBAM u narednim godinama ko\u0161tati Crnu Goru\u201c, poru\u010duju iz Eko-tima.<\/p>\n NGO Eco – team \u00a0| Rozajska no. 5, Podgorica 81 000, Montenegro |<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Iako predstavnici Vlade u posljednje vrijeme govore o \u201epregovorima sa Evropskom komisijom\u201c i o\u010dekivanjima fleksibilnijeg pristupa, va\u017eno je ista\u0107i da je Mehanizam za prekograni\u010dno prilago\u0111avanje ugljenika (CBAM) pravno definisan mehanizam Evropske unije koji se ne mo\u017ee politi\u010dki suspendovati ili odlo\u017eiti.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":448748,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"none","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-448744","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize-i-misljenja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/448744","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=448744"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/448744\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":448749,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/448744\/revisions\/448749"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media\/448748"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=448744"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=448744"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=448744"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}