{"id":448331,"date":"2026-01-05T11:42:37","date_gmt":"2026-01-05T10:42:37","guid":{"rendered":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/?p=448331"},"modified":"2026-01-05T11:42:37","modified_gmt":"2026-01-05T10:42:37","slug":"normativne-praznine-omogucavaju-nasljedne-katedre-i-potkopavaju-integritet-ucg-a","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/2026\/01\/05\/normativne-praznine-omogucavaju-nasljedne-katedre-i-potkopavaju-integritet-ucg-a\/","title":{"rendered":"Normativne praznine omogu\u0107avaju \u201cnasljedne katedre\u201d i potkopavaju integritet UCG-a"},"content":{"rendered":"

Centar za gra\u0111ansko obrazovanje (CGO) upozorava da izostanak preciznih i djelotvornih normi za sprje\u010davanje sukoba interesa na Univerzitetu Crne Gore (UCG) ugro\u017eava razvoj transparentnog, meritornog i odgovornog akademskog sistema, te direktno otvara prostor za nastavak praksi poput tzv. \u201cnasljednih katedri\u201c.<\/p>\n

Uporedna analiza statuta, eti\u010dkih kodeksa i posebnih pravilnika UCG i univerziteta u Beogradu, Zagrebu i Ljubljani, kao i relevantnih evropskih modela, pokazuje zna\u010dajne razlike u stepenu normativne ure\u0111enosti, jasno\u0107e procedura i institucionale posve\u0107enosti sprje\u010davanju sukoba interesa. U tom pore\u0111enju, UCG se izdvaja kao jedan od najmanje normativno ure\u0111enih sistema, sa uskim obuhvatom propisa i minimalnim institucionalnim mehanizmima za\u0161tite od neobjektivnog \u00a0i potencijalno pristrasnog odlu\u010divanja.<\/p>\n

Ovakav normativni vakuum rezultira time da se pitanje sukoba interesa na UCG-u i dalje adresira parcijalno i formalisti\u010dki, bez uspostavljenih mehanizama koji bi obezbijedili su\u0161tinsku za\u0161titu akademskog integriteta. Statut i Eti\u010dki kodeks UCG-a sadr\u017ee tek op\u0161te i nedovoljno precizne odredbe, bez jasnih definicija, obaveza i procedura, \u0161to ih \u010dini nedjelotvornim u praksi i ostavlja \u0161irok prostor za zloupotrebe.<\/p>\n

Univerzitet u Ljubljani kroz Pravilnik o izbjegavanju sukoba interesa i o uslovima za obavljanje poslova van Univerziteta u Ljubljani<\/em><\/a>, <\/em>uspostavlja znatno vi\u0161i nivo normativne ure\u0111enosti. Pravilnikom je propisano obaveza da svi zapo\u0161ljeni, prilikom zasnivanja radnog odnosa, prijave sve okolnosti koje predstavljaju sukob interesa, kao i svaku promjenu ili pojavu novih okolnosti koje predstavljaju sukob interesa. Dodatno, svaka \u010dlanica Univerziteta du\u017ena je da izradi i sprovodi plan upravljanja rizicima od sukoba interesa i o tome redovno izvje\u0161tava nadle\u017ena tijela. To je primjer preventivne regulative koja sistematski prepoznaje i umanjuje rizike.<\/p>\n

Kodeks profesionalne etike Univerziteta u Beogradu<\/em><\/a> propisuje \u0161iri krug odnosa koji mogu dovesti do sukoba interesa, uklju\u010duju\u0107i bra\u010dne i vanbra\u010dne partnere, krvno srodstvo u prvoj liniji, odnosno u pobo\u010dnoj liniji i tazbinsko srodstvo zaklju\u010dno sa drugim stepenom srodstva, odnosu zasnovanom na usvajanju, odnosu kumstva, bliskog prijateljstva ili intimne veze, kao i sva druga interesno povezana lica sa \u010dlanom univerzitetske zajednice. Time se omogu\u0107ava prepoznavanje ne samo formalnih porodi\u010dnih veza, ve\u0107 i drugih oblika bliskosti koji mogu ugroziti nepristrasnost u odlu\u010divanju, \u0161to na UCG-u uop\u0161te nije ni prepoznato postoje\u0107im propisima.<\/p>\n

Sli\u010dan, ali dodatno unaprije\u0111en u obuhvatu, normativni pristup primjenjuje i Sveu\u010dili\u0161te u Zagrebu kroz Eti\u010dki kodeks Sveu\u010dili\u0161ta u Zagrebu<\/em><\/a>. Naime, pored porodi\u010dnih i drugih bliskih veza, ovaj model eksplicitno prepoznaje i postojanje antagonizma.<\/em> Time se jasno ukazuje da sukob interesa ne nastaje isklju\u010divo u situacijama bliskosti i pozitivnih odnosa koji mogu dovesti do favorizovanja, ve\u0107 i u slu\u010dajevima li\u010dne netrpeljivosti, dugotrajnih sukoba, profesionalnog rivalstva ili drugih oblika negativnih odnosa koji mogu dovesti od neobjektivnog i nepravednog odlu\u010divanja, \u0161to je \u010dest a u na\u0161em sistemu neregulisan sukob interesa.<\/p>\n

Kada je rije\u010d o najboljim evropskim praksama, Univerzitet Kembrid\u017e ide korak dalje, propisuju\u0107i obavezu prijavljivanja svakog oblika porodi\u010dne ili druge bliskosti me\u0111u zapo\u0161ljenima, uklju\u010duju\u0107i i odnose nastale tokom trajanja radnog odnosa. Istovremeno, zabranjuje se u\u010de\u0161\u0107e u zapo\u0161ljavanju, ocjenjivanju, napredovanju i drugim postupcima koji se odnose na bliska lica, kao i linijsko upravljanje me\u0111u njima. Time se u potpunosti elimini\u0161e mogu\u0107nost neposrednog ili posrednog uticaja na profesionalni status i napredovanje, \u0161to predstavlja sna\u017ean mehanizam za\u0161tite akademskog integriteta. Sli\u010dne standarde primjenjuju i brojni univerziteti u Ujedinjenom Kraljevstvu, uklju\u010duju\u0107i i Oksford.<\/p>\n

Dodatno, evropski standardi zapo\u0161ljavanja akademskog osoblja, posebno OTM-R okvir<\/em> (Open, Transparent and Merit-Based Recruitment), jasno potvr\u0111uju da su otvoreni konkursi, transparentni kriterijumi, dosljedna primjena meritornosti i uklju\u010divanje eksternih \u010dlanova komisija klju\u010dni za sprje\u010davanje sukoba interesa. Ovaj model, koji primjenjuju brojni univerziteti sa oznakom HR Excellence<\/em>, poput Jagiellonian univerziteta u Krakovu ili Karlovog univerziteta u Pragu, predstavlja standard kojem bi UCG morao te\u017eiti ukoliko \u017eeli da unaprijedi integritet svojih procedura i uskladi se sa evropskim akademskim prostorom.<\/p>\n

Imaju\u0107i u vidu navedene nedostatke, CGO preporu\u010duje da UCG kroz svoja normativna akta:<\/p>\n

    \n
  1. precizno defini\u0161e krug povezanih licakoja mogu dovesti do sukoba interesa i ugroziti nepristrasnost u odlu\u010divanju, uklju\u010duju\u0107i porodi\u010dne, partnerske, profesionalne, mentorske, prijateljske, ali i antagonisti\u010dke odnose;<\/li>\n
  2. uvede obavezu prijavljivanja svih okolnosti koje predstavljaju ili mogu predstavljati sukob interesa, uz jasnu, formalizovanu i obavezuju\u0107u proceduru izuze\u0107a iz odlu\u010divanja;<\/li>\n
  3. uspostavi planove upravljanja rizicima od sukoba interesa, po uzoru na, na primjer, praksu Univerziteta u Ljubljani, kao sistemski preventivni mehanizam;<\/li>\n
  4. uskladi Statut i Eti\u010dki kodeks sa evropskim standardima (uklju\u010duju\u0107i OTM-R<\/em> i HR Excellence<\/em>), uz obavezno u\u010de\u0161\u0107e eksternih \u010dlanova u komisijama i eliminisanje skrivenih favorizovanja i zatvorenih procedura, po uzoru na modele najboljih evropskih univerziteta;<\/li>\n
  5. zabrani linijsko upravljanje me\u0111u bliskim licimai propi\u0161e obavezu prijavljivanja svih relevantnih odnosa, uklju\u010duju\u0107i one nastale tokom trajanja radnog odnosa, \u010dime bi se onemogu\u0107ilo da nadre\u0111eni i podre\u0111eni budu u odnosu porodi\u010dne ili druge bliskosti.<\/li>\n<\/ol>\n

    Bez ovakvih sistemskih i normativnih promjena, UCG ostaje izlo\u017een daljem uru\u0161avanju akademskog integriteta, produbljivanju nepovjerenja i odr\u017eavanju praksi koje su nespojive sa savremenim evropskim univerzitetskim standardima. Takvo stanje neminovno se odra\u017eava na kvalitet akademskog kadra, a posljedi\u010dno i na nivo znanja, vje\u0161tina i kompetencija koje sa UCG-a nose svr\u0161eni visoko\u0161kolci. Zato je u javnom interesu da UCG poka\u017ee znatno vi\u0161i nivo institucionalne odgovornosti i posve\u0107enosti prevenciji sukoba interesa i dosljednoj za\u0161titi akademskog integriteta.<\/p>\n

    Jovana Radulovi\u0107, asistentkinja na projektima<\/p>\n

    Centar za gra\u0111ansko obrazovanje (CGO)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Centar za gra\u0111ansko obrazovanje (CGO) upozorava da izostanak preciznih i djelotvornih normi za sprje\u010davanje sukoba interesa na Univerzitetu Crne Gore (UCG) ugro\u017eava razvoj transparentnog, meritornog i odgovornog akademskog sistema, te direktno otvara prostor za nastavak praksi poput tzv. \u201cnasljednih katedri\u201c. Uporedna analiza statuta, eti\u010dkih kodeksa i posebnih pravilnika UCG i univerziteta u Beogradu, Zagrebu i […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":368906,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"none","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-448331","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize-i-misljenja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/448331","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=448331"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/448331\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":448334,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/448331\/revisions\/448334"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media\/368906"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=448331"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=448331"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=448331"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}