Nedavni slucaj pljacke arheoloskog nalazista u Novom Brdu ukazuje na slabu zastitu istorijskih lokacija na Kosovu<\/p>\n
Pi\u0161e: Alma Lama\/IWPR<\/strong><\/em><\/p>\n Cetiri policajca UNMIK-a su navodno uhvacena kako tragaju za arheoloskim blagom u srednjevekovnoj tvrdjavi Novo Brdo u istocnom delu Kosova.<\/p>\n Izvor iz UNMIK-a je izjavio da su pripadnici poljske specijalne policijske jedinice, PPSU, smestene u severnom delu Mitrovice, koristili detektore metala i kopali rupe u zidovima starog rudarskog grada u kome je podignuta tvrdjava.<\/p>\n Novo Brdo, poznato i kao Monte Argendaria, nalazi se u oblasti bogatoj rudama. U srednjem veku, rudnici srebra u ovom gradu bili su izvor velikog bogatstva sto je privuklo nemacke doseljenike.<\/p>\n PPSU nije potvrdila ovaj izvestaj, a komandant jedinice nije bio dostupan za komentar. Portparol UNMIK policije Neradz Sing rekao je da se ovaj slucaj “istrazuje”.<\/p>\n Jugoslovenske vlasti su sezdesetih godina proglasili Novo Brdo prostorom od izuzetne vaznosti pod zastitom drzave. Danas se tamo mogu videti table na kojima pise na engleskom, albanskom i srpskom da je Novo Brdo zasticena zona.<\/p>\n Cuvar tvrdjave Albanac Islam Vlasaliju, koji je potvrdio informaciju koju je IWPR dobio od izvora iz UNMIK-a, kaze da to nije sprecilo policajce da kopaju na tom mestu oko tri sata.<\/p>\n “Rekao sam im na albanskom da je zabranjeno kopati u zamku, ali oni nisu slusali”, kaze on.<\/p>\n Posto se mozda nisu razumeli zbog jezicke barijere, cuvar je pozvao Kosovsku policijsku sluzbu, KPS, i dao im svoj mobilni telefon kako bi mogli direktno da govore sa predstavnikom KPS-a.<\/p>\n Kada su oficiri KPS-a stigli na lice mesta, kaze cuvar, UNMIK policajci su odbili da predaju predmete koju su iskopali, ukljucujuci pronadjene novcice.<\/p>\n Hadzi Mehmetaj, direktor Instituta za zastitu kulturno nasledja i pristinskog muzeja, koji je zaduzen da vodi brigu o Novom Brdu, kaze da muzej nije dobio natrag ukradene predmete.<\/p>\n Mehmetaj kaze da novcici verovatno imaju izvesnu vrednost, a drugi predmeti bi mogli biti od “neprocenjivog arheoloskog znacaja”.<\/p>\n Veli Bitici iz kosovskog Ministarstva kulture kaze da je ova afera pokrenula vazna pitanja o zastiti kosovskog arheoloskog nasledja.<\/p>\n “Autoritet zvanicnika koji su zaduzeni da cuvaju nase kulturno nasledje se uopste ne postuje”, kaze on. “Slucaj sa cuvarem Novog Brda i policajaca UNMIK-a upravo dokazuje tu cinjenicu”.<\/p>\n Kulturoloski eksperti se zale da se predmeti redovno uzimaju i prodaju. Mehmetaj kaze da zna za “desetine” takvih slucajeva u koje su umesani vojnici KFOR-a ili zvanicnici UNMIK-a, cesto u saradnji sa lokalnim zvanicnicima.<\/p>\n Mehmetaj je izjavio za Izvestaj o balkanskoj krizi, BCR, da je dobio informaciju kako su pljackasi iskopali umetnicki predmet iz ilirskog doba koji je star vise od 2.000 godina na lokaciji u blizini Korise, kod Prizrena, i prodali ga jednom austrijskom kolekcionaru.<\/p>\n Rimska arheoloska nalazista \u2013 Ulpijana, kod Pristine, i Glamnik, kod Podujeva \u2013 su ceste meta pljacke, kaze Mehmetaj.<\/p>\n Mada je jugoslovenski zakon o zastiti kulturnog nasledja, koji je usvojen 1978. godine, jos uvek na snazi na Kosovu, niko ne sprecava lovce na blago i nelegalna trgovina vrednim arheoloskim predmetima se otvoreno odvija bez ikakvih prepreka.<\/p>\n Dzemail Novobrda, cija se kuca nalazi u blizini zidova tvrdjave Novo Brdo, kaze da je cesto bio ocevidac pljacke.<\/p>\n “Video sam ljude kako dolaze tokom noci i kopaju pokusavajuci da pronadju stare predmete”, rekao je on za Izvestaj o balkanskoj krizi, BCR.<\/p>\n Mehmetaj kaze da je pljacka pocela znatno pre nego sto je UNMIK preuzeo kontrolu nad kosovskom administracijom, pogotovo za vreme poslednjih godina srpske vladavine.<\/p>\n “Mnogi vredni arheoloski predmeti su ukradeni posle osamdesetih”, kaze on. “Beograd je zanemarivao sva druga kulturna nasledja na Kosovu osim srpskih pravoslavnih spomenika jer su zeleli da izgrade mit o kosovskom pravoslavnom nasledju”.<\/p>\n Aktuelne vlasti nemaju dovoljno resursa da restauriraju ili cuvaju cak i najvaznija arheoloska nalazista.<\/p>\n “Vlada nema dovoljno veliki budzet”, kaze Veli Bitici, koji se zali da medjunarodne vlasti “nisu posvetili dovoljno paznje ocuvanju naseg kulturnog nasledja koje nije pokradeno”.<\/p>\n Nedavna donacija UNESCO-a od cetrdeset miliona evra mogla bi pomoci da se situacija promeni.<\/p>\n Ipak, ostaje da se vidi da li ce dodatni novac biti dovoljan da se sacuvaju Novo Brdo, Ulpijana i druge kosovske istorijske lokacije od trgovaca kulturnim dobrima od istorijske vrednosti.<\/p>\n Alma Lama je novinar Radio Televizije Kosovo i saradnik BIRN-a. BIRN je lokalni projekat IWPR-a.<\/i><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Nedavni slucaj pljacke arheoloskog nalazista u Novom Brdu ukazuje na slabu zastitu istorijskih lokacija na Kosovu<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-44536","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-analize-i-misljenja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44536","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=44536"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44536\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=44536"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=44536"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=44536"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}