Centar za gra\u0111ansko obrazovanje (CGO) ukazuje da Crna Gora ne koristi u dovoljnoj mjeri potencijale koje pru\u017ea\u00a0Plan rasta za Zapadni Balkan, klju\u010dni finansijski instrument Evropske unije za period 2024\u20132027, kojim se podr\u017eavaju reforme, ekonomski razvoj i ukupno pribli\u017eavanje zemalja regiona Uniji.<\/p>\n
EU je kroz ovaj Instrument opredijelila ukupno \u0161est milijardi eura za zemlje zapadnog Balkana, od \u010dega bi Crnoj Gori trebalo da pripadne ukupno 383,5 miliona eura, i to 110 miliona bespovratnih sredstava, a ostatak kroz kredita sa vrlo povoljnim kamatama. Dio tih sredstava se upla\u0107uje direktno u bud\u017eet, dok se ostatak ispla\u0107uje kroz Zapadnobalkanski investicioni okvir (ZIO) za konkretne razvojne projekte.<\/p>\n
Isplate su planirane dva puta godi\u0161nje, uz strogo pra\u0107enje realizacije\u00a0Reformske agende Crne Gore 2024-2027, koja obuhvata oko 130 kvalitativnih i kvantitativnih mjera. Nakon njenog usvajanja, u septembru 2024. i dobijanja odobrenja Evropske komisije, Crna Gora je primila\u00a0avans od 26,8 miliona eura, dok se preostala sredstva ispla\u0107uju etapno, po osnovu ispunjenih reformskih koraka.<\/p>\n
Svaki ispunjeni reformski korak donosi pravo na odre\u0111eni iznos finansijske podr\u0161ke, \u010desto u visini i od nekoliko miliona eura. Budu\u0107i da je dio ukupne podr\u0161ke ve\u0107 obezbije\u0111en kroz avansna sredstva, iz svake naknadne isplate se odbija odgovaraju\u0107i iznos, kako bi se sprije\u010dilo dvostruko evidentiranje istih sredstava.<\/p>\n
Me\u0111utim, Crna Gora\u00a0ne izvr\u0161ava obaveze predvi\u0111enom dinamikom, zbog \u010dega gubi pravo na puni iznos sredstava planiranih za taj ciklus. U dosada\u0161nje dvije tran\u0161e, ostvarila je pravo samo na\u00a0djelimi\u010dan iznos podr\u0161ke.<\/p>\n
Prva tran\u0161a se odnosila na mjere sprovedene u okviru prvog izvje\u0161tajnog perioda, do 28. februara 2025. godine, koji je uklju\u010divao 14 planiranih koraka, od \u010dega je po ocjeni Komisije Crna Gora ispunila samo 7, iako je Vlada tvrdila da je u potpunosti ispunjeno 10. Preostalih sedam aktivnosti je ostalo da se ispuni u narednom periodu sa rokom od 24 mjeseca. Zbog toga je, od planiranih 29 miliona eura, Crna Gora oslobodila samo\u00a010,2 miliona eura (preciznije, vrijednost ispunjenih koraka je iznosila oko 11 miliona, od \u010dega je oduzeto 0,83 miliona na ra\u010dun prethodno ispla\u0107enog avansa).<\/p>\n
U\u00a0drugom izvje\u0161tajnom periodu, od 11 planiranih koraka Evropska komisije je utvrdila da je Crna Gora realizovala samo\u00a03 za koja je ispla\u0107eno oko 4 miliona, od mogu\u0107ih oko 22,5 miliona eura za svih 11 koraka. Dodatno su ispunjena 2 koraka iz prethodnog ciklusa, \u010dime je Crna Gora kroz drugu tran\u0161u ukupno oslobodila\u00a08,1 milion eura (i u ovoj tran\u0161i je oduzeto oko 0.5 miliona eura na ra\u010dun prethodno ispla\u0107enih avansnih sredstava).<\/p>\n
Dakle, Crna Gora je do sad povukla 18,3 miliona eura (od ukupne sume od 19,7 miliona eura za kompletirane reforme oduzeto je oko 1,6 miliona eura iz prethodno upla\u0107enog avansa), \u0161to \u010dini svega 38% od ukupne vrijednosti reformskih mjera (52,1 milion eura)\u00a0planiranih za ovaj period. Treba napomenuti da ova sredstva nijesu trajno izgubljena, jer se rok za sprovo\u0111enje reformi mo\u017ee produ\u017eiti, ali ovako spora dinamika reformi i o\u010digledna neu\u010dinkovitost nadle\u017enih institucija\u00a0ozbiljno kompromituju kredibilitet zemlje u sprovo\u0111enju preuzetih obaveza.<\/p>\n
Uz postoje\u0107i zaostatak od\u00a013 neispunjenih koraka, jer je do sada zavr\u0161eno\u00a0samo 12 od 25 planiranih reformi,\u00a0i obaveze za sprovo\u0111enje\u00a0narednog, vrlo obimnog, ciklusa od 32 reforme\u00a0do kraja godine, Crna Gora se suo\u010dava sa ozbiljnim rizikom da\u00a0ne ispuni klju\u010dne obaveze\u00a0iz ovog Instrumenta. Ukupno gledano, uklju\u010duju\u0107i postoje\u0107i zaostatak i obaveze iz narednog izvje\u0161tajnog perioda, do kraja godine, odnosno za svega nekoliko mjeseci, potrebno je realizovati \u010dak 55 reformskih koraka.<\/p>\n
CGO nagla\u0161ava da su inicijative poput Plana rasta za zapadni Balkan od izuzetnog zna\u010daja za\u00a0evropske integracije i ekonomski razvoj\u00a0Crne Gore, te upozorava da\u00a0odnos Vlade prema njima nagla\u0161ava izostanak politi\u010dke volje, strate\u0161ke posve\u0107enosti i institucionalne odgovornosti. Procenat od svega\u00a038% iskori\u0161\u0107enih sredstava\u00a0jasno odra\u017eava\u00a0stvarni prioritet aktuelne vlasti prema reformama – mnogo retorike, a premalo stvarnih rezultata.<\/p>\n
Ivan Ka\u0161\u0107elan, asistent na projektima<\/p>\n
Centar za gra\u0111ansko obrazovanje (CGO)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Centar za gra\u0111ansko obrazovanje (CGO) ukazuje da Crna Gora ne koristi u dovoljnoj mjeri potencijale koje pru\u017ea\u00a0Plan rasta za Zapadni Balkan, klju\u010dni finansijski instrument Evropske unije za period 2024\u20132027, kojim se podr\u017eavaju reforme, ekonomski razvoj i ukupno pribli\u017eavanje zemalja regiona Uniji.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":368906,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"none","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-442730","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize-i-misljenja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/442730","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=442730"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/442730\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":442734,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/442730\/revisions\/442734"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media\/368906"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=442730"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=442730"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=442730"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}