Nau\u010dnici su u antarkti\u010dkom ledu otkrili \u010dudnu poveznicu izme\u0111u nivoa ugljen dioksida u atmosferi i pro\u0161lih globalnih pandemija koje su trajale vjekovima. Drevni led u sebi skriva mjehuri\u0107e vazduha koji, poput vremenskih kapsula, sadr\u017ee si\u0107u\u0161ne uzorke gasova iz atmosfere od prije vi\u0161e hiljada ili \u010dak miliona godina, prenosi portal Index.hr.<\/p>\n
Najbolji zapisi za proteklih 2000 godina poti\u010du iz dvije ledene jezgre (Law Dome i WAIS Divide) koje su imale velik uticaj na kreiranje klimatskih modela i analize ciklusa ugljenika. Prije nekih 2000 godina po\u010dela su se uzdizati velika carstva, eruptirao je Vezuv, a ljudi su ratovali diljem Evrope. Kasnije su vjekovima znale harati bolesti kao \u0161to su kuga i sifilis, koje su desetkovale ljudsku populaciju.<\/p>\n
Analize ledenih jezgri Law Dome i WAIS Divide pokazuju sli\u010dne rezultate, iako postoje neke razlike u njihovim mjerenjima atmosferskog CO2. Recmo, Law Dome pokazuje brzi pad nivoa CO2 u razdoblju od 90 godina koji je dosegnuo dno 1610, prate\u0107i posljedice prvog kontakta izme\u0111u Starog i Novog svijeta, kada su mnogi domoroci poumirali od bolesti koje je u Ameriku donio Kristifor Kolumbo.<\/p>\n
Broj ljudi je na tome podru\u010dju zna\u010dajno opao, zajednice su napustile prethodno naseljena podru\u010dja, ponovo je po\u010dela bujati vegetacija, a novoiznikle \u0161ume apsorbirale su ogromne koli\u010dine CO2 iz atmosfere. S druge strane, jezgra WAIS Divide ne pokazuje isti dramati\u010dan pad CO2, ve\u0107 postupan, koji se protezao sve do 17. vijeka, pi\u0161e Science Alert, prenosi Index.hr.<\/p>\n
Kako bi detaljnije ispitali ove razlike, paleoklimatologinja Amy King s instituta British Antarctic Survey i njeni kolege izmjerili su nivo CO2 u zasebnoj ledenoj jezgri (Skytrain Ice Rise), izbu\u0161enoj 2018.-2019. s ivice ledene plo\u010de zapadnog Antarktika.<\/p>\n
Analizirali su djelove Skytraina s dubine od 83.2 do 104 metra kako bi imali uvid u gasove nastale izme\u0111u 1454. i 1688. godine. Rezultati su pokazali da su u tom razdoblju uistinu pali nivoi ugljen dioksida, vjerovatno zbog velikih promjena u ljudskoj populaciji i kopnenoj vegetaciji. No, i taj pad je bio postupniji od onog iz jezgre Law Dome.<\/p>\n
“Na\u0161a analiza podupire postupnije smanjenje CO2 od 0.5 ppm (djelova na milion) po decenijama od 1516. do 1670. godine”, pi\u0161u King i kolege u istra\u017eivanju, dodaju\u0107i da je po deceniji, kako se smanjivao broj ljudi i ponovo bujala vegetacija, apsorbirano otprilike 2.6 gigatona CO2.<\/p>\n