{"id":345974,"date":"2022-05-22T08:10:17","date_gmt":"2022-05-22T06:10:17","guid":{"rendered":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/?p=345974"},"modified":"2022-05-22T08:10:17","modified_gmt":"2022-05-22T06:10:17","slug":"crkveno-jedinstvo-iz-geopolitickih-potreba","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/2022\/05\/22\/crkveno-jedinstvo-iz-geopolitickih-potreba\/","title":{"rendered":"Crkveno jedinstvo iz (geo)politi\u010dkih potreba"},"content":{"rendered":"

Autor: Vladimir Veljkovi\u0107<\/strong><\/p>\n

Nakon Balkanskih ratova (1912-13) i \u0161irenja Kraljevine Srbije na teritoriju dana\u0161nje Severne Makedonije, zadatak srpske crkvene organizacije u novim oblastima bio je \u201epoliti\u010dko ujedinjenje makedonskog naroda sa srpskim u jednu nacionalnu celinu\u201c.1 Zadatak se sprovodio suzbijanjem bugarskog uticaja \u2013 koji se ostvarivao preko bugarske egzarhije \u2013 i potiskivanjem i negiranjem makedonske \u201enacionalne ideje\u201c.2 Nacionalni zadatak srpske crkve bi\u0107e osuje\u0107en tek crkvenim raskolom (zapo\u010det je ubrzo posle oslobo\u0111enja 1945. a ozvani\u010den 1967), ali \u0107e prvobitni politi\u010dki cilj ostaviti sna\u017ean pe\u010dat i u akademskim radovima pisanim decenijama kasnije: \u201ePitanje takozvane \u2019Makedonske crkve\u2019 potresa Srpsku pravoslavnu Crkvu i nacionalnu svest srpskog naroda u celini (kurziv, V.V.) preko pola veka\u201c.3 Potres svesti je usledio zbog nedovr\u0161enog posla. Ipak, danas je ta, da tako ka\u017eemo, crkveno-nacionalna svest nekako uspela da iza\u0111e iz stanja potresa i pometnje i progovori druga\u010dijim jezikom.<\/p>\n

U saop\u0161tenju sabora SPC-a od 16. maja, izdatom povodom akta sinoda Makedonske pravoslavne crkve Ohridske arhiepiskopije, kojim se izra\u017eava spremnost te crkvene organizacije da prihvati kanonski status \u0161iroke autonomije u okviru SPC-a iz 1959. godine, sabor je javnost upoznao sa slede\u0107im odlukama.<\/p>\n

Uspostavlja se puno liturgijsko i kanonsko op\u0161tenje izme\u0111u dve crkvene organizacije, prekinuto \u201ejednostranim progla\u0161enjem autokefalnosti 1967. godine\u201c. S obzirom da to zna\u010di uspostavu kanonskog poretka (odnosno zakonitog crkvenog poretka) na celokupnoj teritoriji SPC-a, \u201edijalog o budu\u0107em i eventualno kona\u010dnom statusu eparhija u Severnoj Makedoniji nije samo mogu\u0107, nego je i celishodan, legitiman i realan\u201c. U dijalogu \u0107e se SPC voditi isklju\u010divo \u201eeklisiolo\u0161ko-kanonskim i crkveno-pastirskim na\u010delima\u201c, ne mare\u0107i pritom za \u201e\u2019realpoliti\u010dke\u2019, \u2019geopoliti\u010dke\u2019, \u2019crkvenopoliti\u010dke\u2019 i druge sli\u010dne datosti\u201c, niti za \u201ejednostrane inicijative i ne podle\u017eu\u0107i ni\u010dijim uticajima ili pritiscima\u201c. Sabor ne\u0107e ograni\u010davati sestrinsku Crkvu u pogledu imena i opsega njene kanonske jurusdikcije (teritorije) posle re\u0161avanja njenog statusa. Drugim re\u010dima, jedinstvo izme\u0111u SPC-a i MPC-a je uspostavljeno da bi potonja dobila autokefalni status od strane SPC-a.<\/p>\n

Ovo \u0107e potvrditi i makedonski arhiepiskop Stefan. On je na zajedni\u010dkoj liturgiji sa patrijarhom Porfirijem i drugim episkopima dve crkve u Hramu Svetog Save u Beogradu 19. maja rekao da na ovom zasedanju sabora o\u010dekuje i priznanje autokefalnosti MPC-a. Makedonski episkopi su iznenada shvatili da do re\u0161enja njihovog crkvenog statusa mo\u017ee do\u0111i samo ako prihvate na\u010din i postupak njegovog re\u0161avanja na kojem je srpska crkvena strana oduvek insistirala, iako su se decenijama tome opirali. Srpska crkva tim postupkom mo\u017ee biti zadovoljna, jer on izra\u017eava uva\u017eavanje njenog kanonskog poretka koji je uspostavljen ujedinjenjem delova srpske crkve 1920, nakon osnivanja Kraljevine SHS, i priznanjem tog \u010dina tomosom izdatim od strane Vaseljenske patrijar\u0161ije 1922. U situaciji velikog raskola izme\u0111u Moskovske i Vaseljenske patrijar\u0161ije i op\u0161te kanonske nesigurnosti u pravoslavlju, ovo je velika pobeda za SPC. Ali u kakvim su politi\u010dkim okolnostima makedonski episkopi do\u0161li do takve spoznaje i smirenja pred svojom srpskom sabra\u0107om?<\/p>\n

Videli smo da je iz srpske crkveno-politi\u010dke perspektive pre vi\u0161e od jednog veka na snagu stupilo dr\u017eavno jedinstvo koje je trebalo da rezultira nacionalnim jedinstvom sa srpskim predznakom. Danas je tako\u0111e na snazi jedinstvo, ali se ono ogleda u protivljenju evropskih zemalja i SAD-a ruskoj agresiji na Ukrajinu. Srbija, predvo\u0111ena Aleksandrom Vu\u010di\u0107em, nije deo tog jedinstva i ve\u0107ina gra\u0111ana sa simpatijama gleda na ruski antizapadni osvaja\u010dki rat. U tome ih slede i vladike SPC-a sa kojima se Vu\u010di\u0107 sastao.<\/p>\n

Me\u0111utim, da li to onda zna\u010di da \u0107e sada SPC, zbog jedinstva sa MPC-om, sve\u0161tenstvo i pravoslavne vernike u Severnoj Makedoniji uvu\u0107i u antizapadni narativ i rusku sferu uticaja? Takav razvoj situacije je te\u0161ko zamisliti u dr\u017eavi \u010dlanici NATO pakta sa vi\u0161egodi\u0161njom nedvosmislenom proevropskom politikom. Zato su \u201ene\u010diji uticaji\u201c ipak bili presudni da do crkvenog jedinstva do\u0111e i da se odmah daju garancije kako \u0107e to jedinstvo dovesti do autokefalije MPC-a. Stoga \u0161to trenutni evropski geopoliti\u010dki interesi nala\u017eu da se na zapadnom Balkanu re\u0161e nesuglasice i tako zatvori prostor ruskom uticaju. Velika je verovatno\u0107a da \u0107e do priznanja autokefalije do\u0107i vrlo brzo, mo\u017eda i na ovom saboru, kako o\u010dekuje arhiepiskop Stefan.<\/p>\n

Srpska crkva je svoju misiju u Makedoniji zapo\u010dela negiranjem i potiskivanjem makedonskih nacionalnih ose\u0107anja. Vremenom je svoja shvatanja menjala, tako da se danas ne protivi \u2013 za razliku od Vaseljenske patrijar\u0161ije \u2013 da se tamo\u0161nja crkva nazove makedonskom. To bi zna\u010dilo da je SPC u potpunosti prihvatila jugoslovenske tekovine nacionalne emancipacije tek nakon raspada zajedni\u010dke dr\u017eave. Nadajmo se da joj ne\u0107e biti potrebno toliko vremena da prihvati i neke od evropskih tekovina.<\/p>\n

No, nisu li u tom pravcu ve\u0107 u\u010dinjeni prvi koraci? Obe\u0107anjem autokefalije srpski episkopi su iza\u0161li u susret politi\u010dkoj potrebi da se region zapadnog Balkana \u0161to vi\u0161e konsoliduje u odnosu na potencijalnu pretnju od ruske destabilizacije. \u0160to za po\u010detak uop\u0161te nije lo\u0161e.<\/p>\n

Pe\u0161\u010danik.net<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Makedonski arhiepiskop je na zajedni\u010dkoj liturgiji sa patrijarhom Porfirijem rekao da na majskom saboru o\u010dekuje priznanje autokefalnosti MPC-a.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":282001,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-345974","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-drugi-pisu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/345974","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=345974"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/345974\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":345976,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/345974\/revisions\/345976"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media\/282001"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=345974"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=345974"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=345974"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}