\u201cDugotrajno izlaganje zaga\u0111enom vazduhu na Zapadnom Balkanu mo\u017ee da smanji plodnost \u017eena za vi\u0161e od 10 posto; tokom d\u00e2na sa visokim nivoom zaga\u0111enja smanjuju se \u0161anse za za\u010de\u0107e, a pove\u0107avaju za poba\u010daj, saop\u0161tio je Evropski Fond za Balkan koji sa partnerima iz regiona sprovodi kampanju \u2018Ujedinjeni Balkan za \u010dist vazduh\u2019.<\/p>\n
Ovog mjeseca, u drugoj etapi kampanje u fokusu je informisanje gra\u0111ana o smanjenju plodnosti i sve ve\u0107oj stopi steriliteta kod \u017eena i mu\u0161karaca \u0161irom Zapadnog Balkana, \u0161to je izazvano upravo zaga\u0111enjem vazduha. Zemlje regiona ve\u0107 bilje\u017ee konstantan pad stope prirodnog prira\u0161taja i smanjivanje populacije.<\/p>\n
Nau\u010dna istra\u017eivanja potvrdila su da je u\u010destalost poba\u010daja i mrtvoro\u0111enih beba zna\u010dajno vi\u0161a u periodu izlaganja zaga\u0111enom vazduhu. Studije pokazuju i da \u017eene koje \u017eive u zaga\u0111enim oblastima imaju manje vitalnih jajnih \u0107elija, a biljele\u017ee ni\u017ee stope plodnosti i ve\u0107e stope neuspeha pri implantaciji embriona tokom vantjelesne oplodnje u pore\u0111enju sa onima koje nijesu izlo\u017eene uticaju zaga\u0111enog vazduha. Pra\u0161kaste materije PM 2,5 smanjuju plodnost kod \u017eena, a zaga\u0111eni gradovi \u0161irom regiona bilje\u017ee prosje\u010dno duplo vi\u0161e od dozvoljenih godi\u0161njih vrijednosti, \u0161to mo\u017ee smanjiti plodnost i do 10 posto.<\/p>\n
Kod mu\u0161karaca zaga\u0111enje pra\u0161kastim materijama dospijeva do testisa i uzrokuje pad proizvodnje sperme, manju pokretljivost spermatozoida i \u010de\u0161\u0107e poba\u010daje u trudno\u0107i usled programirane smrti \u0107elija. Sulfatna jedinjenja koja nastaju u procesu sagorijevanja uglja pove\u0107avaju rizik od poba\u010daja i do 13 posto, a na neplodnost uti\u010de i zaga\u0111enje plastikom. Polistiren, tip plastike koji se u mikro i nano stanju mo\u017ee na\u0107i u hrani, vodi i vazduhu, uti\u010de na rani razvoj embriona, \u0161to kasnije mo\u017ee prouzrokovati abnormalni razvoj i prevremeni poro\u0111aj.<\/p>\n
Vazduh zaga\u0111en pra\u0161kastim materijama, te\u0161kim metalima, mikro i nano plastikom i drugim materijama dovodi do uve\u0107ane stope poba\u010daja i u slu\u010dajevima vantjelesne oplodnje, jer zaga\u0111en vazduh smanjuje procenat uspe\u0161jnosti i u laboratorijama u kojima se ovaj proces vr\u0161i.<\/p>\n
U\u010desnici kampanje ponavljaju zahtjev za hitnim rje\u0161avanjem hroni\u010dnog problema zaga\u0111enja vazduha koji ubija zemlje Zapadnog Balkana:<\/p>\n
* Napu\u0161tanje upotrebe uglja za proizvodnju struje je najva\u017enija mjera za pobolj\u0161anje kvaliteta vazduha, a zna\u010dajnu ulogu mo\u017ee imati zamjena kotlova u doma\u0107instvima ekolo\u0161ki \u010distijim rje\u0161enjima.<\/p>\n
* Ubla\u017eavanje \u0161tetnog uticaja zaga\u0111enog vazduha smanjenjem upotrebe plastike za jednokratnu upotrebu, kao i zamjenom sinteti\u010dkih vlakana prirodnim.<\/p>\n
* Nadle\u017ene institucije bi trebalo da rade na politikama promovisanja zdrave trudno\u0107e, kako bi se unaprijedilo znanje \u017eena i mu\u0161karaca o procesu trudno\u0107e, a budu\u0107e majke bile u situaciji da sebe i plod bolje za\u0161tite.<\/p>\n
* Potrebno je obezbjediti visokoefikasne filtere za vazduh u zatvorenom prostoru, posebno za specijalne ustanove koje se bave lije\u010denjem steriliteta.<\/p>\n
* Potrebno je i pobolj\u0161ati kapacitete dijagnosti\u010dkih centara kao i izvo\u0111enje zajedni\u010dkih studija koje \u0107e koristiti podatke pra\u0107enja i mjerenja posledica zaga\u0111enja vazduha na neplodnost, prevremena ro\u0111enja, nastanak bolesti i smrtnost novoro\u0111en\u010dadi u zemljama Zapadnog Balkana.<\/p><\/blockquote>\n
Ekspertsku analizu o \u0161tetnom uticaju zaga\u0111enja vazduha na plodnost kod \u017eena i mu\u0161karaca u regionu za kampanju \u2018Ujedinjeni Balkan za \u010dist vazduh\u2019 izradio je na\u0161 istaknuti profesor humane genetike i osniva\u010d specijalne bolnice za lije\u010denje steriliteta u Leskovcu, Miodrag Stojkovi\u0107, iznose\u0107i upozorenje da bez djelovanja zakonodavaca i odgovornih nema uspjeha u spre\u010davanju bolesti nastalih usled zaga\u0111enja \u2013 uklju\u010duju\u0107i sterilitet. U toj oblasti, me\u0111utim, tokom pro\u0161le godine nije bilo pomaka, a gradovi u regionu su ostali u vrhu svjetske liste gradova sa najzaga\u0111enijim vazduhom.<\/p>\n
Kampanja \u2018Ujedinjeni Balkan za \u010dist vazduh\u2019 poziva gra\u0111ane i gra\u0111anke iz zemalja Zapadnog Balkana da se priklju\u010de borbi kako bi zajedni\u010dkim snagama pobolj\u0161ali kvalitet vazduha, a time i smanjili neplodnost i unaprijedili zdravlje djece.<\/h3>\n
Kampanja \u2018Ujedinjeni Balkan za \u010dist vazduh\u2019 je inicijativa Evropskog fonda za Balkan u partnerstvu sa organizacijama, Eko forum iz Zenice, Environmental Territorial Management Institute iz Tirane, Sbunker I Balkan Green Foundation iz Pri\u0161tine, Air Care iz Skoplja, OZON iz Podgorice, Regulatorni institut za obnovljivu energiju i \u017eivotnu sredinu i Beogradska otvorena \u0161kola iz Beograda. Sprovodi se drugu godinu zaredom, sa ciljem podizanja svijesti stanovnika regiona o uzrocima i posledicama zaga\u0111enja, mogu\u0107im na\u010dinima pobolj\u0161anja kvaliteta vazduha i borbi za zdraviju \u017eivotnu sredinu. \u2018Ujedinjeni Balkan za \u010dist vazduh\u2019 isti\u010de neophodnost regionalne saradnje za transformaciju energetike i sistema za\u0161tite \u017eivotne sredine, koja bi istovremeno unaprijedila privredu i javno zdravlje\u201d.<\/em><\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Dugotrajno izlaganje zaga\u0111enom vazduhu na Zapadnom Balkanu mo\u017ee da smanji plodnost \u017eena vi\u0161e od 10 posto, a tokom d\u00e2na sa visokim nivoom zaga\u0111enja smanjuju se \u0161anse za za\u010de\u0107e a pove\u0107avaju za poba\u010daj, saop\u0161tio je Evropski Fond za Balkan koji sa partnerima iz regiona sprovodi kampanju \u2018Ujedinjeni Balkan za \u010dist vazduh\u2019.\u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":312404,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-336434","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize-i-misljenja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/336434","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=336434"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/336434\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":336436,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/336434\/revisions\/336436"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media\/312404"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=336434"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=336434"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=336434"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}