{"id":307447,"date":"2020-11-11T09:49:13","date_gmt":"2020-11-11T08:49:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/?p=307447"},"modified":"2020-11-11T09:59:58","modified_gmt":"2020-11-11T08:59:58","slug":"rastuce-investicije-kine-u-crnu-goru-da-li-ce-nova-vlada-razbiti-njihovu-tajnost","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/2020\/11\/11\/rastuce-investicije-kine-u-crnu-goru-da-li-ce-nova-vlada-razbiti-njihovu-tajnost\/","title":{"rendered":"Rastu\u0107e investicije Kine u Crnu Goru \u2013 da li \u0107e nova vlada prekr\u0161iti njihovu tajnost?"},"content":{"rendered":"

Pi\u0161e: Jovana Marovi\u0107*<\/strong><\/p>\n

Kina je u Crnoj Gori prisutna prije svega kroz izgradnju autoputa koji povezuje luku Bar i glavni grad Srbije Beograd, sa dva prethodna podjednako kontroverzna u\u010de\u0161c\u0301a \u2013 u kupovini dva broda za crnogorsku nacionalnu brodarsku kompaniju, i drugog koji se odnosi na vjetroelektrane, a pod istragom je u Crnoj Gori, odnosno na Malti. Kina se 2020. godine popela u sami vrh zemalja koje ula\u017eu u Crnu Goru jer, prema podacima Centralne banke, u prvih osam mjeseci vodi direktne strane investicije koje iznose 70 miliona eura, i postavljaju je ispred Italije (43,3 miliona eura) i Rusije (42,5 miliona eura)<\/a>. Iako se Kina prvi put pominje kao veliki strani investitor, Centralna banka je proglasila informacije o njenim ulaganjima povjerljivim.<\/p>\n

Nedostatak transparentnosti prati sve kineske investicije u Crnoj Gori, jer je njen najvec\u0301i projekat, \u201eProjekat vijeka\u201c, kako ga je nazvala prethodna vlada, ili \u201eAutoput do nigdje\u201c svi drugi, pod velom tajnosti od samog po\u010detka: izbor investitora bio je kontroverzan, jer je, nakon dva neuspjela tendera, China Road and Bridge Corporation (CRBC) izabrana bez javnog tendera i pod uslovima koji su jo\u0161 uvijek nejasni s obzirom na to da ugovor sa kompanijom ne podlije\u017ee javnom nadzoru. Ipak, to bi se moglo uskoro preokrenuti, buduc\u0301i da c\u0301e, nakon izbora krajem avgusta, Crna Gora imati prvu vladu od uvo\u0111enja vi\u0161estrana\u010dkog sistema bez Demokratske partije socijalista u njenom sastavu.<\/p>\n

Iako je to nesumnjivo zna\u010dajan projekat u pogledu izgradnje infrastrukture i povezivanja sa susjednom Srbijom i drugim zemljama, koji bi trebalo da uti\u010de na turizam i ekonomiju uop\u0161te, do sada je bio samo uzrok glavobolje Crnoj Gori. Svjetska banka predvi\u0111a da c\u0301e do kraja godine Crna Gora imati pad realnog BDP-a od 12,4% i povec\u0301anje javnog duga na 93% BDP-a. Kinezi dr\u017ee 25 odsto crnogorskog javnog duga<\/a>. Novo produ\u017eenje roka za zavr\u0161etak prve dionice, \u0161to dodatno uti\u010de na cjelokupan projekat, a vec\u0301 je povec\u0301alo tro\u0161kove sa po\u010detnih 800 miliona na 1,3 milijarde eura, razlog je za dodatnu zabrinutost u vezi sa izgradnjom autoputa\u00a0 Bar-Boljare. Ali ovo sigurno nije smetalo prethodnoj vladi, jer je ona samo pre\u0161la sa jednog vi\u0161emilionskog ugovora na drugi. Posljednji je ugovor iz juna 2020. godine o izgradnji termoelektrane na sjeveru zemlje, koju c\u0301e graditi kinesko-crnogorski konzorcijum, a vrijednost cjelokupnog projekta iznosi 54 miliona eura.<\/a><\/p>\n

Kao \u0161to je prethodno prikazano, prisustvo Kine u Crnoj Gori ostaje u ekonomskom okviru. Me\u0111utim, ono brzo raste i moglo bi imati politi\u010dke implikacije u buduc\u0301nosti, posebno ako se ne prona\u0111e rje\u0161enje za rastuc\u0301i javni dug, koji bi mogao pokrenuti garancije sadr\u017eane u ugovorima ako dr\u017eava ne bude mogla da vrati kredit. \u010cinjenica da su Kinezi, zbog slabe pregovara\u010dke sposobnosti vlade i izuzetno lo\u0161eg stanja vladavine prava, mogli da nametnu uslove koji su se pokazali kao neprikladni za Crnu Goru, izuzetno je problemati\u010dna na mnogim nivoima. Na ovaj na\u010din, umjesto da ovaj projekat i projekti sli\u010dni njemu doprinose ekonomskom rastu, oni su zapravo jedna od glavnih prijetnji finansijskoj odr\u017eivosti i jo\u0161 vi\u0161e skrec\u0301u pa\u017enju na ishitrene odluke i glavne probleme u zemlji. U tom smislu, na novoj vladi u Crnoj Gori, ali i na onim u drugim zemljama regiona, nije da odbije kineske investicije, vec\u0301 im pristupi sa jasnom strategijom.<\/p>\n

Stoga bi prvi va\u017ean korak u Crnoj Gori trebalo da bude da kona\u010dne uslove saradnje u\u010dini javnim, kao dokaz da c\u0301e nova politika biti zasnovana na transparentnosti i da nova vlada nec\u0301e imati \u0161ta da krije u buduc\u0301im projektima i investicijama. Ovaj potez bi, tako\u0111e, pomogao drugim zemljama u regionu u definisanju ugovora i izbjegavanju zamki koje su ko\u010dile Crnu Goru.<\/p>\n

Istovremeno, to c\u0301e pomoc\u0301i u stvaranju \u0161ire slike o na\u010dinu na koji kineske kompanije posluju i uslovima koje postavljaju. Ovo bi moglo pomoc\u0301i vlastima da pa\u017eljivije razmi\u0161ljaju, planiraju takve poslove i kontroli\u0161u \u0161tetu. Drugi nivo za\u0161tite od potencijalno \u0161tetne uloge Kine je izgradnja demokratije i demokratskih institucija, \u0161to bi doprijelo boljoj pregovara\u010dkoj poziciji i tako bili izbjegnuti \u0161tetni ugovori i njihove posljedice. Kako se vlade fokusiraju na ekonomske probleme koji su nastali kao rezultat lo\u0161e planiranih ugovora i investicija, (umjesto obrnuto), kineske investicije ih udaljavaju od evropske agende, pod uslovom da takva agenda za ubrzavanje integracije uop\u0161te postoji me\u0111u vladajuc\u0301om elitom.<\/p>\n

*Autorka je izvr\u0161na direktorka Politikon mre\u017ee i \u010dlan Savjetodavne grupe za politiku Balkana u Evropi (BiEPAG)<\/p><\/blockquote>\n

Prevod: Jovana Damjanovi\u0107<\/em><\/p>\n

\"\"Napomene: Ovaj tekst je preuzet<\/a> u partnerstvu sa European fund for the Balkans \u2013 predstavni\u0161tvo Network of European Foundations<\/a><\/p>\n

Stavovi izne\u0161eni u ovom tekstu ne predstavljaju stavove redakcije portala PCNEN, \u0161to ne zna\u010di, nu\u017eno, da ne postoji podudarnost ili bliskost. Uredni\u0161tvo PCNEN-a zadr\u017eava pravo da edituje komentare na tekst koji se postuju na portalu ili na PCNEN stranicama na dru\u0161tvenim mre\u017eama Facebook i Twitter.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Prisustvo Kine u Crnoj Gori ostaje u ekonomskom okviru. Me\u0111utim, ono brzo raste i moglo bi imati politi\u010dke implikacije u buduc\u0301nosti, posebno ako se ne prona\u0111e rje\u0161enje za rastuc\u0301i javni dug, koji bi mogao pokrenuti garancije sadr\u017eane u ugovorima ako dr\u017eava ne bude mogla da vrati kredit<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":275741,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[3,12],"tags":[],"class_list":["post-307447","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize-i-misljenja","category-prica-dana"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/307447","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=307447"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/307447\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":307450,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/307447\/revisions\/307450"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media\/275741"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=307447"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=307447"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=307447"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}