{"id":297583,"date":"2020-07-23T07:18:03","date_gmt":"2020-07-23T05:18:03","guid":{"rendered":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/?p=297583"},"modified":"2020-07-23T07:18:03","modified_gmt":"2020-07-23T05:18:03","slug":"vreme-je-da-mala-makedonija-ude-u-svet-velikih-ekonomija","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/2020\/07\/23\/vreme-je-da-mala-makedonija-ude-u-svet-velikih-ekonomija\/","title":{"rendered":"Vreme je da mala Makedonija u\u0111e u svet velikih ekonomija"},"content":{"rendered":"

Autor: Nikola Popovski<\/strong><\/p>\n

Makedonija spada u grupu zemalja sa vi\u0161im srednjim dohotkom – ZVSD, i to nije razo\u010daravaju\u0107e, ali je daleko od \u017eeljenog polo\u017eaja. Dobro je \u0161to smo u grupi ZVSD-om, ali ipak, margina nam je bli\u017ea zemljama sa ni\u017eim srednjim dohotkom – ZNSD (do 4.045 dolara po glavi stanovnika) nego vi\u0161oj grupi zemalja sa visokim dohotkom – ZVD koja trenutno po\u010dinje sa 12.535 dolara po glavi stanovnika, a \u010diji je prosek \u010dak 45.307 dolara po glavi stanovnika.<\/p>\n

Postoje razli\u010dite klasifikacije zemalja u svetu i one se prave prema razli\u010ditim kriterijumima. Prema ekonomskim kriterijumima, klasifikacije koje se rade od strane Svetske banke (Svetske banke) \u2013 World Bank su me\u0111u najboljima, najupotrebljenijima i ujedno najkorisnijima za profesionalce, ali i \u0161iri auditorijum. Jedna od tih klasifikacija Svetske banke je i ona koja razvrstava zemlje u svetu prema nivou dohotka koji one ostvaruju.<\/p>\n

Da bi stvari bile puno slo\u017eenije nego \u0161to se mo\u017eda na prvi pogled \u010dini, recimo da postoji niz takvih klasifikacija koje se razlikuju u nekim velikim, malim ili naizgled sitnim, ali za ekonomiste, va\u017enim detaljima, zavisno od toga da li mere nivo apsolutnog dohotka ili dohotka po glavi stanovnika; da li je re\u010d o merenju bruto doma\u0107eg proizvoda ili bruto nacionalnog dohotka; da li se merenja sprovode prema zvani\u010dnim kursevima doma\u0107ih valuta ili prema njihovom nivou pariteta kupovne mo\u0107i (Purchasing Power Parity-PPP); da li se meri veli\u010dina ili dinamika ili bilo koja kombinacija gore navedenog, itd. Ovom prilikom \u0107emo se fokusirati na jednu od najva\u017enijih klasifikacija, a to je ona koja svrstava zemlje i njihove ekonomije prema njihovom bruto nacionalnom dohotku – BND (Gross National Income – BND) po glavi stanovnika,odnosno per capita (pc).<\/p>\n

Svetske ekonomije su veoma razli\u010dite<\/h2>\n

Ovu klasifikaciju objavljuje Svetska banka ve\u0107 decenijama unazad i \u010desto slu\u017ei kao mera za slu\u017ebeno upore\u0111ivanje nivoa razvoja svetskih ekonomija. Njena godi\u0161nja revizija i publikacija, tradicionalno, se uvek doga\u0111a istog datuma – 1. jula sa podacima datim za proteklu godinu, pa to se dogodilo i ove 2020 godine. Bruto nacionalni dohodak po glavi stanovnika, (BND \/ pc) izra\u017een u teku\u0107im ameri\u010dkim dolarima i na osnovu svoje poznate metodologije, poznatom pod nazivom Atlas<\/a> (Atlas metoda deviznih kurseva) SB je slu\u017ebeno objavila za sve zemlje sveta na temelju prose\u010dnih godi\u0161njih deviznih kurseva za proteklu 2019. godinu.<\/p>\n

Pre nego \u0161to razgledamo najnovija upore\u0111enja u svetu za poslednju, proteklu “normalnu” ekonomsku godinu pre pandemije, objavljujemo da Svetska Banka zemlje i njihove privrede svrstava u tri ili \u010detiri velike grupe zemalja i to: zemlje sa niskim dohotkom ( ZND), zemlje sa ni\u017eim srednjim dohotkom (ZNSD), zemlje sa vi\u0161im srednjim dohotkom (ZVSD) i zemlje sa visokim dohotkom (ZVD). Klasifikacija se vr\u0161i, kao \u0161to smo rekli, jednom godi\u0161nje i ograni\u010denja dohotka se pomeraju za sve zemlje zavisno od mnogih faktora, pre svega od nivoa ekonomskog rasta u svetu, inflacije, kretanja deviznih kurseva u svetu, promena ili kretanja stanovni\u0161tva, promene metoda obra\u010duna u sistemima nacionalnih ra\u010duna i drugih faktora. Na primer, za inflaciju se uzima u obzir deflator Specijalnih prava vu\u010denja (SDR) u okviru Me\u0111unarodnog monetarnog fonda (MMF) kao ponderisani prosek deflatora BDP-a u ekonomijama NR Kine, SAD, Japana, SAD-a, Velike Britanije i Evrozone. U skladu sa tim, zemlje u 2019. godini klasificirane su na slede\u0107i na\u010din:<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Polo\u017eaj Makedonije<\/p>\n

Prose\u010dni BND po glavi stanovnika u 2019. godini iznosio je 11.570 dolara, ali onaj u zemljama sa srednjim dohotkom iznosio je 5.598 dolara, \u0161to nije zna\u010dajno ispod makedonskog BND-a po glavi stanovnika koji je iznosio 5.910 dolara. Makedonija spada u grupu zemalja sa vi\u0161im srednjim dohotkom – ZVSD<\/a> i to nije razo\u010daravaju\u0107e, ali daleko je od \u017eeljenog polo\u017eaja. Dobro je \u0161to smo u grupi ZVSD, ali ipak, na\u0161a margina je bli\u017ea zemljama sa ni\u017eim srednjim dohotkom – ZNSD (do 4.045 dolara po glavi stanovnika) nego vi\u0161oj grupi zemalja sa visokim dohotkom – ZVD koja trenutno po\u010dinje sa 12.535 dolara po glavi stanovnika, a \u010diji je prosek \u010dak 45.307 dolara po glavi stanovnika. Pristupanje toj grupi za sada je prili\u010dno nedosti\u017ean cilj i osta\u0107e takav.<\/p>\n

Ove godine, na primer, na\u0161a bliska Rumunija po prvi put pre\u0161la je prag i pridru\u017eila se ZVD grupi sa 12.630 dolara po glavi stanovnika. Ostale zemlje u regionu, osim Gr\u010dke sa 20.320 USD po glavi stanovnika, uklju\u010duju Sloveniju i Hrvatsku sa po 25.750 i 14.910 USD po glavi stanovnika. Ostali su manje ili vi\u0161e u na\u0161oj grupi ZVSD-a, ali sa zna\u010dajnim razlikama kao \u0161to je prikazano u Tabeli 1.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Kada ve\u0107 govorimo o regionu, vredno je napomenuti da su Slovenija, Gr\u010dka i Hrvatska prili\u010dno izdvojene od ostalih, tako su i Crna Gora, Bugarska i Turska odvojene u mikro grupi kojoj pripadamo i mi. Zanimljivo je primetiti da su se unutar biv\u0161e dr\u017eave razlike u biv\u0161im saveznim federalnim republikama u ove tri decenije produbile, pa je tako, na primer, razlika u stepenu razvoja izme\u0111u Slovenije i Makedonije porasla sa tada\u0161njih 3,5:1 na sada\u0161njih 4,4: 1, \u0161to ne govori mnogo pozitivnih stvari o nama. Mogu\u0107a su i druge upore\u0111enja svih sa svima. Crna Gora, na primer, izgleda kao veliki pobednik, dok Srbija kao veliki gubitnik.<\/p>\n

Ostale biv\u0161e socijalisti\u010dke ekonomije iz Centralne Evrope postigle su veliki napredak u modernom vremenu. \u010cetiri tzv ,,vi\u0161egradske” i tri balti\u010dke ekonomije sada su sve u ZVD grupi sa dohotkom koji se kre\u0107e od 15.200 dolara po glavi stanovnika pa navi\u0161e. Rusija sa 11.260, Kazahstan sa 8.810 i, na primjer, Ukrajina sa 3.370 dolara po glavi stanovnika i dalje imaju ozbiljne probleme sa tranzicijom.<\/p>\n

Svetska ekonomija je svet velikih<\/h2>\n

Ako pogledamo najve\u0107e na svetu i uporedimo ih sa najmo\u0107nijima, primeti\u0107emo slede\u0107e: NRK Kina sa 10.410 i Indija sa 2.130 dolara po glavi stanovnika su velike u odnosu na mo\u0107ne, na primer, Australija sa 54.910; SAD sa 65.760; Norve\u0161ka sa 82.500 dolara i \u0160vajcarska sa 85.500 dolara po glavi stanovnika. Ali prema nekim sli\u010dnim, ali drugim pokazateljima Svetske banke, na primer, onih za apsolutnu veli\u010dinu svetskog BDP-a<\/a> (pomalo druga\u010diji, ali ne ba\u0161 potpuno druga\u010diji pokazatelj od BND-a koji je do sada komentarisan) slika se menja. Slede\u0107ih osam ekonomija \u010dine veliku osmorku i one su prikazane na Tabeli 2.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Tabela 2: 8 Najve\u0107ih 8 svetskih ekonomija prema BDP-u u 2019godini. (u milijardama dolara)<\/p>\n

Nijedna druga privreda u svetu sa svojim BDP-om ne prelazi granicu od dve hiljade milijardi dolara osim ovih osam, a za pore\u0111enje, BDP Makedonije (136. mesto na svetu) ili Srbije (88. mesto) i Slovenije (85- mjesto) u 2019 godini. iznosi 12,7; 51,4 milijarde i 53,7 milijardi dolara respektivno. Poslednji podaci o ukupnom svetskom BDP-u za 2019. godinu govore da iznosi 87,752 milijardi dolara, a gotovo 45% od istog stvara onih 10% svetskog stanovni\u0161tva koje \u017eivi u SAD-u i EU-u. U okviru velike ekonomske osmorke u svetu treba napomenuti da prema broju stanovnika ve\u0107ina tih zemalja nema neki veliki svetski zna\u010daj. Zanimljivo je napomenuti da Indija sa 1.366 milijardi stanovnika ve\u0107 susti\u017ee NR Kinu sa 1.398 milijardi i verovatno \u0107e veoma uskoro biti najmnogoljudnija zemlja na svetu.U grupi 5 najbrojnijih nalaze se i daleko manje brojna SAD sa 328 miliona i Indonezija i Pakistan sa 271 i 217 miliona.<\/p>\n

U suprotnom, ako bi se svetski BDP izra\u010dunao po metodi ve\u0107 pomenute metode pariteta kupovne mo\u0107i, (GDP PPP) redosled je druga\u010diji i izgleda ovako: 1. NR Kina; 2. SAD; 3 Indija; 4. Japan; 5 Nema\u010dka; 6 Rusija itd. U tom slu\u010daju Makedonija ne bi bila na 132., ve\u0107 na 123. mestu u svetu<\/a>, ali to je ve\u0107 sasvim druga tema.<\/p>\n

Na kraju, dozvoli\u0107u sebi i jedno pitanje. Ima li sumnje da se jedna vrlo mala zemlja i ekonomija poput makedonske sa verovatno manje od 2 milijona stanovnika i BDP-om od samo 12,7 milijardi dolara, ba\u0161 kao i ostali u na\u0161em fragmentiranom regionu, ne bi smela \u0161to pre da se reorganizuje, nego da se vrlo ozbiljno preusmeri i prona\u0111e sebe u svetu velikih, u na\u0161em slu\u010daju u svetu EU? To je iz prostog razloga \u0161to \u0107e nam budu\u0107i privredni rast i razvoj u dru\u0161tvu velikih i razvijenih ekonomija ZVD poput onih u EU-ji i njihova tr\u017ei\u0161ta biti mnogo pristupa\u010dnija, nego ukoliko re\u0161imo da otplovimo sami u okeanu globalne ekonomije.<\/p>\n

respublica.edu.mk <\/a><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kada ve\u0107 govorimo o regionu, vredno je napomenuti da su Slovenija, Gr\u010dka i Hrvatska prili\u010dno izdvojene od ostalih, tako su i Crna Gora, Bugarska i Turska odvojene u mikro grupi kojoj pripadamo i mi<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-297583","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-drugi-pisu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/297583","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=297583"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/297583\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":297587,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/297583\/revisions\/297587"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=297583"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=297583"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=297583"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}