{"id":297519,"date":"2020-07-22T11:29:45","date_gmt":"2020-07-22T09:29:45","guid":{"rendered":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/?p=297519"},"modified":"2020-07-22T11:29:45","modified_gmt":"2020-07-22T09:29:45","slug":"zavrsena-trodimenzionalna-mapa-svemira-video","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/2020\/07\/22\/zavrsena-trodimenzionalna-mapa-svemira-video\/","title":{"rendered":"Zavr\u0161ena trodimenzionalna mapa svemira (video)"},"content":{"rendered":"<p>Nau\u010dnici su objavili prvu trodimenzionalnu mapu vasione, koja dokazuje da je ona manje-vi\u0161e ravna, kao i da se razli\u010diti dijelovi svemira \u0161ire razli\u010ditim brzinama i tako popunili prazninu u poznavanju njene istorije od oko 11 milijardi godina.<\/p>\n<p>Mapa predstavlja vi\u0161e od dva miliona galaksija i obuhvata 11 milijardi godina istorije svemira. Nakon pet godina zavirivanja u najdublje dijelove svemira, istra\u017eiva\u010di su objavili ono \u0161to nazivaju &#8220;najve\u0107om trodimenzionalnom mapom svemira&#8221; ikad<a href=\"https:\/\/www.rts.rs\/page\/magazine\/sr\/story\/2523\/nauka\/4025073\/trodimenzionalna-mapa-vasione.html\">a, prenosi RTS.<\/a><\/p>\n<p>&#8220;Poznati su nam doga\u0111aji sa samog po\u010detka univerzuma, kao i novija istorija njegovog \u0161irenja, ali izme\u0111u te dvije ta\u010dke postoji 11 milijardi godina koje nas i dalje mu\u010de&#8221;, napominje dr Kajl Doson , kosmolog sa Univerziteta u Juti.<\/p>\n<p>Doktor Doson predvodi tim istra\u017eiva\u010da u organizaciji za digitalno istra\u017eivanje neba &#8220;Sloun&#8221; (SDSS), koja se proteklih pet godina bave rje\u0161avanjem problema ove praznine.<\/p>\n<p>Ovi rezultati dobijeni su me\u0111unaradnom saradnjom vi\u0161e od stotine astrofizi\u010dara, koji su bili uklju\u010deni u projekat pro\u0161irenog spektroskopskog istra\u017eivanja bariona (eBOSS).<\/p>\n<p>Mapa otkriva da strukturu univerzuma defini\u0161u filamenti i tamna materija, i to od momenta kad je bio star samo 300.000 godina. Tako\u0111e pokazuje \u0161ablone u rasporedu galaksija koji istra\u017eiva\u010dima poma\u017eu da rekonstrui\u0161u parametre univerzuma sa velikom precizno\u0161\u0107u.<\/p>\n<p>Ipak, mo\u017eda najva\u017enije postignu\u0107e ove mape je to \u0161to nudi odgovor na pitanje koje decenijama mu\u010di astronome \u2013 neslaganja u Hablovoj konstanti. Naime, Hablova konstanta zasnovana je na pretpostavci da se vasiona \u0161iri, \u0161to se ogleda u \u010dinjenici da se galaksije koje su dalje od Zemlje od nje br\u017ee i udaljavaju, nego od bli\u017eih galaksija. Me\u0111utim, problem nastaje jer ne postoji konsenzus oko toga koliko se ovo \u0161irenje brzo de\u0161ava. Ovo istra\u017eivanje potvr\u0111uje da se razli\u010diti dijelovi univerzuma \u0161ire razli\u010ditim brzinama, i to naizgled du\u017e iste ose ravni.<\/p>\n<p>Svaka pojedina\u010dna univerzitetska grupa u\u010desnik projekta eBOSS prou\u010davala je drugu oblast vasione, sastavljaju\u0107i dijelove mape mjere\u0107i talasnu du\u017einu koju emituju razli\u010dite galaksije.<\/p>\n<p>&#8220;Da bismo na mapi predstavili dio vasione star \u0161est milijardi godina, koristimo velike, crvene galaksije. Za udaljenije, starije dijelove, koriste se mla\u0111e, plave galaksije. Najzad, kako bismo opisali vasionu 11 milijardi godina unazad koristimo kvazare, galaksije \u010diji je izvor svjetlosti materija koja upada u supermasivnu crnu rupu u njihovom centru. Svaki od ovih uzoraka zahtijevao je pa\u017eljivu analizu da bi se iz njih uklonili \u0161umovi i da bi se otkrili obrasci u univerzumu&#8221;, napominju istra\u017eiva\u010di sa ovog projekta.<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"The eBOSS 3D map of the Universe (360)\" width=\"1080\" height=\"608\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/GTHvXiAFgVk?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mapa predstavlja vi\u0161e od dva miliona galaksija i obuhvata 11 milijardi godina istorije svemira.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":285138,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-297519","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-vijesti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/297519","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=297519"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/297519\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":297520,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/297519\/revisions\/297520"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media\/285138"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=297519"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=297519"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=297519"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}