Stru\u010dnjaci za geonauke iz centra Lajel, koji je nastao u saradnji sveu\u010dili\u0161ta Heriot-Vat i Britanske geolo\u0161ke mre\u017ee (BGS), \u017eeljeli su da iskoriste matematiku, umjesto pribjegavanja laboratorijskim eksperimentima.<\/p>\n
Cilj je bio da se predvidi snaga kamenih stijena koje le\u017ee u cetru rasjeda u Zemljinoj kori, gdje se potresi doga\u0111aju i zovu se filosilikati.<\/p>\n
Doktorka Sabina den Hartog radila je u saradnji za nau\u010dnicima sa univerziteta u Liverpulu i Utrehtu.<\/p>\n
Filosilikati poprimaju oblike malih plo\u010da i kad klizaju jedni pored drugih, pod pritiskom dolazi do potresa.<\/p>\n
Klju\u010dno pitanje je snaga trenja stijene, odnosno snaga koja je potrebna da izazove kretanje du\u017e rasjeda. Potresi po\u010dinju s mikroskopski malim pokretima u filosilikatnoj stijeni, a od tih malenih pomaka mogu se osloboditi sna\u017ene i razaraju\u0107e sile.<\/p>\n
Pona\u0161anje stijena mo\u017ee da se ispituje u laboratorijskim uslovima, ali uslovi u dubini Zemlje su slo\u017eeni i te\u0161ko ih je imitirati. I tu je prostor za matemati\u010dke modele koji omogu\u0107avaju da se predvidi snaga trenja filosilikata na na\u010din koji se ne mo\u017ee posti\u0107i u laboratorijima.<\/p>\n
“Na mikroskopskom nivou analizirali smo vje\u0161ta\u010dke zone rasjeda, kako bismo identifikovali procese koji se odvijaju – poput pucanja minerala filosilikatne plo\u010de”, kazala je doktorka.<\/p>\n
“Na temelju toga izveli smo niz jedna\u010dina, kako bismo predvidjeli na\u010din na koji se snaga trenja filosilikata mijenja s promjenom uslova, poput vlage ili brzine kretanja rasjeda”, dodala je ona.<\/p>\n
Rezultat je jedna\u010dina koja olak\u0161ava izradu modela koji simuliraju kretanje rasjeda, uklju\u010duju\u0107i i tokom potresa – i otkrili su da filosilikati nisu jedine stijene koje igraju ulogu.<\/p>\n
“Na\u0161 model predvi\u0111a da kretanje du\u017e zona rasjeda bogatog filosilikatima postaje te\u017ee s pove\u0107anjem brzine kretanja”, ka\u017ee den Hartog.<\/p>\n
U nekim okolnostima, po njoj, filosilikati mogu i sprije\u010diiti potrese.<\/p>\n
“Nismo mogli da objasnimo odnos izme\u0111u sile koja dr\u017ei rasjed i sile potrebne da ga pokrene”, navela je ona i dodala da su potrebna dodatna istra\u017eivanja kako bi se pobolj\u0161ao model.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nau\u010dnici u Edinburgu stvorili su novi matemati\u010dki model za koji vjeruju da \u0107e pobolj\u0161ati na\u010din na koji se predvi\u0111aju potresi, prenosi Hina.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":278783,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-296908","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-vijesti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/296908","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=296908"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/296908\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":296909,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/296908\/revisions\/296909"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media\/278783"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=296908"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=296908"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=296908"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}