Dana\u0161nji dan se od 1972. godine \u0161irom planete obilje\u017eava kao Svjetski dan za\u0161tite \u017eivotne sredine. Ova godi\u0161njica se obilje\u017eava pod sloganom \u201e Vrijeme je za prirodu\u201c na temu biodiverziteta koji je osnova \u017eivota na zemlji ali i opstanka, budu\u0107nosti i evolucije svake organske vrste, pa i \u010dovjeka. Biodiverzitet ili biolo\u0161ka raznovrsnost predstavlja nezamjenljivi i neponovljivi resurs. Odslikan u milionima organskih vrsta i njihovih kombinacija, biodiverzitet je neprocjenjivo bogatstvo koje je osnova \u017eivota na zemlji ali i opstanka, budu\u0107nosti i evolucije svake organske vrste, pa i \u010dovjeka.<\/p>\n
Zahvaljuju\u0107i svom geografskom polo\u017eaju, distribuciji i raznovrsnosti stani\u0161ta, topografskih varijacija, geolo\u0161ke istorije i klimatskih uslova, teritorija Crne Gore odlikuje se izvanrednim genetskim i ekosistemskim diverzitetom vrsta koji je svrstava u jedan od najzna\u010dajnijih centara biolo\u0161ke raznovrsnosti, ne samo u Evropi ve\u0107 i u Palearktiku.<\/p>\n
Iako nije u potpunosti istra\u017een, uzimaju\u0107i u obzir raspolo\u017eive podatke, mo\u017ee se cijeniti da je biodiverzitet Crne Gore o\u010duvan u zna\u010dajnoj mjeri, ali i da je i dalje prisutan narastaju\u0107i trend brojnih direktnih pritisaka na vrijednost biodiverziteta. Neki od najzna\u010dajnijih su: urbanizacija, zaga\u0111enje, izgradnja infrastrukture, promjena namjene zemlji\u0161ta, prekomjerno iskori\u0161\u0107avanje resursa i klimatske promjene.<\/p>\n
Za\u0161tita ekosistema, vrsta i gena u Crnoj Gori obezbje\u0111uje sprovo\u0111enjem relevantnih zakonskiih odredbi i politika. Iz godine u godinu, Agencija za za\u0161titu prirode i \u017eivotne sredine izradom Informacije o stanju \u017eivotne sredine, pored ostalih segmenata vr\u0161i i pra\u0107enje stanja (monitoring) biodiverziteta koji ima za cilj njegovo o\u010duvanje, unaprije\u0111enje i za\u0161titu, kroz utvr\u0111ivanje stanja, promjena i glavnih pritisaka. Uvid u postoje\u0107e stanje biodiverziteta ostvaruje se putem pra\u0107enja stanja i o\u010duvanosti i procjene ugro\u017eenosti va\u017enih parametara, u ovom slu\u010daju vrsta i stani\u0161ta, na nacionalnom i me\u0111unarodnom nivou, \u0161to je preduslov za adekvatnu za\u0161titu i djelovanje.<\/p>\n
Sprovo\u0111enjem relevantnih zakonskiih odredbi i politika postignuti su zna\u010dajni rezultati u ovoj oblasti, te je va\u017eno pomenuti da je u martu 2019. donijet Zakon o stranim i invazivnim stranim vrstama biljaka, \u017eivotinja i gljiva nakon \u010dega je uslijedila izrada Nacrta zakona o izmjenama i dopunama Zakona o divlja\u010di i lovstvu koji je dobio pozitivno misljenje Evropske komisije i trenutno je u fazi dobijanja finalnih mil\u0161ljenja od strane relevantnih insiitucija u Crnoj Gori.<\/p>\n
Tako\u0111e, utvr\u0111en je Zakon o potvr\u0111ivanju Protokola iz Nagoje o pristupu geneti\u010dkim resursima i pravednoj i jednakoj raspodjeli koristi koje proisti\u010du iz njihovog kori\u0161\u0107enja uz Konvenciju o biolo\u0161koj raznovrsnosti.<\/p>\n
Zvani\u010dnom nominacijom Ministarstva odr\u017eivog razvoja i turizma za upis Ulcinjske solane na Listu mo\u010dvarnih podru\u010dja od me\u0111unarodnog zna\u010daja, solana je 2019. progla\u0161ena i uvr\u0161tena na Ramsar svjetsku listu mo\u010dvarnih podru\u010dja.<\/p>\n
U pro\u0161loj godini, Crna Gora je dobila jo\u0161 dva Parka prirode – Dolina rijeke Zete i Komovi na teritoriji op\u0161tine Kola\u0161in.<\/p>\n
U smislu za\u0161tite biodiverziteta Crne Gore neizostavno je i va\u017eno napomenuti Naturu 2000 koja se temelji na Habitat Direktivi (Direktiva o stani\u0161tima) i Pti\u010djoj direktivi, a koje \u010dine temelj evropske politike o\u010duvanja prirode. Habitat Direktiva (Direktiva o stani\u0161tima) i Pti\u010dja direktiva su integrisane u pravni sistem Crne Gore kroz nedavno usvojeni Zakon o za\u0161titi prirode i zajedno postavljaju ambiciozni visoki standard o\u010duvanja prirode za sve dr\u017eave \u010dlanice EU i one koje te\u017ee da to postanu.<\/p>\n
Natura 2000 je efikasan mehanizam kojim se obezbije\u0111uje blagovremeno preduzimanje koraka u cilju za\u0161tite i o\u010duvanja prirodnih rijetkosti, vrsta, \u0161uma i predjela, zna\u010dajnih kako na nacionalnom, tako i me\u0111unarodnom nivou.<\/p>\n
U Crnoj Gori, kao \u0161to je ve\u0107 poznato, ima 13,4% teritorije ve\u0107 pod za\u0161titom, me\u0111utim metodologija Nature 2000 donosi ne\u0161to druga\u010dije kriterijume i mehanizme za\u0161tite. Proteklih 3 godine sprovo\u0111en je projekat podr\u017ean od strane Evropske komisije kroz IPA instrument \u201eUspostavljanje Natura 2000\u201c koji je definisao metodolo\u0161ka dokumenta, standarde i uputstva, kroz koji je mapiran dio teritorije Crne Gore shodno pomenutim direktivama.<\/p>\n
Ovim Projektom realizovane su sve predvi\u0111enje aktivnosti, izra\u0111ena brojna dokumenta za potrebe pripreme uspostavljanja Natura 2000 mre\u017ee i metodologije terenskog rada, sproveden je intezivan dvogodi\u0161nji terenski rad u svrhu prikupljanja podataka za potrebe mapiranja stani\u0161ta i inventarisanje vrsta.<\/p>\n
Tokom realizacije terenskih istra\u017eivanja u 2017. i 2018. godini u 9 va\u017enih podru\u010dja za biodiverzitet (KBA) (Bio\u010d, Magli\u0107, Volujak i dio kanjona Pive, Kanjon Cijevne i \u0106emovsko polje, Durmitor sa dolinom Komarnice i Pridvorice,Hajla, Komovi i Kanjon male rijeke, Ljubi\u0161nja i \u0106ehotina, Kanjon rijeke Mora\u010da, Mora\u010dke planine i Prokletije i dolina Lima) mapirano je za 512 terenskih dana 4,694 poligona \u0161to obuhvata povr\u0161inu od 215 838 ha \u0161to je ne\u0161to vi\u0161e od 14% ukupne teritorije Crne Gore za 52 stani\u0161na tipa.<\/p>\n
Stru\u010dni tim za pti\u010dije vrste na bazi objedinjenih podataka iz literature (2.769 podataka o rasprostranjenju vrsta) i na bazi terenskog rada (3,943 prikupljenih podataka na terenu tokom 2017. i 2018.) najboljom mogu\u0107om procjenom odredio je 33 potencijalna podru\u010dja za posebnu za\u0161titu (SPA) za ptice.<\/p>\n
Ekspertski tim koji je realizovao terenski rad \u010dinili su stru\u010dnjaci Agencije za za\u0161titu prirode i \u017eivotne sredine, u\u010desnici pretdhodnog IPA projekta (iz Crne Gore i regiona), stru\u010dnjaci JP Nacionalnih parkova, Prirodnja\u010dkog muzeja i Prirodno matemati\u010dkog fakulteta – ukupno 38 stru\u010dnjaka i 10 mladih stru\u010dnjaka koji su se tokom 2019. obu\u010davali u zajedni\u010dkom radu na terenu sa starijim stru\u010dnjacima.<\/p>\n
Tako\u0111e, podr\u0161kom Vlade Njema\u010dke, kroz prekograni\u010dni projekat \u201eO\u010duvanje i odr\u017eivo kori\u0161\u0107enje biodiverziteta na podru\u010djima Prespanskog, Ohridskog i Skadarskog jezera\u201d a koji implementira GIZ, u Albaniji i Crnoj Gori, tokom 2019. mapirana su stani\u0161ta Skadarskog jezera (crnogorskog dijela). U realizaciji ove aktivnosti mapirana je teritorija od 46666,55 ha na Skadarskom jezeru i unijeto je 1155 ta\u010daka za stani\u0161ne tipove u bazu.<\/p>\n
Projekat ,,Promovisanje upravljanja za\u0161ti\u0107enim podru\u010djima kroz integrisanu za\u0161titu morskih i priobalnih ekosistema u obalnom podru\u010dju Crne Gore\u201c koji je pokrenut od strane Ministarstva odr\u017eivog razvoja i turizma i finansira se iz Nacionalne alokacije Globalnog fonda za \u017eivotnu sredinu (GEF) doprinijio je tokom 2019, u odre\u0111enoj mjeri, sakupljanju podataka po metodologiji Nature 2000 u kopnenom obalnom regionu (do 400 m nadmorske visine).<\/p>\n
Kroz tri navedene aktivnosti tokom pro\u0161le godine mapirano je ukupno oko 11% teritorije Crne Gore za potrebe identifikacije predloga podru\u010dja Nature 2000 a ukupno sa pomenutim IPA 2016 projektom \u201cUspostavljanje Nature 2000\u201d mapirano je 25% teritorije. Va\u017eno je ista\u0107i da su se aktivnosti kartiranja stani\u0161ta i vrsta za potrebe Nature 2000 kroz podr\u0161ku iz dr\u017eavnog bud\u017eeta nastavile i tokom 2020.<\/p>\n
godine i realizuju se od strane Agencije za za\u0161titu prirode i \u017eivotne sredine. Podsjetio bih da je da je definisanje predloga podru\u010dja Nature 2000 od izuzetne va\u017enosti jer predstavlja uslov pristupanja Crne Gore Evropskoj Uniji.<\/p>\n
U ovom trenutku postoje ciljani programi, planovi i projekti nadle\u017enih institucija u kojima u\u010destvuje i Agencija za za\u0161titu prirode i \u017eivotne sredine u oblasti za\u0161tite biodiverziteta u svrhu neposredne za\u0161tite pojedinih biljnih i \u017eivotinjskih vrsta, posebnih grupa stani\u0161ta ili ekosistema. Zbog nedostatka sredstava iz nacionalnih izvora, projekte usmjerene za\u0161titi vrsta i stani\u0161ta u Crnoj Gori, u velikoj mjeri sprovode me\u0111unarodne organizacije, ili su finansirani iz me\u0111unardnih fondova.<\/p>\n
Premda iziskuju zna\u010dajna i optere\u0107uju\u0107a finansijska sredstva, treba znati da je tro\u0161ak nedjelovanja daleko ve\u0107i nego tro\u0161ak djelovanja, ma kako kompleksne i skupe mjere bile.<\/p>\n
Razmi\u0161ljaju\u0107i o za\u0161titi biodiverziteta potrebno je razmjeti da je ovaj resurs mjera opstanka i kao takav neprocjenjiv.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Saop\u0161tanje Agencija za za\u0161titu prirode i \u017eivotne sredine povodom Svjetskog dana za\u0161tite \u017eivotne sredine<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":267142,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-292768","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize-i-misljenja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/292768","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=292768"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/292768\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":292769,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/292768\/revisions\/292769"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media\/267142"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=292768"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=292768"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=292768"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}