{"id":264775,"date":"2019-04-20T19:42:44","date_gmt":"2019-04-20T17:42:44","guid":{"rendered":"http:\/\/www.pcnen.com\/portal\/?p=264775"},"modified":"2019-04-20T19:42:44","modified_gmt":"2019-04-20T17:42:44","slug":"u-svemiru-pronaden-prvi-molekul-iz-vremena-velikog-praska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/2019\/04\/20\/u-svemiru-pronaden-prvi-molekul-iz-vremena-velikog-praska\/","title":{"rendered":"U svemiru prona\u0111en prvi molekul iz vremena Velikog praska"},"content":{"rendered":"

\"\"Kada je prije 13,8 milijardi godina svemir nastao iz Velikog praska, hemijske reakcije koje su se odigrale kao posledica stvorile su prve molekule. Oni su bili presudni u oblikovanju svega \u0161to nam je poznato, ali u modernoj istoriji dugo nismo mogli da ih detektujemo.<\/p>\n

Iako se za HeH+, odnosno helijumov hidridni jon ve\u0107 godinama smatra da je on taj prvi tajanstveni molekul, nau\u010dnici nikako nisu mogli da prona\u0111u dokaze o njegovom postojanju – do sada, pi\u0161e CNN.<\/p>\n

Nakon Velikog praska spojili su se atomi i protoni helijuma i nastao je molekul HeH+. Kasnije se on raspao na molekule vodonika i atome helijuma, najzastupljenije elemente u svemiru.<\/p>\n

Nau\u010dnici su ve\u0107 1925. stvorili helijumov hidridni jon u laboratoriji, u kontrolisanim uslovima, \u0161to je podstaklo nau\u010dnu zajednicu na decenijama dugu potragu za tim molekulom u svom prirodnom okru\u017eenju, odnosno u svemiru, prenosi index.hr.<\/p>\n

“Hemija samog svemira zapo\u010dela je s HeH+. Ve\u0107 dugo astronomi raspravljaju o razlozima za\u0161to taj molekul nismo mogli da uo\u010dimo u me\u0111uzvezdanom prostoru”, rekao je astronom Rolf G\u00fcsten sa Maks Plank instituta.<\/p>\n

Prema astrohemijskom modelu iz kasnih 1970-ih, takvih molekula bi jo\u0161 uvijek trebalo da bude u haoti\u010dnim planetarnim maglinama koje su izbacile umiru\u0107e zvijezde tokom poslednje faze svog \u017eivota, prije nego \u0161to su eksplodirale u supernovi.<\/p>\n

HeH+ nastaje kada zra\u010denje zvijezde, dosegnuv\u0161i temperature vi\u0161e od 100.000 stepeni, jonizuje maglinu. Me\u0111utim, otkriti, odnosno uo\u010diti takve molekule nije bio lak posao za nau\u010dnike. Zbog Zemljine atmosfere koja im je ote\u017eavala detekciju nisu mogli da koriste teleskope na Zemlji.<\/p>\n

Nau\u010dnici su se zbog toga opredijelili za teleskop SOFIA (Stratospheric Observatory for Infrared Astronomy), koji mo\u017ee da leti iznad donjeg sloja atmosfere. Na veliko veselje astronoma spektrometar visoke rezolucije naziva GREAT, koji se nalazi na SOFIA-i, detektovao je dugo tra\u017een molekul u planetarnoj maglini NGC 7027.<\/p>\n

“Otkri\u0107e molekula HeH+ dramati\u010dna je i prekrasna demonstracija sklonosti prirode da formira molekule”, rekao je astrofizi\u010dar Dejvid Njufeld sa D\u017eon Hopkins univerziteta.<\/p>\n

Istra\u017eivanje “Astrophysical detection of the helium hydride ion HeH+” objavljeno je u \u010dasopisu Nature.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kada je prije 13,8 milijardi godina svemir nastao iz Velikog praska, hemijske reakcije koje su se odigrale kao posledica stvorile su prve molekule. Oni su bili presudni u oblikovanju svega \u0161to nam je poznato, ali u modernoj istoriji dugo nismo mogli da ih detektujemo. Iako se za HeH+, odnosno helijumov hidridni jon ve\u0107 godinama smatra […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-264775","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-vijesti"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/264775","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=264775"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/264775\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=264775"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=264775"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pcnen.com\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=264775"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}