Godišnjica leta Belke i Strelke u svemir

Psi Belka i Strelka su prije 58 godina na današnji dan, 19. avgusta 1960, godine, na sovjetskom kosmičkom brodu Vostok obavili 24-časovni let i vratile se na Zemlju.

Ovaj eksperiment je imao ogroman značaj za razvoj industrije kosmičkih letova sa posadama. Testiran je ne samo sistem obezbjeđenja uslova života, već se potvrdilo i to da živi organizmi mogu normalno da podnesu boravak u uslovima kosmičkog prostora sa visokom radijacijom i mikrogravitacijom. To je omogućilo i let Gagarina i svih drugih koji su letjeli u svemir posle njega.

Prije ovog uspješnog Belkinog i Strelkinog leta kosmički projekti su odnijeli osamnaest psećih života. Psi su stradali zbog dehermetizacije kabine, zbog kvara u padobranskom sistemu ili u sistemu održavanja uslova za život.

Prvi psi upotrebljeni za testove na velikim visinama zvali su se Cigan i Dezik, ali oni nisu letjeli oko Zemlje, nego u suborbitalnom prostoru na visinskoj geofizičkoj raketi R-2A. Raketa je lansirana 22. jula 1951. sa poligona Kapustin Jar, a psi su se posle petnaest minuta leta vratili na Zemlju živi u kapsuli sa padobranom. Dezik i Cigan su dobro podnijeli stres i opterećenje. Međutim, nedelju dana kasnije Dezik je poletio u stratosferu sa novim “kopilotom” – kerušom po imenu Lisa. Tada je otkazao padobranski sistem i psi su stradali prilikom pada kapsule.

Prvi odred pasa koji su bili kandidati za let u kosmos sastojao se od lutalica. Ljekari su smatrali da je to dobar izbor zato što se lutalice čitav život bore za opstanak, uz to nisu izbirljive i vrlo brzo se navikavaju na ljude.

Neposredna priprema pasa za let vršena je u Institutu za aviomedicinu. Za eksperimente su birani manji psi teški 6-7 kg (kabina rakete je bila konstruisana za malu masu), stari od dvije do šest godina, dobrog zdravlja, visoke otpornosti na bolesti i štetne uticaje spoljašnje sredine. Uz to, psi su morali biti komunikativni i strpljivi. Kasnije su u “kosmički odred” birane samo ženke (njima je bilo lakše sašiti asanaciono odijelo) svjetlije dlake (da bi se bolje vidjele na TV ekranu). A s obzirom na to da su se odabrani psi pojavljivali i u novinama, birani su što ljepši i graciozniji “primjerci”, piše vostok.rs. http://vostok.rs/index.php?option=btg_novosti&catnovosti=13&idnovost=112914&Belka-i-Strelka—prvi-putnici-uspesnog-leta-u-kosmickom-brodu-

Međutim, od svih četvoronožnih kosmonauta samo Belka i Strelka su postale slavne posle uspješnog leta na kosmičkom brodu Sputnik-5. To su bila prva živa bića koja su sa orbitalnog leta srećno vraćena na Zemlju.

Cilj ovog eksperimenta bio je da se ispita uticaj kosmičkog zračenja na žive organizme i da se provjere razni sistemi za održavanje života (snabdijevanje hranom i vodom, asanacija, regeneracija otpadaka). Brod je bio opremljen medicinsko-biološkom aparaturom koja je bilježila izmjene u organizmu pasa tokom čitavog leta.

Letjelica sa životinjama uspješno se prizemljila u predviđenom području 20. avgusta 1960. Tada su se prvi put živa bića vratila na Zemlju posle boravka u svemiru.

Kosmički let pasa Strelke i Belke trajao je više od 25 časova, tokom kojih je svemirski brod-satelit 17 puta obišao oko Zemlje. Na brodu su pored Belke i Strelke nalazili i pacovi, bijeli miševi, mušice i sjemenje biljaka (na primjer, sjeme kukuruza). Eskperiment je omogućio da se dobiju jedinstveni naučni podaci o uticaju faktora svemirskog leta na fiziološki, genetski i citološki sistem živih organizama.

Ispostavilo se da let u kosmos nije uticao na genetiku pasa: nekoliko mjeseci posle leta Strelka je donijela na svijet šestoro zdravih štenadi, od kojih je jedno tražio za sebe lično Nikita Hruščov. Kasnije je štene po imenu Pušok poslato na poklon Karolini Kenedi, ćerki predsjednika SAD Džona Kenedija.

Zatim je pas po imenu Zvjozdočka 1961. letio jedan krug oko Zemlje i uspješno se prizemljio. To je bio poslednji pas koji je prije čovjeka boravio u kosmosu. Posle njega psi više nisu letjeli u kosmos. Upravo na ovom poslednjem psu provjeravane su sve faze leta koje je nešto kasnije trebalo da prođe prvi čovjek.

Priča se da je Jurij Gagarin na jednom prijemu posle svog prvog leta izrekao frazu koja je tek u naše vrijeme puštena u javnost: “Još uvijek ne shvatam ko sam ja: ‘prvi čovjek’ ili ‘poslednja džukela’ (u kosmosu)”.

Zanimljivo je da „pseći“ naziv nosi i prvi kosmodrom na svijetu, Bajkonur u Kazahstanu. Na kazahskom jeziku baj znači pas, a Bajkonur je bukvalno kućica za pse.

Objavio/la na 12:34. Objavljeno u Vijesti. Možete pratiti sve odgovore na ovaj post kroz RSS 2.0. You can skip to the end and leave a response. Pinging is currently not allowed.

Morate biti ulogovani da bi komentarisali Logujte se

© 2000 - 2018 PCNEN. All Rights Reserved. Log in

-